คุณค่าของชีวิตที่สำคัญคือการฝึกฝนตนเองสู่มนุษย์ระดับ 6 ของ Lawrence Kohlberg คือเป็นคนที่ทำดีโดยไม่หวังผลตอบแทน เส้นทางนี้เป็นเส้นทางแห่งกุศล จะทำให้ชีวิตเป็นชีวิตที่ดี

          ในการประชุม HA National Forum ครั้งที่ 13 ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช ได้บรรยายในหัวข้อ "ชีวิตที่สุขสมบูรณ์"

          ชีวิตที่สุขสมบูรณ์อย่างยิ่งคือชีวิตที่ให้มากกว่าได้หรือมากกว่าเอา มากกว่าที่จะแสวงประโยชน์แก่ตัวเอง

          ชีวิตที่ดีเป็นชีวิตที่เรียนรู้ เพราะว่าโลกไม่แน่นอน  ชีวิตที่เรียนรู้จะเผชิญกับความไม่แน่นอนได้ดีกว่า  การเรียนรู้อยู่ที่ไหน  การเรียนรู้ไม่ได้มีแต่ในมหาวิทยาลัยหรือห้องเรียนหรือการฝึกอบรมเท่านั้น แต่มีอยู่ในที่ต่างๆ ทั่วไปหมด

          การเรียนรู้ที่ดีที่สุดคือ team learning, interactive learning through action แลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติ ต้องมีการปฏิบัติเป็นหัวใจ จากการปฏิบัติทุกคนจะสัมผัส รู้สึก ทุกคนจะตีความแล้วมาแลกเปลี่ยนกัน สิบคนทำด้วยกันแล้วมาพอตีความแล้วมาแลกเปลี่ยนกันมันจะไม่เหมือนกัน อันนั้นคือพลังของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพราะเราสัมผัสแล้วเรารู้สึกไม่เหมือนกัน เราตีความไม่เหมือนกัน จึงทำให้เกิดการเรียนรู้ที่มีพลัง ที่งอกงามมากกว่าเรียนคนเดียว

       คนเรานั้นสามารถฝึกอารมณ์ของตัวเราเองได้ แต่ละคนจะมีพื้นฐานทางอารมณ์หรือมี style ของการแสดงออกทางอารมณ์ที่ไม่เหมือนกัน แต่ฝึกได้ พื้นฐานทางอารมณ์หรือการแสดงออกทางอารมณ์ มีทั้งที่ดี เป็น healthy emotion หรือ healthy feeling กับที่ไม่ดี (unhealthy) ก็ได้ เราสามารถฝึกตัวเราให้มีพื้นฐานทางอารมณ์ที่ healthy ได้ 

          ชีวิตที่สุขสมบูรณ์เป็นการเดินทางไกลที่ต้องพร้อมเผชิญสิ่งต่างๆ และใช้ประสบการณ์เหล่านั้นในการฝึกฝน ในการเรียนรู้ เพื่อที่จะให้เราสามารถเผชิญกับสังคมสมัยใหม่ที่เปลี่ยนไปเรื่อย พวกเราอยู่ในวงการสุขภาพจะคุ้นกับกระบวนการหมุนวงจร PDCA /CQIแล้วรวมตัวกันเรียนรู้เพื่อพัฒนา ที่เรียกว่า PLC (professional learning community) นั่นหมายความเราอยู่ในเส้นทางของการผูกมิตร เป็นชุมชน ร่วมมือกัน เป็นเครือข่าย  คุณค่าของชีวิตที่สำคัญคือการฝึกฝนตนเองสู่มนุษย์ระดับ 6 ของ Lawrence Kohlberg คือเป็นคนที่ทำดีโดยไม่หวังผลตอบแทน เส้นทางนี้เป็นเส้นทางแห่งกุศล จะทำให้ชีวิตเป็นชีวิตที่ดี