ท่านลองนึกดูว่า เรากำหนดเป้าผิด แล้วยิงถูกเป้า ได้คะแนนสูง แต่เป้าที่กำหนดนั้นผิด ผลก็คือการดำเนินการทั้งหมดนั้นย่อมไม่ส่งผลตามที่ต้องการ นี่คือสภาพที่ผมตีความว่าวงการศึกษาของเรากำลังเผชิญ อยู่โดยไม่รู้ตัว

 

          การศึกษาไทยหากเทียบกับคน ก็ถือได้ว่าอยู่ในอาการป่วยหนักใกล้ตาย   คนไทยทุกคนต้องเข้าไปร่วมกัน เยียวยา หาทางฟื้นชีพ   เพราะหากปล่อยไว้ ก็จะคงสภาพอย่างนี้ต่อไป   ผลคือตัวเองไม่ตาย แต่ชาติตาย   เพราะจะทำให้คนไทยรุ่นใหม่เป็นคนสติปัญญาต่ำ   ทั้งๆ ที่ตอนเกิดมาฉลาดดี   แต่เมื่อเข้าไปผ่านระบบการศึกษา กลับเป็นคนโง่

          ผมต้องขออภัยท่านที่อยู่ในวงารศึกษา ที่กล่าวคำเช่นนี้   ผมไม่มีเจตนาลบหลู่ดูหมิ่น   มีแต่เจตนาเพื่อ ความเจริญของชาติบ้านเมือง    และเพื่อช่วยออกความเห็นเพื่อเปลี่ยนระบบการศึกษาออกจากระบบที่ผิดพลาด

          การให้ความเห็นแบบสุดโต่งเช่นนี้ ผมอาจเป็นผู้ผิด มีความเห็นเป็นมิจฉาทิฐิเสียเอง ก็ได้    ท่านผู้อ่านพึงอ่านอย่างมีวิจารณญาณ อย่างเชื่อง่ายๆ

          ผมมีข้อสังเกตว่า มีหลากหลายฝ่ายพยายามเข้าไปช่วยกันแก้ไขเยียวยาการศึกษาของประเทศ   แต่ผมเดาว่าส่วนใหญ่จะให้ผลน้อย หรือไม่ได้ผลเลย  

          ที่เป็นเช่นนั้นก็เพราะกิจกรรมส่วนใหญ่เข้าไปส่งเสริม“กิจกรรมรายทาง” ที่จะไม่มีผลกระทบโดยตรง ต่อผลสัมฤทธิ์ของการเรียนรู้ (Learning Outcome) ของนักเรียน  เราเสียเวลาและทรัพยากรต่างๆ ไปกับกิจกรรม ที่ไม่สำคัญ ไม่ใช่เงื่อนไขหลักหรือปัจจัยหลักที่จะส่งผลให้ได้ Learning Outcome ที่ดี

          ยิ่งไปกว่านั้น ผมเข้าใจว่า Learning Outcome ที่กำหนดโดยกระทรวงศึกษาธิการ เป็น LO ที่ล้าสมัย    เป็น LO แห่งศตวรรษที่ ๒๐   ไม่ใช่ LO แห่งสมัยปัจจุบัน ที่เป็นศตวรรษที่ ๒๑

          ท่านลองนึกดูว่า เรากำหนดเป้าผิด แล้วยิงถูกเป้า ได้คะแนนสูง    แต่เป้าที่กำหนดนั้นผิด    ผลก็คือการดำเนินการทั้งหมดนั้นย่อมไม่ส่งผลตามที่ต้องการ   นี่คือสภาพที่ผมตีความว่าวงการศึกษาของเรากำลังเผชิญ อยู่โดยไม่รู้ตัว

          เป้าที่วงการศึกษาไทยเล็งอยู่นั้นเป็น “เป้าทุติยภูมิ” ที่เราเชื่อกันว่าหากยิงถูกเป้านี้ ผลสัมฤทธิ์ ทางการศึกษา (LO) จะดีขึ้น   แต่ในความเป็นจริงแล้ว ส่งผลต่อ LO น้อยมาก หรือบางเป้าไม่มีผลเลย   คือเป็นเป้าที่ผิดนั่นเอง  

          จุดคลิกของการศึกษาไทยจึงอยู่ที่การดำเนินการเล็งเป้าจริง หรือเป้าปฐมภูมิ คือ LO   หรือหากจะอ้างว่าเป้าทุติยภูมิที่ตนกำลังเล็งอยู่นั้น จะส่งผลต่อ LO ก็ต้องทำวิจัย เก็บข้อมูล เพื่อพิสูจน์   ต้องไม่อ้างลอยๆ   และต้องไม่ลืมว่า ต้องเป็น LO สมัยใหม่ คือ 21st Century Skills

 

วิจารณ์ พานิช

๒๗ มี.ค. ๕๕