สวนป่าวันนี้เงียบสงบ  ลมพัดเย็นสบาย ได้กลิ่นธรรมชาติที่ชื่นใจ  ฉันจึงไม่สนใจคนอื่นออกไปเดินคนเดียวรอบ ๆ ตามที่เคยมาครั้งก่อนว่ามีอะไรเปลี่ยนแปลงมากไหม  แต่ทุกอย่างก็เปลี่ยนไปตามธรรมชาติ แต่เป็นไปแบบพึ่งพาปราศจากการปรุงแต่งใด ๆ  ทำให้ฉันต้องหยุดนิ่งหายใจเข้าออกช้า ๆ ยาว ๆ  และก้าวเดินอย่าช้า

          สวนป่าครั้งนี้ได้บทเรียนสอนใจจากธรรมชาติที่มีคุณค่ามาก "ทุกอย่างเมื่อถึงกาลเวลาก็ต้องพบกับความเปลี่ยนแปลง  ต้นไม้ใบหญ้าเหี่ยวแห้งเฉาตายไปตามธรรมชาติ  แต่กลับมีคุณค่าต่อการบำรุงดินอย่างมหาศาล  ส่วนเราเป็นคนหากตายไปก็เป็นเถ้าถ่าน  แม้ว่าจะอุทิศร่างกายเพื่อเป็นการเรียนรู้ของนักศึกษาแพทย์ก็ตาม  หากแต่ไม่ทำความดีเพื่อประโยชน์ของส่วนรวมแล้ว  ชีวิตเราจะไร้ค่าไม่ทัดเทียมใบไม้ใบหญ้าเหล่านี้ได้เลย  ต้นไม้ใบหญ้าเมื่องอกขึ้นมาใหม่ก็ยังเป็นอาหารของคนและสัตว์  ส่วนคนเราจะได้เกิดเป็นคนอีกหรือไม่นั้น ไม่มีคำตอบ  แต่ก็สามารถเดาได้ว่าเป็นเรื่องยาก"  พระพุทธศาสนาจึงสอนให้เราอยู่กับปัจจุบัน และสังคมก็สอนให้เราทำปัจจุบันให้ดีที่สุด

          นกกระจอกเทศ ไก่ต๊อก ไก่งวง ห่าน และเป็ดเทศ  ดูช่างมีชีวิตชีวา มีความสุขกับธรรมชาติรอบตัว การเคลื่อนไหวของสัตว์เหล่านี้เป็นไปอย่างช้า ๆ เพราะธรรมชาติสอนว่าที่นี่ปลอดภัย ไม่มีใครมาคุกคามเอาชีวิต  เหมือนกับคนเรา "ถ้ากำหนดลมหายใจเข้าออกอย่างช้า ๆ ก็จะทำให้มีความสุข สงบ และเยือกเย็นอยู่ภายใน อันเป็นความปลอดภัยจากภาวะรบกวนจิตใจนั่นเอง"

          ขนำอันเป็นที่ฉันเคยพักนอนหลายครั้ง  เพราะได้บรรยากาศกว่านอนในบ้าน  บัดนี้ขนำพังทลายไม่เหลือซาก  เพราะปลวกกัดแทะหรือหมดอายุการใช้งานของไม้ไผ่  นี่ก็เป็นความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติอีกเช่นกัน

          พ่อครูบาฯ นำชมสวนน้ำเต้าซึ่งปลูกแทนที่แปลงผักกาดเดิม  มีผู้เล่าให้ฟังว่าน้ำเต้าของพ่อครูบาฯ มีประมาณ  ๕๐ สายพันธุ์ น้ำเต้าอ่อนสามารถทานดิบ ๆ ได้กรอบ หอมและอร่อย  น้ำเต้าเหล่านี้จะถูกนำไปแปรรูปเพื่อการเรียนรู้

          ครั้งนี้นับเป็นโอกาสดีที่สุดที่มีเราเพียง ๓ คน  คือฉัน คุณณัฏฐ์และคุณอ้อมสองสามีภรรยา  ที่ได้มารุมล้อมเอาความรู้จากพ่อครูบาสุทธินันท์ ฯ และจากสวนป่า  ทุกครั้งที่ผ่านมาผู้คนมากมายหลากหลายคณะมาก หลังจากอาหารเย็นแล้ว  พวกเราเอาเสื่อผ้ามาปูนั่ง ปูนอน 

          ฉันนอนฟังมากกว่านั่ง "การพัฒนาภาวะผู้นำฯ" ฉันจำเป็นต้องฟังอย่างตั้งใจ เพราะต่อจากนั้นฉันอาจถูกคุณณัฏฐ์ซักถามเพิ่มเติมก็ได้  การเรียนรู้ครั้งนี้สนุกมาก  พ่อครูบาฯ ไม่เหน็ดเหนื่อยกับการอธิบายและตอบข้อซักถามและทั้งให้ความเห็นและข้อวิพากษ์ 

           รุ่งเช้าพวกเราช่วยกันรดน้ำต้นไม้ คุณณัฏฐ์กวาดใบไม้แห้งรวมกันเป็นกอง ๆ รอนำไปหมักเป็นปุ๋ยต่อไป  แล้วพวกเราร่ำลาพ่อครูบาฯและแม่หวี  เพื่อเดินทางต่อไปยังร้อยเอ็ดอันเป็นจุดหมายนัดพบกับผู้เชี่ยวชาญอีกท่านหนึ่ง

           แม้ว่าระยะเวลาอันสั้นกับการเรียนรู้ในครั้งนี้  แต่คุ้มค่ามากสำหรับโอกาสในการเก็บเกี่ยว การเติมเต็มให้กับสมองและจิตใจ  ขอขอบพระคุณพ่อครูบาสุทธินันท์ ปรัชญพฤทธิ์และแม่หวีที่ให้การต้อนรับอย่างอบอุ่น  รวมทั้งการถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์อันมีคุณค่า