น้ำท่วม การสูญเสีย การบาดเจ็บทางใจและการเยียวยา
     ช่วงนี้ดูข่าวเห็นภัยธรรมชาติ น้ำท่วม  บางแห่งน้ำมาเร็วมาก ไม่ทันตั้งตัว สูญเสียทรัพย์สิน ชีวิต สูญเสียบุคคลอันเป็นที่รักไปต่อหน้าต่อตา ผู้เขียนนึกถึงเรื่องปัญหาทางจิตเวชอย่างหนึ่งคือความผิดปกติทางจิตใจภายหลังภยันตรายหรือPost –traumatic stress disorder (PTSD)
    ถือโอกาสนำเรื่องPTSD ในบางส่วนที่รับรู้มา มาเล่า บอกต่อค่ะ
    ในวันที่ 3-4  มีนาคม 2554ที่ผ่านมา  ผู้เขียนได้มีโอกาสไปอบรมวิชาการทางจิตเวชที่ทางภาควิชาจิตเวชศาสตร์ โรงพยาบาลศรีนครินทร์จัดขึ้น วิทยากรคือท่านท่านศาสตราจารย์นายแพทย์สุชาติ พหลภาคย์หัวหน้าภาควิชาจิตเวชและท่านรองศาสตราจารย์แพทย์หญิงนวนันท์  ปิยะวัฒน์กูล บรรยายเรื่อง Complex PTSD    ไว้น่าสนใจมาก

   เคยเขียนไว้ในบันทึกเรื่อง ที่ๆปลอดภัยในใจเรา วันนี้บันทึกเพิ่มเติมค่ะ
   ตลอดชีวิตเรามีความทรงจำ ความทรงจำราบรื่นเป็นม้วนเดียว ก็ดีไป
  เวลาคนที่ประสบ trauma จะเครียด ไม่สบายใจ ภาพมาบ่อยๆ นอนไม่หลับ
  ปกติอาการหายไปใน2-3 เดือน
  ประมาณ8%ในผู้ชายและ20%ในผู้หญิงจะเกิดPTSD ในจำนวนเหล่านี้มีประมาณ30% ที่เรื้อรังส่งผลต่อการดำเนินชีวิต
   ถ้าเกิดPTSDเร็ว (early onset) มีโอกาสจิตใจชอกช้ำสูงในอนาคต วัยเด็ก self กำลังก่อร่างสร้างตัว ถ้า self แตกสลายจะไม่เกิดการพัฒนา( development)
   ถ้าเกิดtrauma เมื่อโตแล้ว อาจไม่เกิด PTSD เพราะมีการพัฒนาSelf (self development) มาแล้วแต่ในวัยเด็ก
  ปกติถ้ามี trauma จิตใจจะย่อย แล้วดูดซึม (เรียนรู้)  เรียนรู้เหตุการณ์   ให้ความหมาย
   ถ้าtrauma รุนแรง ก็เหมือนทางเดินอาหารอุดตัน เหมือนเป็นนิ่ว มีอาการแน่นท้อง
  ถ้าไปแตะแผล ภาพก็ผุดมา (retraumatic) โดนกระตุ้นซ้ำๆ วงจรในสมองชัดเรื่อยๆ เหมือนเดินในสนามหญ้า เดินซ้ำๆ neuron pathway แข็ง เป็นร่อง เป็นผลจาก traumaไม่ย่อย เล่าซ้ำๆรอยจะชัด เพราะฉะนั้นจะไม่แตะมาก Trauma ฝังใจ ย่อยไม่ได้

   การรักษาต้องทำให้มั่นคงในใจก่อน(stabilize) เผชิญหน้ากับเหตุการณ์นั้นๆ
  ให้เขาสัมผัสอารมณ์ ความคิด ความรู้สึก
  ย่อยเหตุการณ์นั้น ดูดซึม
  ขับถ่ายสิ่งที่ไม่จำเป็นทิ้ง
  ย่อยความทรงจำ
  ให้ความหมายใหม่ มีจุดเริ่ม... ตรงกลาง... สิ้นสุดและดำเนินชีวิตต่อไปได้
   การรักษา ต้อง stabilization   ให้ยา   ให้ความปลอดภัย
     รักษาทางกาย ทางใจ สังคม ทำให้เขามีชีวิตประจำวันเป็นปกติ(Routine)  เพียงพอ ให้รู้สึกมั่นคง มีสังคม  มีเพื่อน ครอบครัว 
    ให้เขามี social network  มี ความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้รักษา  มีผู้บำบัด ดูแลเขา ให้มั่นคงในระดับหนึ่ง มีคนช่วยเขาได้ สัมพันธภาพ สำคัญมาก ให้เขาไว้วางใจ(trust)
   ให้เขาดูแลใจตนเอง ทนอารมณ์  ถ้ากังวล ดึงตนเองมาอยู่กับปัจจุบัน  หายแตกตื่น หายเศร้า ดูแลตนเองได้
    ต้องให้สุขภาพจิตศึกษา (psychoeducation) เวลารักษาอาจตกใจ ฝันร้าย จะดีขึ้นเรื่อยๆ รู้ทางเดิน กังวลลดลง ตกใจน้อยลง นิ่งมากขึ้น
    อาการผวา ใจสั่น ชา จังงัง เป็นปกติของคนที่ประสบเหตุการณ์นี้ อาการปกติ เดี๋ยวดีเอง ฝันร้าย มาได้ ไปได้

   
 จะstabilize ขนาดไหน
   จนเขาทนอารมณ์ได้ ไม่หงุดหงิด ไม่ถูกกระตุ้นได้ง่าย จัดการอารมณ์ตนเองได้ เก็บใส่ลิ้นชัก(container) เป็น ดึงตัวเองออกห่าง (Distancing)   ห่างจาก ความทรงจำที่สะเทือนใจ  ติดตัว กวนใจตลอดเวลา ปลอดภัยทุกด้าน ไม่ถูกคุกคาม ปลอดภัยจึงทำต่อได้ 
สิ่งที่เป็นลบติดไฟแดง สิ่งที่เป็นบวกในชีวิตติดไฟเขียว 
  สร้างวงจรในสมอง   ให้มีสีเขียวมาก แดงน้อย ลดไฟเหลืองลง  ซึ่งจะทำให้ไฟแดงลดลงด้วยลงรายละเอียดresource เด่นๆ พัฒนา resource  
 รักษาPTSDอย่างไร

    ต้องStabilize ก่อนเพิ่ม resource  มากขึ้น เสริมจุดแข็งที่เขามีลด negative material สิ่งที่เป็นลบทั้งหลาย

    ฝึกให้มี   safe place ทำสถานที่ปลอดภัยในใจ มีอะไรดีๆในใจมากขึ้น  อธิบายผู้ป่วยก่อน ต่อไปนี้เราจะให้คุณสร้างที่ปลอดภัย ที่พักใจ ระหว่างที่ทำถ้าต้องการหยุดให้บอก ถ้าความคิดแย่ๆผุดมาให้ส่งสัญญาณ ที่นั้นต้องเงียบสงบ ปลอดภัย ไม่มีอะไรกระตุ้น  ให้ใจปลอดภัย  private + safe

     ฝึกให้มี  Container บรรจุเรื่องราว ความไม่สบายใจที่อยากเก็บไว้ก่อนเอาไว้ในภาชนะเช่นอาจสมมุติเป็นลิ้นชัก เป็นกล่อง ฯลฯ

  วิทยากรได้จับคู่ปฏิบัติให้ดูและให้ผู้เข้ารับการอบรมจับคู่ฝึกปฏิบัติ

    มาที่ภัยพิบัติน้ำท่วมที่เกิดขึ้นในครั้งนี้    การเยียวยาจิตใจเป็นเรื่องสำคัญไม่แพ้กับด้านอื่น การช่วยเหลือเบื้องต้น ไม่ซ้ำเติมจิตใจให้เกิดร่องลึก       

    สอนวิธีคลายเครียด เบี่ยงเบนความสนใจ ให้คำปรึกษา ให้กำลังใจ เป็นเรื่องที่มีความจำเป็น
   เข้าใจความรู้สึกของผู้ประสบภัยค่ะ รู้สึกเห็นใจ  อยากช่วยแบ่งเบาความทุกข์ยาก เดือดร้อนนี้เป็นกำลังใจให้ผู้ประสบภัยทุกท่านค่ะ ขอให้ผ่านเหตุการณ์นี้โดยเร็ว

เป็นแรงใจ ให้ทรัพย์ ช่วยดับทุกข์
คืนความสุข กลับมา หาน้องพี่
เติมเต็ม  ดูแลใจ ให้สิ่งดี
ผ่อนหนักนี้  เป็นเบา เราแบ่งปัน