นานมาแล้วเคยนำภาพและเรื่องราวของ นกกระเต็น ริมน้ำป่าสักมาฝากให้ชม จากวันนั้นถึงวันนี้ นับชนิดของนกกระเต็นที่พบได้ถึง ๕ ชนิด ! น่าประหลาดใจมากค่ะ

  • นกกระเต็นชนิดแรกที่ได้พบที่บ้านริมน้ำป่าสักนี้และพบบ่อยๆอยู่ช่วงหนึ่ง คือ นกกระเต็นอกขาว ซึ่งชื่อภาษาอังกฤษเขามีถึงสองชื่อคือ  White-throated Kingfisher และ White-breasted Kingfisher จัดว่าเป็นนกตัวใหญ่ เขามักบินตรงๆและบินเร็วด้วยค่ะ

 

 

พบมาเป็นคู่จับอยู่บนต้นมะขามใหญ่ริมรั้ว

 

  • นกกระเต็นหัวดำ Black-capped Kingfisher มาเกาะที่หอน้ำ นอกหน้าต่างห้องทำงานและจับภาพกระรอกได้แถมมาด้วยกัน อยู่ในบ้านถ่ายผ่านหน้าต่างกระจกออกไปจึงไม่ชัดค่ะ

 

นกกระเต็นหัวดำ นี้ ...ปากยาวไม่สมตัว ความยาวของปากพอๆ กับความยาวของหัว ปากใหญ่ กว้างตอนโคนปาก แหลมตรงและแข็งแรง 

...ขนกลางปีก และขนปลายปีกสีน้ำเงินอมม่วง แต่โคนขนปลายปีกมีสีขาว ในขณะบินจึงเห็นเป็นแถบสีขาวพาดขวางขนปลายปีก อกตอนล่าง ท้อง และขนคลุมใต้โคนหางสีแดงอมน้ำตาล ขาและนิ้วเท้าสีแดงหม่น เล็บสีดำ 

...เนื่องจากเป็นนกกระเต็นที่ชอบเกาะอยู่ภายใต้ร่มเงาของไม้ยืนต้นและค่อนข้างเปรียว เมื่อแลเห็นคนจะรีบบินหนีไปไกลทันที แล้วไม่บินกลับมาอีกเลย 

 

 

 ภาพนี้ถ่ายได้นานแล้ว เพิ่งมาทราบว่าเป็นนกกระเต็นหัวดำก็ตรงคำอธิบายถึงแถบขาวขวางขนปลายปีกนี่เอง

นกกระเต็นอกขาว และ นกกระเต็นหัวดำ จำแนกได้ยากมากเพราะที่หัวสีเข้มๆและลำตัวด้านล่างมีสีขาวเหมือนกัน ปีกก็มีสีฟ้าๆเหมือนกัน แต่สังเกตได้ว่า

หากเป็น นกกระเต็นอกขาว คอและอกจะเป็นสีขาวชัดเจน ขนที่อยู่รอบนอกสีขาวจะเป็นสีน้ำตาลแดง สีออกเข้มตัดกัน

 

 

ภาพจาก wikipedia นกกระเต็นอกขาว มีหลายชนิดในเขตต่างๆของโลก แต่ขนขาวที่คอจะเห็นชัดเจนในทุกชนิด

แต่เจ้า นกกระเต็นหัวดำ จากส่วนใต้คอที่ขาวจะกระจายกว้างและส่วนที่อยู่รอบสีขาวจะเป็นสีส้ม อมน้ำตาลค่อยๆไล่จางๆจนเข้ม และเห็นที่หัวเหมือนใส่หมวกสีดำจริงๆ

  

 นกกระเต็นหัวดำมาเกาะที่ต้นกุ่มน้ำ

  • เจ้านกกระเต็นตัวน้อย ที่บินมาชนกระจก จนมึนชั่วขณะ ทำให้ถ่ายภาพเขาได้ชัดอย่างนี้ สักครู่หายมึนเขาก็บินไปค่ะ ไม่ต้องเป็นห่วง

    • สันนิษฐานว่าเป็น นกกระเต็นน้อยธรรมดา Common Kingfisher ทีแรกนึกว่าลูกนกเพราะตัวเท่านกกระจอกแต่ข้อมูลบอกว่านกกระเต็นชนิดนี้ตัวเล็กเท่าๆนกกระจอก

    โดยอ่านข้อมูลจากลักษณะว่า ... ปลายปากแหลมคม หัวโต คอสั้น รูปร่างป้อมอวบอัด  ขนหางสั้นมาก .... ปลายหางมนกลม ขาสั้นและเล็ก ขาท่อนล่างสั้นมาก ....นิ้วเท้าเล็กและไม่ค่อยแข็งแรง บริเวณแก้มและขนคลุมหูเป็นแถบสีน้ำตาลแกมแดง ถัดไปเป็นแถบสีขาวซึ่งยาวไปจดท้ายทอย ถัดลงไปทางด้านข้างของคอเป็นแถบสีฟ้าสดใสซึ่งขวางด้วยลายริ้วละเอียดสีเขียวแกมฟ้า หน้าผาก กระหม่อม และท้ายทอยสีฟ้าสดใส

    พบ นกกระเต็นน้อยธรรมดา ที่สวยพิเศษนี้ได้ตามแหล่งน้ำจืดทุกหนทุกแห่ง ที่ไหนมีแหล่งน้ำที่นั่นมักมีนกชนิดนี้ตัวหรือสองตัวอยู่เสมอ และมันยังเป็นสิ่งบ่งชี้ถึงสภาพน้ำของแหล่งนั้นด้วยว่ายังดีอยู่ใสพอที่มันจะมองเห็นปลา และมีต้นไม้พุ่มไม้อุดมสมบูรณ์ให้มันเกาะเล็งเหยื่อในน้ำ

    • เมื่อสองสามวันก่อน จับภาพ นกกระเต็นปักหลัก Pied Kingfisher ได้ที่เรียวไผ่ริมน้ำ ที่ที่นานานกชอบมาเกาะรับแสงอรุณอ่อนๆยามเช้านั่นเอง ก่อนหน้านี้เห็นเขาแวบๆ ที่อีกฟากแม่น้ำ โผไปมาและหลบเข้าไปที่ริมตลิ่ง ซึ่งก็คงเป็นรังที่เขาขุดเป็นโพรงอาศัยอยู่ตามนิสัยเขา

     

     

    เขาเพิ่งจะมาโชว์ตัวใกล้ๆให้จับภาพได้ ที่จริงไม่ทราบชื่อเขามาก่อน เห็นแต่ว่าเป็นตัวลายๆขาวดำ เขาจับกิ่งไผ่นานมาก ไปค้นข้อมูลจึงทราบว่าเขาได้ชื่อสมนิสัย คือ นกกระเต็นปักหลัก เกาะที่ไหนมักเกาะนานๆ แต่ไม่ได้มาให้เห็นกันง่ายๆ แม้ว่าจะได้ยินเสียงร้อง จัดว่าเป็นนกที่ชอบส่งเสียงค่ะ ท่าบินเขาเท่มาก

    เช้านี้เอง ตื่นมาอากาศดีมาก เย็นสบาย นั่งดื่มกาแฟที่ศาลา น้ำในแม่น้ำไต่ระดับขึ้นมาบนตลิ่งมากกว่าเมื่อวานเยอะเลยค่ะ ท่วมโคนต้นมะเดื่อที่กำลังออกลูกเล็กๆสีเขียวเป็นช่อเป็นพวง นั่งๆไปจึงสังเกตว่าวันนี้นกต่างๆหลากชนิดมาที่ตนมะเดื่อมากผิดปกติ โผผินบินไปมาและส่งเสียงราวกับยินดีซะเหลือเกินกับอากาศและน้ำที่เอ่อฝั่ง

    • ชั่วพริบตาเห็นนกอะไรมองไม่ถนัดสีสันเขียวๆ ฟ้าๆแปลกตา และท่าทางเป็นนกตัวใหญ่ มาจับที่กิ่งมะเดื่อ ค่อยจ้องมองและลุกไปหยิบกล้องมา เห็นเขาไม่ถนัดนักเพราะใบมะเดื่อบัง เก็บภาพได้แล้วรีบนำลงคอมพิวเตอร์ จึงได้เห็นว่าเป็นนกที่ไม่เคยเห็นมาก่อน ลักษณะเป็นพวกนกกระเต็น ค้นข้อมูลดูจึงทราบว่าเป็น นกกระเต็นใหญ่ธรรมดา Stork-billed Kingfisher

     

     

    ข้อมูลให้ละเอียดว่า ...ปากใหญ่ยาวไม่สมตัว ตรง และแข็งแรงมาก ความยาวของปากพอๆ กับความยาวของหัว สันปากบนแบนลง โคนปากกว้าง ปลายปากแหลม สองข้างปากเป็นร่อง หัวโต คอสั้น ลำตัวอวบอัด ปีกค่อนข้างสั้น ปลายปีกมน ขาสั้นและเล็ก นิ้วเท้าเล็กและไม่แข็งแรง 

    ปากสีแดงสดสะดุดตา แต่ปลายปากมีสีดำเล็กน้อย  ...ขาและนิ้วเท้าสีส้มออกแดง ไม่เด่นสะดุดตาเท่าปาก

    หลัง ไหล่ และหางสีฟ้าแกมเขียวหม่น แต่ตะโพกและขนคลุมบนโคนหางสีฟ้าสดใส ขนคลุมปีกสีฟ้าสด ขนกลางปีกและขนปลายปีกสีคล้ำ แต่ขอบขนสีฟ้า ใต้หางสีคล้ำ

     

    ชอบเกาะซ่อนตัวอยู่บนกิ่งไม้ที่มีใบค่อนข้างหนาแน่นมากกว่า ทำให้แลเห็นตัวนกได้ค่อนข้างยากเพราะสีสันของนกไม่ค่อยเด่น

     

     File:PelargopsisBurmanica.jpg

    ภาพจาก wikipedia

     

    ที่ผู้เขียนโชคดีได้พบนกกระเต็นถึง ๕ ชนิดในละแวกบ้านคงเป็นเพราะนกเหล่านี้ชอบอยู่อาศัยใกล้แหล่งน้ำ หลายชนิดขุดโพรงทำอุโมงค์อยู่ตามตลิ่งค่ะ

    บันทึกนี้อาศัยค้นคว้าข้อมูลจาก

    http://en.wikipedia.org/wiki/Kingfisher

    http://www.birdsofthailand.net/

    หวังว่าทุกท่านจะเพลิดเพลินกับการรู้จักกับเจ้านกสีสันสดใสแสนสวยนี้ด้วยกันนะคะ