คำถามทบทวนเรื่องสามัคคีเภทคำฉันท์ ตอนที่ ๑ ประณามพจน์บทนำ ตามธรรมเนียมนิยม ๑. บทประณามพจน์ คือ อะไร (บทประณามพจน์ คือ บทไหว้ครู เป็นธรรมเนียมนิยมอย่างหนึ่งสำหรับการแต่งวรรณคดีประเภทร้อยกรอง มักอยู่ตอนต้นก่อนดำเนินเนื้อเรื่อง) ๒. ฉันท์ชนิดใดที่มีลีลาสง่างามเหมาะแก่การใช้แต่งบทประณามพจน์ (สัททุลวิกกีฬิต ฉันท์) ๓. เทพองค์ใดเป็นเทพแห่งศิลปวิชาการและความสำเร็จ (พระคเณศ หรือ พระพิฆเณศ) ๔. จตุรวิธ หมายถึงอะไร (จตุรพิธพร คือ พร ๔ ประการ ได้แก่ อายุ วรรณะ สุขะ พละ) ๕. บทประณามพจน์ในสามัคคีเภทคำฉันท์มีใจความส่วนหนึ่งเทิดพระเกียรติพระมหากษัตริย์พระองค์ใด (พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว) ตอนที่ ๒ พรรณนาชมบ้านเมือง รุ่งเรืองโอฬาร ๑. พระเจ้าอชาตศัตรูเป็นกษัตริย์แห่งแคว้นใด (มคธ) ๒. ปราสาทของพระเจ้าอชาตศัตรูที่ผู้แต่งบรรยายในสามัคคีเภทคำฉันท์มีลักษณะอย่างไร ( เป็นปราสาทที่งดงามมาก มีลักษณะสถาปัตยกรรมแบบไทย) ๓. ผู้แต่งเปรียบเทียบความงามของปราสาทของพระเจ้าอชาตศัตรูกับสิ่งใด (สวรรค์ชั้นดุสิต) ๔. ตอนที่ ๒ กล่าวถึงศิลปกรรมแขนงใดบ้าง (สถาปัตยกรรม จิตรกรรม หัตถกรรม นาฏศิลป์และดุริยางคศิลป์) ๕. ฉันท์ชนิดใดเหมาะสมสำหรับแต่งบทพรรณนาความงามของบ้านเมือง (วสันตดิลก) ตอนที่ ๓ แผนการแยบยล ซ้อนกลวัชชี ๑. พราหมณ์ผู้เป็นที่ปรึกษาของพระเจ้าอชาตศัตรูมีนามว่ากระไร (วัสสการพราหมณ์) ๒. พระเจ้าอชาตศัตรูทรงคิดจะทำสงครามกับเมืองใด (เมืองเวสาลี แคว้นวัชชี) ๓. เหตุใดพระเจ้าอชาตศัตรูจึงไม่กล้าเปิดศึกกับแคว้นวัชชีในทันที (ไม่มั่นใจว่าจะประสบชัยชนะ เพราะแคว้นวัชชีเข้มแข็งมาก) ๔. เหล่ากษัตริย์ลิจฉวียึดมั่นในธรรมประการใด (อปริหานิยธรรม) ๕. “ แผนการแยบยล ซ้อนกลวัชชี” เป็นประการใด (วัสสการพราหมณ์แสร้งขัดแย้งกับพระเจ้าอชาตศัตรู จนถูกลงโทษและถูกเนรเทศออกจากเมือง) ตอนที่ ๔ สู่แดนปรปักษ์ สวามิภักดิ์ลิจฉวี ๑. วัสสการพราหมณ์เดินทางจากแคว้นมคธไปที่ใด (เมืองเวสาลี แคว้นวัชชี) ๒. แคว้นวัชชีมีการปกครองแบบใด (สามัคคีธรรม) ๓. กษัตริย์ลิจฉวีทรงดำเนินการอย่างใดเมื่อได้รับข่าวเกี่ยวกับวัสสการพราหมณ์ลี้ภัยมาอยู่ที่แคว้นวัชชี (เรียกตัววัสสการพราหมณ์มาไตร่สวนและประชุมปรึกษาหารือในหมู่กษัตริย์ลิจฉวี) ๔. กษัตริย์ลิจฉวีทรงยอมอุปการะวัสสการพราหมณ์โดยให้รับราชการในตำแหน่งใด (ผู้พิพากษาคดีความและอาจารย์สอนหนังสือราชกุมาร) ๕. อะไรเป็นเหตุให้กษัตริย์ลิจฉวียินยอมอุปการะวัสสการพราหมณ์ (คำพูดโน้มน้าวใจอันไพเราะและ แฝงหลักจิตวิทยาของวัสสการพราหมณ์) ตอนที่ ๕ ดำเนินแผนการร้าย ทำลายสามัคคี ๑. แผนการทำลายความสามัคคีขั้นแรกของวัสสการพราหมณ์คืออะไร (ทำให้ตนได้รับความวางใจจากกษัตริย์ลิจวี) ๒. แผนการทำลายความสามัคคีขั้นที่สองของวัสสการพราหมณ์คืออะไร (สร้างความแตกแยกในหมู่พระราชกุมารลิจฉวี) ๓. แผนการทำลายความสามัคคีขั้นที่สามของวัสสการพราหมณ์คืออะไร (สร้างความแตกแยกในหมู่กษัตริย์ลิจฉวี) ๔. วัสสการพราหมณ์มีวิธีตรวจสอบความสำเร็จของแผนการทำลายสามัคคีอย่างไร ( ทดลองเรียกประชุมกษัตริย์ลิจฉวี) ๕. แผนการร้าย ทำลายสามัคคีของวัสสการพราหมณ์ใช้เวลาดำเนินการเท่าใด (๓ ปี) ตอนที่ ๖ไร้รักสามัคคี วัชชีเสียเมือง ๑. พระเจ้าอชาตศัตรูทรงทำประการใดภายหลังได้รับข่าวจากวัสสการพราหมณ์ (จัดเตรียมกองทัพใหญ่ยกไปโจมตีแคว้นวัชชี) ๒. จตุรงคเสนาหมายถึงอะไร (พลรบ ๔ เหล่า คือ พลช้าง พลม้า พลรถ และพลเดินเท้า) ๓. เมื่อมีการเรียกประชุมเพื่อหารือเกี่ยวกับศึกสงครามกับแคว้นมคธ เหล่ากษัตริย์ลิจฉวีทรงทำประการใด (ไม่สนใจเข้าร่วมการประชุม) ๔. เหตุใดพระเจ้าอชาตศัตรูจึงยึดครองแคว้นวัชชีได้โดยไม่ต้องเสียเลือดเนื้อ ( แคว้นวัชชีไม่มีการต่อสู้ป้องกันเมือง) ๕. เหตุใดแคว้นวัชชีจึงไม่มีการเตรียมการป้องกันเมืองจากข้าศึก (กษัตริย์ลิจฉวีแตกแยกสามัคคี ไม่ร่วมกันรับผิดชอบหน้าที่บ้านเมือง) ตอนที่ ๗ คติธรรมท้ายเรื่อง ประเทืองปัญญา ๑. เหตุแห่งการเสียเมืองของแคว้นวัชชีมีอะไรบ้าง (กษัตริย์ลิจฉวีแตกสามัคคี ทิฐิเกินเหตุ และ ขาดวิจารณญาณ) ๒. ในเรื่องสามัคคีเภทคำฉันท์ผู้ใดได้ชื่อว่า “ขาดญาณพิจารณ์ตรอง” (พระราชกุมารลิจฉวีและกษัตริย์ลิจฉวี) ๓. ไป่มีก็ให้มี ผิวมีก็คำนึง เนื่องเพื่อภิยโยจึง จะประสบสุขาลัยฯ สิ่งใดที่ควรจะมีเพื่อความสุขและความเจริญ (ความสามัคคี) ๔. ผู้แต่งได้แสดงจุดประสงค์ในการแต่งเรื่อง สามัคคีเภทคำฉันท์ เอาไว้ในตอนท้ายเรื่องว่าอย่างไร (เพื่อฝากผลงานไว้เป็นเกียรติยศในวงวรรณกรรมไทย) ๕. ผู้แต่งได้แจ้งไว้ในตอนท้ายเรื่องถึงอุปสรรคในการแต่งเรื่องสามัคคีเภทคำฉันท์ว่าคืออะไร ( ฉันท์เป็นคำประพันธ์ที่แต่งยากเพราะลักษณะบังคับสำคัญ คือ คำครุและคำลหุ)
อยากหาความรู้ทบทวนชวนคิดค่ะ