จากคำถามที่มีคุณค่ายิ่งของคุณสิริพร ที่กระตุกต่อมคิดของผมให้ผุดขึ้นมาอีกครั้งเกี่ยวกับ “สหกรณ์” ว่าสหกรณ์จะสามารถจำกัดปัญหาการถูกเอารัดเอาเปรียบจากพ่อค้าคนกลางได้หรือไม่ ทั้ง ๆ ที่ชุมชน (ขออนุญาตไม่ใช้คำว่าชาวบ้านนะครับ เพราะผมรู้สึกไม่ค่อยดีทุกครั้งเลยครับที่เรียกใครว่าชาวบ้านครับ) มีภูมิปัญญาอย่างมากมาย ทำไมถึงถูกรัดเอาเปรียบอย่างมากมาย

ปัญหาเหล่านี้สหกรณ์แก้ได้ไหมหรือใครสามารถแก้ได้


ผมคงมิบังอาจที่จะแนะนำถึงวิธีการแก้ไขปัญหาเหล่านี้ได้หรอกครับ เพราะไม่มีสูตรสำเร็จใด ๆ ที่จะแก้ไขปัญหาในประเทศไทยได้ครับ


หลาย ๆ คน (รวมทั้งผมเมื่อก่อน) เคยคิดเคยค้น เคยทำวิจัยเพื่อหารูปแบบ Model ต่าง ๆ ในการพัฒนา รูปแบบในการแก้ไขปัญหาของวิสาหกิจชุมชน ของ OTOP ของเครือข่าย ของชุมชนต่าง ๆ มากมาย ซึ่งถ้านับรวมวิจัยทั้งประเทศเกี่ยวกับพวก model ในการแก้ปัญหาต่าง ๆ เหล่านี้ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ หรือว่า PAR ก็น่าจะมีนับพันเล่มแล้วครับ แต่ก็ไม่เห็นแก้ไขปัญหาอะไรได้เลย


แต่ถ้าจะตอบในเชิงความคิดเห็นตามรูปแบบของ “กบฏทางวิชาการ” ก็พอที่จะให้ความคิดเห็นเชิงนโยบายได้สักเล็กน้อยครับ


นโยบายมีอยู่เพียงข้อเท่านั้นเองครับ คือ


“จงทำหน้าที่ของตนเองให้ดีที่สุด”


แค่นี้ก็เกินพอสำหรับปัญหาที่เหมือนจะซับซ้อนและวุ่นวายภายในสังคมและประเทศของเราในปัจจุบันครับ


เพียงแค่เราหยุดกิจกรรมทั้งหมดแล้วค่อยมานั่งย้อนคิดว่า


“หน้าที่ของตนเองคืออะไร”
“หน้าที่ของหน่วยงานของตนเองคืออะไร”


จากนั้นค่อยไปค้นหาหนังสือเก่า ๆ ที่เขียนว่า “พันธกิจ วิสัยทัศน์ วัตถุประสงค์ อุดมการณ์ หรือหลักการ” (ตอนนี้อยู่ใน Internet หมดแล้วครับ) ของหน่วยงานของท่านแล้วอ่านดูครับว่า


“หน้าที่ของท่านตามอุดมการณ์ที่เขียนไว้นับตั้งแต่เริ่มก่อตั้งหน่วยงาน นั้นคืออะไร”

อ่าน ศึกษา วิเคราะห์ สังเคราะห์ ให้เข้าใจอย่างถ่องแท้ว่า หน่วยงานท่านเขาตั้งขึ้นมาทำไม


ทำไมถึงต้องมีฉันอยู่ทุกวันนี้


มีฉันแล้วฉันต้องทำอะไร


ฉันทำหน้าที่ของฉันแล้วหรือยัง


ฉันทำหน้าที่ของฉันหมดแล้วหรือยัง


ฉันทำหน้าที่ของฉันดีแล้วหรือยัง


ทำแค่นี้ก็เพียงพอสำหรับการแก้ไขปัญหาทั้งหมดของประเทศไทยครับ


ขอเพียงแค่
ตำรวจทำหน้าที่ตำรวจ
รักษาความยุติธรรม ปราบปรามผู้ที่กระทำความผิด จับโจร จับผู้ร้าย ใครทำผิดก็ว่าไปตามผิด ตำรวจทำหน้าที่ของตำรวจไทยให้หมดทุกข้อ ก็สุดยอดแล้วครับ

ดังนั้นคำถามของคุณสิริพร ถ้าให้แนะนำก็ขออนุญาตแนะนำง่าย ๆ ครับ เพียงแค่ให้ตำรวจไปจับพ่อค้าคนกลางตามหน้าที่ของผู้รักษากฎหมายก็สบายไปแปดอย่างแล้วครับ ยิ่งตอนนี้มีสำนักงานคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) มีศาลปกครอง มีสายด่วนร้องทุกข์โทรฟรี เพียงแค่เขาเหล่านั้นทำหน้าที่ของตนเองให้ดีที่สุดครับ

หรือถ้ามีสหกรณ์ ก็เพียงแค่ให้สหกรณ์ทำตามอุดมการณ์ของสหกรณ์ที่ว่าเป็น "ความเชื่อร่วมกันที่ว่าด้วยการช่วยตนเองและการช่วยเหลือซึ่งกันและกันตามหลักการสหกรณ์จะนำไปสู่การกินดีอยู่ดี มีความเป็นธรรมและสันติสุขในสังคม" ทำหน้าที่ของสหกรณ์ให้ดีที่สุด แรงเดียวสู้ไม่ไหว เลือกเส้นเดียวสู้ไม่ไหว นำเชือกเส้นเล็ก ๆ มารวมกันเป็นเลือกเส้นใหญ่กลายเป็นสหกรณ์เชือกเส้นนั้นก็จะเหนียวและต่อสู้กับสิ่งต่าง ๆ ได้ “ทำแค่นี้เองครับ”


ผู้ใหญ่บ้านทำหน้าที่ผู้ใหญ่บ้านดูแลทุกข์สุขของลูกบ้าน
ครูทำหน้าที่ครู อาจารย์ทำหน้าที่อาจารย์ สอนหนังสือและทุ่มเทเวลาให้กับลูกศิษย์
หมอทำหน้าที่รักษาคนไข้ให้หายจากอาการเจ็บป่วย
รัฐบาลทำหน้าที่บริหารประเทศ (บริหารประเทศครับมิใช่บริหารธุรกิจ)
ส.ส.ทำหน้าที่ออกกฏหมายและควบคุมฝ่ายบริหาร
ป.ล. ไม่ต้องไปหากฎหมายใหม่อะไรให้วุ่ยวาย เพียงแค่ใช้กฎหมายเก่าให้หมดก่อน แค่นี้ประเทศก็หมดปัญหาไปเยอะแล้วครับ


ทำหน้าที่ของตนเองให้ดีที่สุด

ข้าราชการทำหน้าที่บริการประชาชนตามแต่ละหน้าที่ของหน่วยงานที่ตนเองได้รับผิดชอบมา  ทำหน้าที่บริการของตนเองให้ดีที่สุด
ประชาชนเมื่อมีรายได้ก็มีหน้าที่เสียภาษี ทำหน้าที่ของประชาชนให้ดีที่สุด


ทำหน้าที่ของตนเองให้ดีที่สุดทำอย่างเต็มที่เต็มกำลังความสามารถ


ปัญหาทุกอย่างก็จะถูกแก้แบบไม่ต้องแก้ครับ