วันนี้เป็นวันแรกของการอบรมสัมมนาเชิงปฏิบัติการเรื่อง "ความคิดเชิงระบบในการศึกษาวิเคราะห์ชุมชนแบบมีส่วนร่วม”  โดยโครงการดังกล่าวดำเนินการในระหว่างวันที่ 31 มีนาคม – 1 เมษายน 2555 ณ ห้องประชุมศูนย์นวัตกรรมไหม มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

โครงการดังกล่าวเป็นกระบวนการหนึ่งในการดำเนินงานโครงการบริการวิชาการแก่สังคม ภายใต้นโยบายเชิงรุกของกิจกรรม “หนึ่งหลักสูตร หนึ่งชุมชน”  ที่มุ่งให้อาจารย์ในแต่ละหลักสูตรได้เรียนรู้ชุมชนผ่านการบริการวิชาการแก่ชุมชนแบบมีส่วนร่วมทั้งในมิติของอาจารย์ บุคลากร นิสิต และชาวบ้าน รวมถึงภาคีเครือข่ายต่างๆ ในบริบทที่เกี่ยวข้อง

 

 

กิจกรรมหนึ่งหลักสูตร หนึ่งชุมชน เป็นกิจกรรมแห่งการส่งเสริมและสนับสนุนให้แต่ละหลักสูตรได้ประยุกต์การเรียนการสอนและการวิจัยไปสู่การเรียนรู้และให้บริการแก่สังคม รวมทั้งการมุ่งประสานความร่วมมือกับชาวบ้านเพื่อสรรค์สร้างให้ชุมชนมีความเข้มแข็ง โดยใช้ชุมชนเป็นโจทย์ หรือเป็นฐานการเรียนรู้

 

เบื้องต้นโครงการหนึ่งหลักสูตรหนึ่งชุมชน ได้ตั้งเป้าหมายให้ทุกหลักสูตร (94 หลักสูตร) ได้ลงสู่ชุมชน โดยมหาวิทยาลัยสนับสนุนงบประมาณโครงการละ 80,000 บาท และให้แต่ละหลักสูตรสมทบอีกโครงการละ 20,000 บาท ซึ่งระยะที่ 1 นั้นมีโครงการที่ผ่านการพิจารณาให้ดำเนินการ 51 โครงการ (51 หลักสูตร) ครอบคลุมพื้นที่ดำเนินการในจังหวัดมหาสารคาม 44 โครงการ และที่เหลือกระจายไปสู่จังหวัดใกล้เคียง อาทิ ร้อยเอ็ด กาฬสินธุ์ และสกลนคร

สำหรับกิจกรรมในวันนี้  กิจกรรมหลักๆ เป็นกิจกรรมที่มุ่งเตรียมความพร้อมให้กับอาจารย์และบุคลากรได้เกิดองค์ความรู้เกี่ยวกับการ “ทักษะในการทำงานร่วมกับชุมชน”  รวมถึงการมุ่งเน้นให้อาจารย์และบุคลากร รวมถึงคณะวิทยากรกระบวนการจากทีม “สกว” ในภาคอีสานได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันในสิ่งอันเป็น “ปัญญาปฏิบัติ” ของการทำงานในชุมชน

 

 

ครับ-อาจกล่าวได้ว่ากิจกรรมในวันนี้  เหมือนนำพาอาจารย์ บุคลากรมาแบ่งปันความรู้ร่วมกัน พร้อมๆ กับการลับอาวุธทางปัญญาให้แหลมคมมากขึ้น โดยเฉพาะประเด็นของการเรียนรู้และทำงานกับชาวบ้าน...

 

ภาคเช้า :

กิจกรรมเริ่มต้นด้วยความเรียบง่าย พิธีกรทักทาย ผู้อำนวยการกองส่งเสริมการวิจัยและบริการวิชาการกล่าวทักทายและแถลงกรอบแนวคิดเกี่ยวกับการขับเคลื่อนกิจกรรมหนึ่งหลักสูตรหนึ่งชุมชนให้ร่วมรับรู้กันอีกรอบ  ถัดจากนั้นพิธีกรละลายพฤติกรรมแบบเรียบง่าย เพื่อเน้นย้ำให้อาจารย์และบุคลากรได้ร่วม “ถอดหัวโขน” หรือ “ถอดวางยศตำแหน่งทางวิชาการ” ออกจากตัวตน เพื่อ “เปิดใจ” แลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันอย่างจริงจัง และจริงใจ

นอกจากนั้นยังรวมถึงกิจกรรมถามทัก “ความคาดหวัง” ผ่าน “บัตรคำ” เพื่อนำกลับมาให้ทีมงานได้สังเคราะห์ความคาดหวังตามกระบวนการ “BAR” 

 


ถัดจากนั้นก็นำเข้าสู่บทเรียนผ่าน “วีดีทัศน์” ที่เกี่ยวกับการวิจัยท้องถิ่น (นักวิจัยไทบ้าน) เพื่อให้อาจารย์และบุคลากรได้ทบทวนทักษะการ "ดู-ฟัง-คิด”  เป็นการเน้นย้ำการเรียนรู้ด้วยตนเองผ่านชุดบทเรียนแห่งความสำเร็จ เพื่อปะติดปะต่อสู่ “ฐานความรู้และความคิด” ในตัวตนของแต่ละคน เสมือนการชวนให้แต่ละคนได้วิเคราะห์สังเคราะห์ศักยภาพของตัวเองไปพร้อมๆ กับการ “ถอดบทเรียน” จากสื่อ
วีดีทัศน์ภายใต้วาทกรรมสำคัญ ๆ คือ “แนวคิด-เครื่องมือ-กระบวนการ”  ที่นำพาให้เกิดงาน "วิจัยที่กินได้”  ผ่านการ “โสเหล่” ร่วมกัน

 

 

ภาคบ่าย :

กระบวนการทั้งปวงจะมุ่งเน้นให้อาจารย์และบุคลากรทุกคนถอดวางหัวโขน ไว้ที่มหาวิทยาลัย เพื่อเดินทางลงสู่หมู่บ้านร่วมกัน  โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อให้ทุกคนได้ฝึกการปฏิบัติจริงในการเรียนรู้ชุมชน เน้นการเรียนรู้ “บริบทชุมชน” ร่วมกัน โดยไม่มีพรมแดนความเป็นหลักสูตรหรือสาขาวิชาชีพ ไม่แบ่งแยกความเป็นนักวิชาการและชาวบ้าน ทุกอย่างจะเรียนรู้ร่วมกันแบบเนียนๆ ภายใต้วาทกรรมหลักๆ อาทิ สังคม วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ ฯลฯ

ครับ-นั่นคือกระบวนการภาพรวมที่ถูกจัดวางไว้ในวันนี้  โดยพรุ่งนี้อาจารย์และบุคลากรกลุ่มต่างๆ จะนำพาผลแห่งการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการมาบอกเล่าสู่กันฟังอีกรอบ-

 

ขอบคุณทีมวิทยากร
นำโดย
รศดร.สุจินต์ สิมารักษ์
อาจารย์บุญเสริฐ เสียงสนั่น
และทีมงาน