วันที่ ๒๑ กค. ๔๙ ในงานมหกรรม KM ราชการไทย ก้าวไกลสู่ LO     ผมฟังคุณศรีวิภา เลี้ยงพันธุ์สกุล แห่งกรมอนามัย เล่าประสบการณ์การทำ KM ของกรมอนามัยอย่างชื่นชม     และชมชอบที่เธอบอกว่า    KM คือการทำงานอย่างอิสระ     ต้องทำแบบปิดตำรา   อิสระแต่ไม่ล่องลอย
ในฐานะ "คุณอำนวย" คุณศรีวิภากล่าวความรู้สึกต่อ "คุณกิจ" ว่า   "รักเขาในสิ่งที่เขาเป็น"    นั่นคือเคารพในความแตกต่าง

         แต่คุณศรีวิภาก็กล่าวต่อว่า "ต้องสนอง vision ของหน่วยงาน"    ซึ่งหมายความว่าความเป็นอิสระนั้นไม่ใช่อิสระแบบลอยตุ๊บป่อง ไร้เป้าหมาย     ต้องอิสระภายใต้วิสัยทัศน์ร่วมขององค์กรหรือหน่วยงาน

        ผมรู้สึกมาตลอด ว่าคนในหลายองค์กร เป็นคนน่าสงสาร     คือไม่มีอิสระในการคิด    ไม่มีโอกาสที่จะได้ใช้ศักยภาพความเป็นมนุษย์ของตน     ถูกจับเข้ากรอบ    ถูกกำหนดให้ทำงานตามกฎเกณฑ์กติกา    จนในที่สุดความสามารถด้านความริเริ่มสร้างสรรค์ก็ค่อยๆ หดหายไป    ในลักษณะที่ทางแพทย์เรียกว่า "หดเพราะไม่ได้ใช้งาน" (disuse atrophy)

        องค์กร  หน่วยงาน  ผู้บริหาร  และตนเอง ต้องหาทางให้มีช่องทางให้พนักงานหรือตนเองได้มีโอกาสมีอิสระในการริเริ่มสร้างสรรค์วิธีทำงานหรือสร้างงาน     เพื่อเป็นกลไกให้ผู้คนได้ "ออกกำลังปัญญา" (intellectual exercise)     KM คือเครื่องมือให้มีการ "ออกกำลังทางปัญญา" ที่ไม่ใช่ออกกำลังแบบทิ้งขว้าง     แต่เป็นการออกกำลังเพื่อสร้างสรรค์งาน

วิจารณ์ พานิช
๒ สค. ๔๙