เมืองนี้มีผักหลากหลาย ทั้งผูดกัก ผาดกัก ผีชัก จอมหัน

         ไปล่องแพที่พะโต๊ะนอกจากชอบใจ ธรรมชาติ ป่าไม้ สายลม  ชมนก ตกปลา  แล้วสิ่งที่ชอบใจมากๆคือ เมืองนี้มีผักหลากหลายชนิด มี ทั้ง"ผูดกัก ผาดกัก ผีชัก จอมหัน"* ครบครันทำเนียบผัก คนที่นิยมบริโภคผักไม่ผิดหวัง

 

       ในวันล่องแพพักแพริมหาด คนถ่อแพไปเก็บผักมากำมือหนึ่ง เอามาให้ผู้เขียนลองชิมดู แล้วถามว่า"ผักอะไร"ลองชิมดู รสขมคล้ายสะเดา พอเคี้ยวกลืนลงลำคอ ก็มีรสหวานชุ่มคอ ชิมเสร็จก็บอกไม่ได้ว่าผักอะไร คนถ่อแพเป็นชาวอิสาน เขาบอกว่า อิสานเรียก"ผักขี้ขวง" คนอยุธยาไม่น้อยหน้าบอกว่า"ผักขี้ขม" 

สะเดาดินหรือขี้ขวง

          แต่คนพะโต๊ะตอบไม่ได้ว่าผักอะไร ผู้เขียนก็จนใจเพราะไม่เคยเห็น วันนี้เข้าไปในบ้านครูฑูรย์ ครูฑูรย์ นำน้ำชุบโจรมาเล่า จึงนึกผัก"ขี้ขวง"ขึ้นได้  คนภาคใต้ช่วยบอกหน่อยว่าผักขี้ขวง มาขึ้นที่ภาคใต้ เขาใช้ชื่อว่าอะไร ถ้าได้จิ้มกินกับน้ำชุบโจรน่าหรอยราสา

 

ผักขี้ขวง

 
 
 

            ผักขม สะเดาดิน ผักขวง ผักขี้ขวง (ภาคเหนือ) (กัญจนา ดีวิเศษ และคณะ, 2548, 109)

 
 

            ต้น เป็นไม้ล้มลุกขนาดเล็ก ต้นเตี้ยๆ แตกกิ่งก้านแผ่กระจายออกไปโดยรอบติดดิน ใบเล็กยาวเรียว ออกตามข้อ ข้อละ 4-5 ใบ ขอบใบเรียบ ใบกว้าง 0.2-0.5 เซนติเมตร ยาว 1-2.25 เซนติเมตร ก้านใบสั้น ดอก ออกรอบๆ ข้อ 4-6 ดอก ก้านดอกยาว 0.6 -1.2 เซนติเมตร กลีบดอก มี 5 กลีบ ยาว 0.3 เซนติเมตร สีขาวอมเขียว ผล รูปยาวรี ยาวประมาณ 0.3 เซนติเมตร เมื่อแก่ จะแตกเป็น 3 แฉก ภายในมีเมล็ดมากมาย เมล็ด มีสีน้ำตาลแดง มีขนาดเม่าเม็ดทราย (กัญจนา ดีวิเศษ และคณะ, 2548, 109)

 
 

        

            ไม่มีข้อมูลทางโภชนาการ สำหรับข้อมูลทางอาหาร ใบและต้น ลวกจิ้มน้ำพริก (กัญจนา ดีวิเศษ และคณะ, 2548, 109) ชาวล้านนา นิยมนำมาแกงใส่ปลาย่าง

        

ใช้ทั้งต้น บำรุงน้ำดี แก้ไข้เหนือ ดับพิษร้อน ตำกับขิงสด ปิดกระหม่อมเด็ก แก้หวัด

 
 
           
 
 
 
 
            

กัญจนา ดีวิเศษ และคณะ, ผู้รวบรวม. (2548). ผักพื้นบ้านภาคเหนือ. เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ บรรณรั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ศูนย์พัฒนาตำราการแ

 (ขอบคุณข้อมูลจากอินเตอร์เน็ต

น้ำชุบโจร (น้ำพริกหยำ)

เครื่องปรุง ประกอบด้วย กะปิ ๑ - ๒ ช้อนโต๊ะ หอมแดงซอย ๕ หัว พริกขี้หนูสดซอย ๘ – ๑๐ เม็ด

มะนาว ๑ - ๒ ผล  น้ำตาลแว่น ๑ แว่น (ไม่ใช้ก็ได้) กุ้งสด ๑ - ๒ ขีด เกลือเล็กน้อย

วิธีทำ

๑. ล้างกุ้งให้สะอาดต้มพอสุก (ใส่เกลือและน้ำเล็กน้อย) ตักขึ้นพักไว้ (เก็บน้ำต้มกุ้งไว้)

๒. ล้างมะนาวให้สะอาด หั่นเป็นเสี้ยวแช่น้ำพักไว้ (อย่าใช้น้ำมากเกินไป)

๓. ปิ้งกะปิด้วยไฟกลางให้สุก

๔. กุ้งปอกเปลือก หั่นหยาบๆ ตามขวาง ใส่ถ้วยตามด้วย กะปิ หอมซอย พริกสดซอย

    บีบมะนาว ใช้มือขยำให้เข้ากัน เติมน้ำ ต้มกุ้งตามชอบ

๕. ถ้าชอบหวานให้ใช้มีดฝานน้ำตาลแว่นบางๆ ผสมลงพร้อมกับมะนาว

   จำเป็นต้องเป็นโจรเพราะปล้นเขา         

ครั้งก่อนเก่าอยู่ป่ามายากหลาย

การกินอยู่ทุกขณะไม่สบาย                    

ทำง่ายง่ายเร็วพลันเสร็จทันที

 

โขลกกะปิกับพริกนำเรียกน้ำชุบ 

 

           พอบุบบุบตัดใบตองมารองที่


กินแบบโจรพรางไพรใช้ชีวี  

                    ข้าวเปล่ามีคลุกกับน้ำชุบโจร

(ขอบคุณข้อมูลน้ำชุบโจรจากบ้านครูฑูรย์)

   *ผูดกัก =ผักกูด

      *ผาดกัก =ผักกาด

*ผีชัก =ผักชี

  *จอมหัน=จันหอม

และว่าด้วเรื่องน้ำพิกที่นี้http://gotoknow.org/blog/bangheem/227151?