ComMedSci ι หมดแรง......และแรงหมด (ชุดทดสอบสเตียรอยด์)


เมื่อวันที่ ๒๕ มกราคม ๒๕๕๔ ทีม ComMedSci ออกไปถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องการใช้ชุดทดสอบสเตรียรอยด์ แล้วติ๋วแอบใจดี เพราะมีอสม. อาสากลับไปเอาตัวอย่างที่กินที่บ้าน มาทดสอบ บอกแป๊บเดียว หายไปไม้ถึงครึ่งชั่วโมง กลับมาพร้อมตัวอย่างที่ ตรวจเจอ Steroid แบบจะ ๆ ได้ข้อมูลเพิ่มเติ่มว่า กินกันทั้งหมู้บ้าน ลองอ่านดูนะคะ อะไรส่งผลให้พี่อ้อรู้สึกหมดแรงได้เหมือนชื่อเรื่อง


 

 หมดแรง......และแรงหมด (ชุดทดสอบสเตียรอยด์)

 

ศุภลักษณ  พริ้งเพราะ (ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ ๖)............ผู้เขียน
 

               หลับไปนิดหนึ่งก็ตื่นขึ้นมาด้วยความเหนื่อยล้า  ลืมตามองเพดานด้วยความสงสัยในตัวเองว่า   “เป็นอะไรไปนี่  ทำไมตื่นเร็วจัง” แต่ก็ไม่คิดว่าจะลุกจากที่นอนหรอกน๊ะ  คิดว่า  “เดี๋ยวนอนไปเรื่อย  ๆ  ก็คงจะหลับไปเอง”  นั่นคือความคิดสุดท้าย  แต่......ไม่เป็นอย่างที่คิด  คำพูด  ๆ  หนึ่งก็ดังขึ้นมาในหัวว่า  “คุณพ่อเขากลัวจริง ๆ เขาคงเจอหนักอยู่”   นี่เป็นคำพูดจากน้องที่ได้ร่วมชะตากรรมกันมา  และแล้วสมองที่มีเครือข่ายโยงใยสลับ ซับซ้อนที่ใคร  ๆ   ก็ทราบว่าสามารถคิดไปเรื่อยจนหาที่หยุดไม่ได้  สุดท้าย.....และในที่สุดก็ผ่ายแพ้กับตัวเอง  คิดไปเรื่อยได้ขนาดนี้  ไม่มีวี่แววว่าจะหยุดคิดไปได้  ก็เลยลุกจากที่นอนดูนาฬิกา  “โธ่  !  ตีหนึ่งอยู่เลย  พรุ่งนี้เช้าจะเอาแรงที่ไหนไปพื้นที่”  (อยากจะร้องไห้ ......เสียดายเวลานอนจัง)  แต่ไหน  ๆ  ก็นอนไม่หลับอยู่แล้วก็เปิดคอมฯสักหน่อย  เพื่อที่จะได้เขียนอะไรบ้างคงจะดีขึ้น  เมื่อคิดไตร่ตรองถึงประโยคที่น้องบอกก่อนกลับบ้าน  ก็พอจะทราบมาบ้างว่าเกิดอะไรขึ้น  แต่ก็คิดเหมือนคนไม่เคยเจอปัญหาว่า  “คงไม่เป็นไรหรอกมั๊ง  เพราะเมื่ออาทิตย์ก่อนได้โทรคุยกับคุณพ่อแล้ว  ฟังจากน้ำเสียงก็ไม่หน้ามีอะไร และยังได้รับปากกับพ่อไปแล้วว่า  ทางเราก็สอนให้ความรู้  ไม่สามารถเอาผิดใครได้  และเรื่องนี้ก็คงจะจบตามที่คุณพ่อได้รับปากกับเขา”  นี่คือความรู้สึกที่ได้รับรู้และสรุปเรื่องนี้ไปแล้ว  แต่พออาทิตย์นี้คนในพื้นที่ก็โทรมาบอกเหมือนตอบย้ำว่า  “ยังไม่จบอย่างที่เราเข้าใจน๊ะ   เขาคงได้รับความบอบซ้ำเยอะพอสมควร  เราจะทำอย่างไร  จะเยียวยาเขาอย่างไร” นั่นนะซิ........แล้วจะทำอย่างไรล่ะ ไม่เคยเจอเหตุการณ์แบบนี้เหมือนกัน  ทำงานที่นี่มาก็นาน  สอนการใช้ชุดทดสอบมาก็หลายปี  ทุกครั้งที่ไปสอนจึงไม่ค่อยห่วง  เพราะคิดว่า  “สอนให้เขามีความรู้  ให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่ดี  สิ่งไหนไม่ดีก็หลีก เลี่ยง”  ก็แค่นี้เองเพราะคิดว่าสิ่งที่ทำคงไม่ได้ไปขัดผลประโยชน์ใคร  แต่.........นะเวลานี้มันไม่ใช่ 

                เรื่องนี้เริ่มมาจากทางเราได้ลงพื้นที่ตามโครงการวิทยาศาสตร์การแพทย์สู่ชุมชน  ซึ่งเป็นงานต่อเนื่องมาหลายปี  และปีนี้เป็นปีที่  ๒  ที่ทำเกี่ยวกับสมุนไพร  การโชว์ในเรื่องสมุนไพรก็คงจะหนีดาวเด่นดวงนี้ไปไม่ได้นั่นก็คือชุดทดสอบสเตียรอยด์  ซึ่งทางพี่ที่อยู่ที่กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ได้ช่วยกันพัฒนาขึ้น  จากเมื่อก่อนใช้เป็นทีแอลซี  ซึ่งขั้นตอนยุ่งยากกว่านี้  และต้องระวังเรื่องการสูดดมสารเคมี  แต่ปัจจุบันง่ายมาก  มากเสียจนกระ ทั่งใคร  ๆ  ก็ติดใจ  ชอบมาก ๆ  อยากให้เราพัฒนาชุดอื่น  ๆ  ที่มีขั้นตอนยุ่งยากให้เหมือนชุดนี้  (จะรับเรื่องและส่งข้อความต่อไปให้พี่ที่กรมฯค่ะ) 

พื้นที่แห่งนี้ก็เป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่เราได้เข้าไปนำร่องในเรื่องสมุนไพร  จากนั้นได้นำชุดทดสอบเข้าไป  ก็ไปสอนหลายชุดเหมือนกัน  แต่ตอนที่เราสอนชุดทดสอบสเตียรอยด์เราได้แจ้งว่า 

“ถ้าใครมียาแผนโบราณก็ให้เอามาตรวจด้วย” 

และสุดท้ายเราก็ได้ตัวอย่างในพื้นที่จริง  ๆ  ทุกคนก็ดูตื่นเต้นที่จะได้เรียนรู้เพราะได้เคยใช้ชุดทดสอบด้านอาหารมาแล้ว  ๖  ชุด  นี่จึงเป็นชุดที่  ๗  ของพื้นที่ที่จะได้ลองทดสอบดู 

ตัวอย่างเป็นยาชุดแก้ไข้หวัด  แก้ปวดเมื่อย  (จริง ๆ  ตัวอย่างนี้ไม่เกี่ยว  แต่ก็ทำให้เราทราบว่ายังมียาชุดขายในพื้นที่)  ตัวอย่างก็เป็นยาน้ำสีน้ำตาล  จำนวน  ๑  ขวด  มีเลขทะเบียนเรียบร้อย  ตัวอย่างนี้ถึงจะไม่ตรวจก็ทราบได้ทันทีว่า  “มีสเตียรอยด์แน่ ๆ”  เพราะผ่านการตรวจมาเยอะมาก  เพราะมีเรื่องร้องเรียนจากผู้บริโภค ราคาขวดละ  ๑๒๐ บาท 

ส่วนอีกตัวอย่างหนึ่งบรรจุในซองเดียวกันจะมีอยู่   ๕  เม็ด  จะเป็นยาลูกกลอน  ๑  เม็ด  ยาเม็ดตอกอัดสีแดง  จำนวน  ๒  เม็ด  และยาเม็ดตอกอัดสีน้ำตาล  จำนวน  ๒  เม็ด  ราคาซองละ  ๑๘๐  บาท  ตัวอย่างนี้เมื่อปีที่แล้วก็มาแรงมาก   ตรวจพบสเตียรอยด์เหมือนกัน  สรรพคุณของยาทั้งสองตัวอย่างก็คือ  แก้ปวดเหมื่อย 

ที่นี่ขายดีเพราะชาวบ้านมีอาชีพรับจ้างเป็นรายได้เสริม  และเมื่อทานก็หายปวดทันที  เหมือนยาหมอเทวดายังงัยยังงั้น  ลักษณะของตัวอย่างแพร่กระจายในกลุ่มชาวบ้านโดยมีวิทยุชุมชนและการใช้ดีก็บอกต่อ  ใครอยากจะหายจากโรคปวดเหมื่อย  ก็จะโทรสั่ง  คนที่เราไปสอนก็มีหลายคนที่กำลังรอผู้ขายนำยามาส่ง  รวมทั้งคุณพ่อด้วย  จากนั้นเราก็แบ่งแต่ละกลุ่มลองทำการทดสอบจากตัวอย่างจริง 

พอแต่เห็นเส้นขึ้นเท่านั่นแหล่ะ   ทุกคนก็ฮือฮากันใหญ่   จะไม่ให้ตื่นเต้นยังงัยได้ล่ะค่ะ  ก็ตัวอย่างจริง  ใช้ในชีวิตประจำวันกันจริง  ๆ  ตรวจเจอซะนี่ 

จากนั้นแต่ละคนก็จับกลุ่มพูดคุยกันว่า  “เจอด้วยจะทำงัยดี” 

เราก็เลยสรุปว่า  “นั่นนะซิ....เราจะทำอย่างไรดี” 

ทุกคนก็มีความคิดหลากหลาย  แต่สุดท้ายทางเจ้าหน้าที่  รพ.สต.  จึงสรุปประเด็นให้กับทุกคนว่า 

“เรื่องนี้เป็นเรื่องละเอียด อ่อน  ค่อย  ๆ  เริ่มจากครอบครัวเราไปก่อนแล้วกัน” 

เป็นประโยคเรียบ  ๆ  ง่าย  แต่ความหมายในนั้นต้องมีอะไรแน่ ๆ เพราะจากประสบการณ์ที่ออกพื้นที่มา  พอตรวจพบเขาก็จะมีวิธีการแก้ปัญหาแบบฟันธงกันเลย  แต่ที่นี่ไม่ จากนั้นเราก็ได้ร่วมทานข้าวด้วยกันและแยกย้ายกันกลับบ้าน  เราก็กลับมาด้วยความกระหยิ่มยิ้มย่อง  สบายใจ 

อย่างน้อยอีก  ๑  คนเลิกทานยาสมุนไพรที่มีสเตียรอยด์ปนปลอมอยู่ก็คุ้มแล้ว  มีความสุขมาก  แต่คนเยอะมากประมาณ  ๔๐  คน เราจึงไม่ได้รายละเอียดเกี่ยวกับตัวอย่างมากนัก 

จึงได้โทรไปถามคุณพ่อว่า  ได้ยามาจากไหน  ทานยังงัย  ใครเป็นคนขาย  ซักรายละเอียดเพื่อให้ทราบที่ไปที่มา  คุยกันก็ไม่ค่อยจะรู้เรื่องสักเท่าไร  ขาด  ๆ หาย  ๆ  หลุดก็บ่อย  (บ่นโทรศัพท์  ชั่งไม่เป็นใจเลย)  แต่สรุปได้ใจความว่า 

“คุณพ่อสั่งยาชุด  ๕  เม็ดนี้อยู่  รอให้เขามาส่ง  เมื่อคุณพ่อทราบว่ามีสเตียรอยด์จึงได้โทรไปยกเลิก  และบอกกับเขาว่ายาไม่ดี”

อะไรประมาณนี้  เท่าที่จับประเด็นได้  และมีประโยคแถมท้ายมาจากผู้ขายว่า 

 “ให้เลิกแล้วต่อกันไปเถอะ  อย่าให้เรื่องถึงโรงพยาบาล”  

คุณพ่อก็บอกกับคนขายไปว่า 

“ครับ  ผมไม่เอาเรื่อง  จบแค่นี้แล้วกัน” 

นี่คือคำพูดที่ได้รับข้อมูลมาจากคุณพ่อ  แต่มารู้ตอนหลังว่าคุณพ่อโดนข่มขู่  มันเหมือนกับเราเดินไปวางระเบิดเวลาไว้   

ก่อนที่มันจะระเบิดเราก็ออกจากพื้นที่ไปแล้ว  แต่คนในพื้นที่นี่ซิ......เขาได้รับบาดเจ็บ  แต่เป็นการได้รับบาดเจ็บทางด้านจิตใจ 

แล้วเราล่ะ  จะทำอย่างไร  จะช่วยอะไรเขาได้บ้าง  

ใครก็ได้ช่วยบอกที  ช่วยบอกหน่อยเถอะว่าจะต้องทำอย่างไรต่อไป

(เคยแต่ทำแลปผิด  จากนั้นก็ปลอบใจตัวเอง  แล้วก็ไปทำใหม่)  งานนี้หมดแรงจริง  ๆ


เป็นอีกงานที่ทำแล้วเกิดประโยชน์ตั้งแต่ลงมือทำ แต่ผลกระทบช่างเหมือนระรอกคลื่น ปัญหาสเตียรอยด์ไม่ใช่พึ่งมา มันมีมานานแล้ว แต่ทำไม เรายังแก้ไขไม่ได้สักที มาช่วยกันหาทางออกนะคะ

หมายเลขบันทึก: 427859เขียนเมื่อ 22 กุมภาพันธ์ 2011 22:33 น. ()แก้ไขเมื่อ 11 ธันวาคม 2012 13:37 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน


ความเห็น (2)

บอกชื่อยี่ห้อยาหน่อยสิครับ จะได้บอกต่อ...เพื่อเป็นการช่วยเหลือชาวบ้านอีกทางครับ

(ทางเมล์ก็ได้)

ทาง อย. หรือ สสจ. ไม่สามารถช่วยอะไรได้เลยหรือค่ะ

 

เป็นกำลังใจให้กับคนทำงานค่ะ

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี