ถ้ามหาวิทยาลัยจะขับเคลื่อนเรื่อง Active Learning พระเอกคือสำนักวิชา และคณบดีเป็นบุคคลสำคัญ

ในการเสวนาคณบดีครั้งที่ ๒/๒๕๕๕ เมื่อวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕ มีสำนักวิชาพยาบาลศาสตร์เป็นเจ้าภาพ ดิฉันได้นำเสนอการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning โดยนำสิ่งที่ได้เรียนรู้จากกิจกรรมต่าง ๆ มาประยุกต์ใช้ ดังนี้
- การใช้ผู้ป่วยจำลองที่เรียนรู้จากสำนักวิชาแพทยศาสตร์ (อ่านที่ ๑ และ ๒)
- การใช้เครื่องมือ BAR, AAR ที่เรียนรู้จากทีมของการไฟฟ้าฝ่ายผลิต (อ่านที่นี่)
- การใช้ระบบชั้นเรียนออนไลน์ ClassStart.org ที่เราได้เชิญอาจารย์ ดร.จันทวรรณ ปิยะวัฒน์ มาแนะนำวิธีการใช้ให้อาจารย์ของเราเมื่อวันที่ ๒๐ มกราคม ๒๕๕๕ กิจกรรมครั้งนี้เราเชื้อเชิญอาจารย์จากสำนักวิชาอื่น ๆ ทีมเจ้าหน้าที่ของส่วนส่งเสริมวิชาการและหน่วยงานอื่น รวมทั้งอาจารย์จากวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครศรีธรรมราช เข้าร่วมด้วย

  

บรรยากาศขณะเรียนรู้การใช้ ClassStart.org เมื่อ ๒๐ มกราคม ๒๕๕๕

 

หลังจากนั้นอาจารย์ธนวรรณ สงประเสริฐ ได้เล่าประสบการณ์การใช้เครื่องมือ BAR และ AAR ในการสอนรายวิชาการบำบัดพื้นฐานทางการพยาบาล และอาจารย์ทิพวรรณ บุญสนอง เล่าประสบการณ์การใช้ผู้ป่วยจำลองในการสอบรายวิชาการประเมินภาวะสุขภาพ ขยายความให้ผู้เข้าประชุมได้เห็นภาพการเรียนการสอนที่ชัดเจนขึ้น

หัวข้อเรื่องที่ดิฉันนำเสนอนั้นมาพ้องกันพอดีกับนโยบายยุทธศาสตร์ข้อหนึ่งของการบริหารงานมหาวิทยาลัยในรอบวาระ พ.ศ. ๒๕๕๕-๒๕๕๘ คือ “สร้างความเป็นเลิศด้านสหกิจศึกษาและ Active Learning” ที่ มวล.

มหาวิทยาลัยได้แต่งตั้งคณะทำงาน “โครงการพัฒนาการเรียนรู้เชิงรุก” โดยมีอาจารย์ ดร.ทิพย์วัลย์ สุทิน เป็นหัวหน้า เพื่อทำหน้าที่ศึกษาและวิเคราะห์รูปแบบการจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ดำเนินการวิจัยและพัฒนาให้เป็นแนวปฏิบัติที่ดี และส่งเสริมให้มีการจัดการเรียนการสอนรูปแบบนี้อย่างแพร่หลายในหมู่คณาจารย์และนักศึกษาของมหาวิทยาลัย ตลอดจนครูนักเรียนในสถาบันการศึกษาและผู้สนใจทั่วไป

คณะทำงานฯ แปลคำว่า Active Learning เป็น “การเรียนรู้เชิงรุก” ต้องบอกว่าทีมงานส่วนหนึ่งของคณะทำงานฯ ชุดนี้มีผลงานเรื่อง Problem-based Learning (PBL) เป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวาง และได้ผลิตผลงานเป็นหนังสือเล่มเล็ก ๆ จำนวน ๕ เล่มเพื่อเผยแพร่

 

หนังสือ Problem-based Learning

 

ในการเสวนาคณบดีครั้งนี้ อาจารย์ ดร.ทิพย์วัลย์ สุทิน หัวหน้าคณะทำงานฯ ได้นำเสนอแนวคิดและแนวทางการทำงาน อาจารย์ทิพย์วัลย์บอกว่าฟังข้อมูลที่พวกเรานำเสนอแล้ว ตอกย้ำว่าถ้ามหาวิทยาลัยจะขับเคลื่อนเรื่อง Active Learning พระเอกคือสำนักวิชา และคณบดีเป็นบุคคลสำคัญในเรื่องนี้...

บทเรียนจากการทำงานเรื่อง PBL พบว่าถ้าผู้นำชัด นโยบายชัด การปรับ mind set ของผู้สอนและผู้เรียนไม่ยาก (ผู้เรียนปรับตัวได้เร็วกว่าอาจารย์) ในด้าน technical support มี web ที่ใคร search หาก็เจอ… มหาวิทยาลัยประกาศเรื่อง Active Learning แล้ว คนที่มาร่วมเป็นคณะทำงานเป็นตัวแทนมาจากทุกสำนักวิชา จะเป็นตัวสะพานเชื่อมระหว่างสำนักวิชาและมหาวิทยาลัย

ภาพรวมต้องมองหลายมิติ
- ผู้บริหารจะเอาอย่างไร
- ผู้สอน กระบวนการพัฒนาอาจารย์ จะทำให้เป็นเรื่องเป็นราว ทำเป็นหลักสูตร
- เด็ก ส่วนกลางจะมีทีม มีโครงการสนับสนุน
- หลักสูตร จะต้องปรับปรุงอย่างไร ชื่นชมสำนักวิชาการจัดการและสำนักวิชาสถาปัตยกรรมและการออกแบบที่เน้น Active Learning
- Learning space จะมีกระบวนการอย่างไร

การนิยามคำว่า Active Learning ได้ผ่านการสังเคราะห์จากทฤษฎีและการปฏิบัติ และได้เล่าถึงการทำงานในโครงการ PBL และความสำเร็จของงาน

คุณอวยพร เรืองศรี หัวหน้าส่วนส่งเสริมวิชาการ ได้นำเสนอแนวคิดของ Active Learning ความเชื่อมโยงกับการประกันคุณภาพการศึกษา กรอบมาตรฐานคุณวุฒิฯ และตัวบ่งชี้ต่าง ๆ ตลอดจนการพัฒนาศักยภาพของอาจารย์ (ต่อไปจะมีหลักสูตรบังคับ หลักสูตรบังคับเลือก และหลักสูตรทั่วไป) การพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ของนักศึกษา (Learning skills, thinking skills, English skills)

คุณกรมาศ สงวนไทร ซึ่งเป็นคณะทำงานและเลขานุการ เสนอต่อไปว่าในการทำงานโครงการนี้จะมีการทำวิจัยตามหรือขนานกันไปเลย จะศึกษาว่าเมื่อมีนโยบายแล้ว มีการนำไปปฏิบัติมากน้อยแค่ไหน ประเมินผลลัพธ์ ศึกษาสิ่งสนับสนุน ค้นหา Best practices ตอนนี้ได้สร้างเครื่องมือที่จะใช้เก็บข้อมูลเสร็จแล้ว

วัลลา ตันตโยทัย