โรงเรียนบ้านหนองไผ่ โรงเรียนที่ก่อเกิดจากกุศลจิตและความงดงามของชุมชน

โรงเรียนบ้านหนองไผ่ ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ ๑๐ ตำบลหนองบัว อำเภอหนองบัว จังหวัดนครสวรรค์ รหัสไปรษณีย์ ๖๐๑๑๐ จัดการเรียนการสอนในระดับก่อประถมศึกษาถึงชั้นมัธยมปีที่ ๓ มีเขตพื้นที่บริการครอบคลุม ๔ หมู่บ้าน ประกอบด้วยบ้านหนองไผ่ บ้านร่องดู บ้านร่องเข้ และบ้านคลองหินปูน เริ่มก่อตั้งและดำเนินการจัดการเรียนการสอนเมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๑๐ โดยหลวงพ่ออ๋อยหรือพระครูนิกรปทุมรักษ์ ศิษย์หลวงพ่อเดิมแห่งวัดหนองกลับหรือวัดหลวงพ่อเดิมของหนองบัว เป็นประธานเปิดโรงเรียนซึ่งสร้างขึ้นด้วยการระดมแรงงานของชาวบ้านบนเนื้อที่ ๖๐ ไร่จากการบริจาคที่ดินของชาวบ้านชื่อนายแก้ว อินจันทร์สุข ผู้อำนวยการคนปัจจุบันคือนายพนม จันทร์ดิษฐ์ (คนสวมเสื้อสีเหลืองซ้ายมือของภาพล่าง)

                         

 สร้างและเพิ่มพูนโอกาสสู่ทางเลือกที่เหมาะสมพอเพียงให้แก่เด็กและชุมชน

โรงเรียนบ้านหนองไผ่เป็นโรงเรียนขยายโอกาส แต่เดิมนั้นจัดว่าอยู่ในพื้นที่กันดาร ห่างไกลจากตัวเมืองหนองบัว ชุมชนโดยรอบทำไร่อยู่ในแนวป่าและเชิงเขา แต่ก็ได้รับความทุ่มเทเอาใจใส่ของคณะครู ชุมชน หน่วยงานผู้เกี่ยวข้อง และเครือข่ายสนับสนุนจากภายนอก กระทั่งเป็นโรงเรียนที่ได้รับการรับรองเป็นโรงเรียนดีประจำตำบล อีกทั้งเป็นโรงเรียนตัวอย่างในการจัดการเรียนรู้เพื่อขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง พัฒนารูปแบบและนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ยุวเกษตรกรต้นกล้าความพอเพียง รวมทั้งเป็นแหล่งการเรียนรู้แนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงทั้งของชุมชน สถานศึกษา ตลอดจนหน่วยงานและกลุ่มผู้สนใจอย่างกว้างขวางทั้งในหนองบัวและจากแหล่งต่างๆของประเทศ

                         

 โรงเรียนดีประจำตำบลและเครือข่ายเรียนรู้ระดับประเทศ 

ผมถือโอกาสในช่วงได้กลับไปทำกิจกรรมกับหมู่เพื่อนศิษย์เก่าโรงเรียนหนองบัวรุ่นที่ ๑๔ กับคณะกรรมจัดงานไหว้เจ้าพ่อเจ้าแม่หลวงปู่ฤาษีนารายณ์ซึ่งเป็นเทศกาลประจำปีที่มีอยู่ทุกปีของหนองบัว รวมทั้งกลุ่มเพื่อนพ้องน้องพี่และคนหนองบัวจำนวนหนึ่งซึ่งได้เขียนบันทึกเรื่องราวต่างๆด้วยกันในเว๊บบล๊อก GotoKnow ไปจัดนิทรรศการโดยดึงเอาเนื้อหาจากบล๊อกเวทีคนหนองบัวไปจัดแสดงเคลื่อนไหวการเรียนรู้เรื่องราวต่างๆของหนองบัว ทำเทศกาลประจำปีให้เป็นโอกาสสร้างการเรียนรู้

                         

ระหว่างที่รอจัดบอร์ดในตอนเย็นร่วมกับผู้คนอื่นๆที่จะออกมาสมทบกัน ก็ชวนอาจารย์ณัฐพัชร์ ทองคำซึ่งผมชวนเชิญไปร่วมสังเกตการณ์และหากสามารถคิดริเริ่มทำงานเสริมกิจกรรมต่างๆที่มีอยู่ของชาวหนองบัวได้ ก็อยากเชิญเป็นเครือข่ายเชื่อมต่อการทำงานด้วยกันกับเพื่อนๆน้องๆในพื้นที่ ให้ออกไปตระเวนดูรอบๆหนองบัวด้วยกัน เริ่มจากออกไปทางแยกหนองบัว-ชัยภูมิเลาะเลียบแนวป่าเขาพระ เขาเหล็ก เขานางต่วม ไปจนเกือบถึงบึงสามพัน แล้วก็ย้อนกลับมา

                         

พอถึงบ้านหนองไผ่ซึ่งอาจารย์ณัฐพัชร์ก็ได้รู้จักอาจารย์พนม จันทร์ดิษฐ์ ผู้อำนวยการของโรงเรียนบ้างแล้ว ก็เลยชวนกันแวะเข้าไปดูชุมชนและโรงเรียน ผมพยายามโทรศัพท์ติดต่อเพื่อบอกกล่าวให้ท่านได้ทราบและเป็นการขอนุญาตเยี่ยมชมพร้อมกับขอถ่ายรูป ไม่ต้องออกมาเจอกัน เอาไว้เจอกันตอนเย็นเพื่อจัดนิทรรศการกันเลยแต่ก็ติดต่อไม่ได้ มาทราบตอนหลังว่าท่านต้องทำหน้าที่เป็นวิทยากรให้กับการอบรมที่สำนักงานอำเภอ

                        

                        

 แวดล้อมด้วยธรรมชาติ ขุนเขา แนวป่า และวิถีชีวิตชนบทนาไร่ 

รอบโรงเรียนบ้านหนองไผ่ยังเต็มไปด้วยกลิ่นอายของชนบท รอบข้างเป็นพื้นที่ทำไร่ แวดล้อมด้วยขุนเขาและแนวป่า ถนนสายหนองบัว-ชัยภูมิทอดผ่านหมู่บ้าน และทางเข้าโรงเรียนเป็นถนนดินแดงเชื่อมต่อออกไปจากถนนสายหลักลึกเขาไปประมาณกิโลเมตรเศษ บางช่วงก็ลาดยางและเทคอนกรีต เข้าออกโรงเรียนกับชุมชนสู่ถนนสายหลักได้สองด้าน

                        

                        

                        

 อยู่กับชีวิตที่ใกล้ชิดธรรมชาติ 

อาณาบริเวณของโรงเรียนบ้านหนองไผ่ดูแลและจัดสภาพแวดล้อมดูร่มรื่น มีความใกล้ชิดและกลมกลืนกับธรรมชาติ แมกไม้ แสงแแดด และสายลม

                        

                        

                        

 จัดสภาพแวดล้อมกล่อมเกลาโลกด้านใน 

คุณครูจัดพบปะกับเด็กๆอยู่ใต้ต้นหูกวาง พื้นดูสะอาดเกลี้ยงเกลาเหมือนเวทีประชุมและลานเอนกประสงค์กลางแจ้ง ด้านหน้าประดิษฐานองค์พระปฏิมา บางช่วงคุณครูจึงหยุดทำกิจกรรมและให้เด็กๆนั่งสมาธิอยู่กับความสงบนิ่งของตนเอง บรรยากาศโดยรอบมีความสัปปายะสำหรับจัดกระบวนการดังกล่าวได้อย่างพอเหมาะพอดี

                        

                        

 ความเป็นทีมและไม่ดูดายของคุณครู 

เด็กๆและคุณครูของโรงเรียนบ้านหนองไผ่ดูมีความเป็นธรรมชาติ ร่าเริง ทำกิจกรรมต่างๆพร้อมไปกับการได้ความสนุกหัวเราะคิกคัก คุณครูท่านหนึ่งเห็นผมและอาจารย์ณัฐพัชร์เดินเตร่เข้าไปก็ออกมาสันถวะพร้อมแนะนำตนเอง เมื่อได้สนทนากันก็ได้รู้ว่าท่านเป็นศิษย์เก่าของโรงเรียนหนองบัว เป็นรุ่นน้องของผมหลายปีและเป็นลูกศิษย์ของเพื่อนและรุ่นน้องๆหลายคน

                        

                        

                        

 การจัดสิ่งแวดล้อมและภูมินิเวศน์เพื่อบรรยากาศการเรียนรู้ในโรงเรียน 

การปลูกต้นไม้และจัดสภาพแวดล้อมภายในโรงเรียนบ้านหนองไผ่ เป็นการจัดวางอย่างมีแนวคิด ให้ร่มเงา กำบังแดดลมในหน้าฝน รักษาระบบนิเวศน์ และมีความหมายต่อการเป็นสภาพแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ สื่อสะท้อนถึงแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การรู้จักตนเอง และการพัฒนาความเป็นตัวของตัวเอง ต้นไม้ส่วนใหญ่เป็นไม้ป่าและให้ความหมายความเป็นบ้านหนองไผ่ กอไผ่ ดอกตะแบกหรือดอกอินทนิลสื่อให้เข้าถึงความงอกงามและความงดงามที่เป็นธรรมชาติ มีความอดทน หยัดยืน ต่อสู้ฟันฝ่ากับความลำบากแห้งแล้งเพื่อเติบโตและให้ความงดงาม แซมด้วยลีลาวดีซึ่งเป็นไม้หอมสำหรับบูชาสิ่งศรัทธา

                        

                        

                        

 การสื่อสารองค์กรที่บูรณาการไปกับการจัดสิ่งแวด้อม

การสร้างสภาพแวดล้อมให้เกิดความภาคภูมิใจและรักษาเกียรติภูมิของโรงเรียน รวมทั้งความเป็นคนบ้านหนองไผ่ ผสมผสานไปตามมุมต่างๆ ที่ทำหน้าที่เป็นสิ่งแวดล้อมสร้างความร่มรื่นและสื่อถึงพลังความยิ่งใหญ่รายรอบที่โอบกอดทุกคนให้มีขวัญชีวิตและมีพลังใจ

                       

การจัดสภาพแวดล้อมของโรงเรียนและสถานศึกษา เป็นองค์ประกอบหนึ่งที่จะสร้างให้โรงเรียนและสถานศึกษาเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้และเป็นแหล่งใช้ชีวิตของเด็กๆในท่ามกลางบรรยากาศการได้ซึบซับความละเอียดประนีต มีโอกาสได้อยู่กับตนเองและสังเกตภาวะภายในตนเองให้ได้ความอ่อนโยน ความเป็นธรรมชาติที่เรียบง่าย มีความเป็นเหตุเป็นผล กล่อมเกลาหล่อหลอมให้พื้นจิตใจสัมผัสถึงความสมดุลและพอเพียงภายในตนเอง ส่งเสริมให้กระบวนการเรียนรู้เพื่อขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสามารถบรรลุจุดหมายได้อย่างเป็นองค์รวม.

..........................................................................................................................................................

เรื่องและถ่ายภาพ : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วิรัตน์ คำศรีจันทร์ ภาควิชาศึกษาศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เขียนเนื่องในวาระเทศกาลงานประจำปีไหว้เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ หลวงปู่ฤาษีนารายณ์ และงานประเพณีแห่นาคและอุปสมบทหมู่ของหนองบัว อำเภอหนองบัว จังหวัดนึรสวรรค์ มีนาคม ๒๕๕๔