ความเป็นมา : เพราะมีสิ่งนี้ สิ่งนี้จึงมี    
เมื่อวันหยุดช่วงวันรัฐธรรมนูญต่อเนื่องกับเสาร์อาทิตย์ที่ผ่านมา ผมได้กลับบ้านที่เชียงใหม่ และได้ทำกิจกรรมให้เป็นรางวัลตนเองอยู่สองสามเรื่อง คือ

จากนั้นก็ซื้อเป็นรางวัลให้ตนเองอีกชุดหนึ่ง ได้ ตาคลี : น้ำตาไม่มีเสียงร้องไห้ งานของ 'รงค์ วงสวรรค์ ซึ่งเป็นงานแนว Live Documentary และ Participatory Observation เพื่อสะท้อนสภาวการณ์ในยุคสมัยหนึ่งของสังคม และถ่ายทอดในรูปวรรณกรรม พ๊อคเก็ตบุ๊ค ผมสนใจวิธีเข้าถึงข้อมูลและวิธีเจียรนัยการอ่านภาพสะท้อนโลกจากข้อมูลของ'รงค์ วงษ์สวรรค์ที่มีพลังมากกว่าการวิเคราะห์และเขียนรายงานแบบพื้นๆแบบทั่วไป งาน ตาคลี : น้ำตาไม่มีเสียงร้องไห้ นี้ เป็นงานที่เหมือนกับการผสมผสานงานสารคดี วรรณกรรมแนวเล่าเรื่องถ่ายทอดเหตุการณ์ การวิจัยทางมานุษยวิทยาและการวิจัยเชิงคุณภาพเข้าด้วยกัน อีกทั้งเป็นการบันทึกเรื่องราวให้เป็นส่วนหนึ่งของการใช้ชีวิต ทำให้งานเขียนมีชีวิตจิตใจ มากกว่าจะเป็นเพียงงานเขียนความรู้ที่ให้ข้อมูลทางสังคมและมานุษยวิทยาที่ผิวเผิน

อีกเล่มหนึ่ง ก็ได้งานของไมตรี ลิมปิชาติ มือวิชาการในวงการศึกษา ของกระทรวงศึกษาธิการ รวมทั้งเป็นนักเขียนและคนหนังสือที่สำคัญท่านหนึ่งของประเทศที่ผมได้อาศัยงานท่านเป็นครูมาแต่นมนานจนจำไม่ได้แล้วว่านานมากแค่ไหน รวมทั้งเมื่อปีที่แล้วก็เพิ่งได้ลงใต้และให้บังเอิญที่ไปจอดรถกินข้าวอยู่หน้าบ้านริมถนน ซึ่งป้ายข้างประตูบ้านนั้นเขียนว่า มีชัย ลิมปิชาติ และเมื่อไม่กี่เดือนก่อน ผมก็เพิ่งซื้องานเขียนของท่านที่เขียนเกี่ยวกับชีวประวัติ ความคิด ปูมชีวิต และงานของ มนุษย์ต่างดาว ที่ชื่อ ถวัลย์ ดัชนี

แต่คราวนี้เจอหนังสือของท่านเอง บนถนนหนังสือสู่ถนนศิลปะ แค่เห็นก็กระโดดเข้าใส่ เพราะในช่วง ๑๐ ปีมานี้ ผมกำลังสนใจการหันมาทำงานศิลปะของนักวิชาการ นักคิด และคนเขียนหนังสือรุ่นลายครามหลายคนที่ผมได้เห็นงานมาตลอด ว่าท่านกำลังเห็นอะไร กำลังบันทึกและไหลสายธารชีวิตอะไรไปกับงานชีวิตด้วยภาษาศิลปะ นับแต่อาจารย์ธีรยุทธ บุญมี ดร.เสกสรรค์ ประเสริฐกุล พณฯปองพล ดิเรกสาร ฯพณฯ ชวน หลีกภัย บก.เครางาม สุชาติ สวัสดิ์ศรี ของคนวรรณกรรม พอเจอหนังสือ บนถนนหนังสือสู่ถนนศิลปะ ของไมตรี ลิมปิชาติ ผมก็เลยยืนอ่านและที่สุดก็ซื้อติดมือมาด้วย ๑ เล่ม ตามด้วยหนังสือวรรณกรรม ช่อการะเกด ๕๔ อีก ๑ เล่ม ซึ่งเดี๋ยวนี้ได้ทำเป็นเวทีบูรณาการทางวรรณกรรม ๓ in ๑ ทั้งเป็นเวทีเรื่องสั้น ช่อการะเกด ของคนวรรณกรรม เป็น โลกหนังสือ และ ถนนหนังสือ หนังสือซึ่งเคยเป็นเวทีปัญญาวงการวรรณกรรมของไทยและของโลกสำหรับนักอ่าน

ผมพยายามจะงดอาหารเย็น เลยเอาหนังสือที่ซื้อมาเหล่านี้มานั่งอ่านคลายความหิว งานที่สั่งสมมาอย่างยาวนานของผู้เขียน รวมทั้งเรื่องราวที่สำคัญทั้งของคนไทยและต่างประเทศที่ถ่ายทอดไว้ในหนังสือหลายเรื่องราวในระยะ ๔๐-๕๐ ปีที่ผ่านมา เมื่อผ่านมาถึงยุคสมัยนี้ ก็ทำให้เห็นบางสิ่งว่า ความสร้างสรรค์มากมายของสังคมไทยและสังคมโลกนั้น มักมีเรื่องราวที่น่าสนใจบนวิถีชีวิตปัจเจกอยู่ด้วยเสมอ ชีวิตเป็นบทเรียนที่น่าสนใจอย่างยิ่ง ทำให้ผมเกิดความอยากรู้ต่อไปอีก เลยต้องรื้อค้นหนังสือเรื่องราวและงานของหลายท่านที่กล่าวถึงข้างต้นมานั่งดู นั่งอ่านไปจนถึงชีวิตและงานของวง เดอะบีตเทิ่ล และภาพรวมของนักร้องและวงดนตรีสตริงของไทยในระยะ ๕๐ ปีที่ผ่านมาจากหนังสือรวมเล่มพิเศษ ๔๐ ปีของ I.S. SONG HIT ของคุณเล็ก วงศ์สว่าง ซึ่งเพิ่งล่วงลับก่อนที่งานชิ้นสำคัญในชีวิตของตนจะปรากฏโฉมออกมาและงานของท่านทำให้ผมเล่นกีตาร์เป็นเมื่อกว่า ๓๐ ปีก่อน

  ความบันดาลใจและคำถามเพื่อเรียนรู้   
ที่สุดก็สนใจเรื่อยมาจนถึงคนในยุคใหม่ โดยได้เข้าไปดูเรื่องราวบุคคลแห่งปีในยุคต่างๆของนิตยสาร Time รวมทั้งดูเรื่องราวของกลุ่มผู้นำทางความคิดในภาคประชาสังคมทั้งของสังคมไทยและสังคมโลกกลุ่มหนึ่ง คือ ดูเรื่องราวและชีวิตของคุณภาณุ อิงคะวัต ผู้เป็นแกนเคลื่อนไหวและสร้างเวที Ignite Thailand ซึ่งเชื่อมโยงกับเครือข่ายเวที Ignite ในประเทศต่างๆไปทั่วโลก ดูเรื่องราวของผู้ก่อตั้ง facebook มาร์ค ซักเกอร์เบิร์ก ผู้ซึ่งนิตยสาร Forbes จัดอันดับความเป็นผู้ทรงอิทธิพลที่สุดและเป็นมหาเศรษฐีอันดับที่ ๗๘๕ ของโลกและนิตสาร Time จัดให้เป็นบุคคลแห่งปี ๒๕๕๓ นี้

จากนั้น ก็เข้าไปดูเรื่องราวของผู้ที่ผมอยากจะเรียกว่ามหาจักรพรรดิ์อาณาจักรไซเบอร์ของโลกยุคโลกาภิวัตน์ทาง IT คือ บิลเกต ภรรยา และเพื่อน ซึ่งรวยจนเบื่อและเป็นบุคคลแห่งปีตั้งแต่ปี ๒๕๔๘ จากนั้น ก็ถูกจัดอันดับเป็นบุคคลแห่งปีและเป็นมหาเศรษฐีของโลกต่อเนื่องกันกว่า ๑๐ ปี เป็นผู้สร้างไมโครซอล์ฟและครอบครองระบบปฏิบัติการบนวินโดว์ของทั้งโลกมากกว่า ๙๐ เปอร์เซนต์ และก่อตั้งมูลนิธิเพื่อสาธารณะซึ่งมีกองทุนประมาณ ๑.๑ ล้านล้านบาท หรือเป็นมูลนิธิและองค์กรสาธารณประโยชน์ที่มีกองทุนสูงที่สุดของโลกในปัจจุบัน

จากนั้น ก็เข้าไปดูเรื่องราวของร็อคเกอร์จอมมหัศจรรย์แห่งยุค วง U2 ซึ่งในปี ๒๕๕๑ ที่ผ่านมาเป็นวงร็อคที่มีรายได้ในรอบ ๑๒ เดือนกว่า ๔ พันล้านบาท เป็นวงที่เคลื่อนไหวด้วยการจัดแสดงคอนเสิร์ตและร่วมผลักดันแนวคิดให้ธนาคารโลกกับกลุ่มประเทศ G8 หรือกลุ่มประเทศมหาอำนาจทางอุตสาหกรรมของโลก ยกเลิกหนี้ให้กับกลุ่มประเทศยากจนและประเทศกำลังพัฒนาที่เผชิญภัยพิบัติ รวมทั้งตั้งมูลนิธิเพื่อรณรงค์การแก้ปัญหาเพื่อคนยากจนและคนทุกข์ยากทั่วโลกทางด้านทุพโภชนาการ เอดส์ การขาดการศึกษา ความยากจน การขดขี่และความอยุติธรรมทางสังคม สิ่งแวดล้อม รวมทั้ง นั่งอ่านวิธีคิดของ จิมมี่ เวลส์ ผู้ก่อตั้ง วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ซึ่งมีอุดมการณ์สร้างองค์กรที่ให้ความแตกต่างไปจากกระแสหลักของสังคมโลกโดยไม่ต้องการเลี้ยงตนเองด้วยรายได้จากการทำธุรกิจและการลงโฆษณา แต่ต้องการระดมทุนจากการบริจาคและมีส่วนร่วมทางตรงของทุกคนทั่วโลก

ผมได้เรียนรู้ประสบการณ์ชีวิต อีกทั้งได้เห็นความน่าสนใจบางประการของคนทำงานสร้างสรรค์ที่สะท้อนคลื่นความเปลี่ยนแปลงในยุคปัจจุบันนั้นว่ามีลักษณะอย่างไร  มีปัจจัยและองค์ประกอบต่างๆที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จต่างๆอย่างไร บ่งบอกอะไรบ้างในความเป็นสายลมและคลื่นแห่งความเปลี่ยนแปลง เหมือนกับเพลง Wind of Change ของ วงแมลงป่อง Scorpion ในสังคมยุคโลกาภิวัตน์ทาง IT ทั้งของสังคมโลกและของท้องถิ่น

  บทเรียนและเก็บเกี่ยวเรื่องราวจากชีวิตผู้คน   

เมื่อนั่งพิจารณาหลายมิติ จากหลากหลายเรื่องราว ก็เห็นสิ่งที่น่าสนใจหลายอย่างด้วยกันที่อยากนำมาทำหมายเหตุและบันทึกแบ่งปันกันไว้

 ๑  พลังความเยาวภาพ : คุณลักษณะปัจเจกภาพของผู้นำด้วยใจยุคโลกาภิวัตน์ทาง IT   
กลุ่มคนที่ผมนั่งเรียนรู้ชีวิตและเส้นทางการเติบโตในทุกเรื่องของเขานี้ จะมีการดำเนินชีวิต คิดและทำสิ่งต่างๆตามความสนใจ อย่างแตกต่างกับคนทั่วไปชนิดที่เรียกว่าสวนทางกับกระแสสังคมตั้งแต่ยังเด็กในช่วงที่กำลังเปลี่ยนผ่านเข้าสู่วัยรุ่นตอนต้นและวัยรุ่นตอนปลาย กล่าวคือ วงเดอะบีตเทิ่ล นั้น ก่อเกิดขึ้นมาจากการรวมตัวกันของกลุ่มเพื่อนๆนักเรียนในวัยเรียนมัธยมเท่านั้น ส่วน คุณภาณุ อิงคะวัต ซึ่งในวงการ Creative และสื่อโฆษณาของไทยนั้น ให้การยอมรับว่าเป็นเสาหลัก มีความสด และมีพลังสร้างสรรค์อย่างไม่จำกัด ก็เริ่มเข้าสู่วงการความเป็นมืออาชีพเมื่อตอนย่างเข้าเบญจเพส ต่อมาก็เป็นผู้ริเริ่ม Ignite Thailand เพื่อระดมพลังเชิงบวกและเป็นช่องทางเชื่อมโยงปัจเจกทุกคนเข้ากับความเป็นสาธารณะในขอบเขตทั่วโลกผ่านพลังของสื่อ Social Network

มาร์ก ซักเกอร์เบิร์ก ของ facebook ซึ่ง ณ เวลานี้ถือว่าเป็นมหาเศรษฐีติดอันดับโลกและเป็นสื่อเครือข่ายสังคมที่แพร่หลายที่สุดของโลกในปัจจุบันก็เช่นกัน ก็ทำ facebook เมื่ออายุ ๒๓ ปีระหว่างเรียนฮาวาร์ด ส่วน บิลเกต นั้น ก็ทำไมโครซอล์ฟและติดลมจนไม่กลับไปมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์เพื่อศึกษาต่อให้จบกระทั่งเป็นมหาเศรษฐีอันดับ ๑ ของโลกติดต่อกันนับสิบปี

นักร้องวง U2 ก็ดำเนินตามรอยคล้ายกับวงเดอะบีตเทิ่ล คือ เกิดจากการรวมตัวและค้นพบตนเองเมื่อตอนเป็นเด็กเรียนมัธยมเท่านั้น พลังความเยาวภาพ จึงเป็นลักษณะที่มีร่วมกัน (Common Attributes) ของผู้นำความเปลี่ยนแปลงในสังคมโลกาภิวัตน์ ทั้งของท้องถิ่นและของโลก

 ๒  การเรียนรู้จากการปฏิบัติและเป็นวิถีชีวิตแห่งการเรียนรู้  
บิลเกต, มาร์ค ซักเกอร์เบิร์ก รวมทั้ง วงเดอะบีตเทิ่ล และ วง U2  นั้น กล่าวได้ว่าเป็นกลุ่มที่ไม่ประสบความสำเร็จในระบบการศึกษาที่เป็นทางการ แต่เป็นคนเรียนเก่งและล้วนมีทักษะการเรียนรู้ ทักษะการติดต่อผู้คนในขอบเขตทั่วโลก เดินเข้าหาคน รู้จักตนเอง เข้าใจชีวิตและมีความสามารถในการเรียนรู้ทางสังคมเป็นอย่างสูง

วงเดอะบีตเทิ่ลและวงยูทูนั้น หยุดเรียนกลางครันตั้งแต่เรียนมัธยม จากนั้น กลุ่มเด็กๆที่รวมตัวกันเพียง ๓-๔ คน ซึ่งต่อมาก็เป็นผู้สร้างวัฒนธรรมดนตรีของโลก รวมทั้งเป็นผู้ทำหมุดหมายประวัติศาสตร์พัฒนาการของทั้งโลกในยุคสมัยของพวกเขาเหล่านี้ ก็ไม่เคยกลับไปใช้ชีวิตการศึกษาเล่าเรียนในแบบที่เป็นทางการอีกเลยตลอดชีวิต ทว่า ในการทำงานเพลงและการทำงานดนตรีนั้น พวกเขากลับเป็นนักศึกษาค้นคว้าข้อมูลมากที่สุด

จอห์เลนนอน วงเดอะบีเทิ่ลนั้น เมื่อเขาต้องการค้นพบจุดหมายใหม่ๆของชีวิตและต้องการหาคำตอบด้วยวิธีคิดของโลกตะวันออกเพื่อถ่ายทอดทางดนตรีบ้าง ก็หยุดทำเพลงและไปเป็นฤาษี เรียนรู้ดนตรีและเข้าถึงปรัชญญาชีวิตด้วยการอยู่กับฤาษีอินเดียและระวี ชังการ์ ก่อนที่จะนำเอาชีตาร์หรือพิณอินเดีย มาบูรณาการ สะท้อนลงสู่เพลงของเขา

วงยูทู เดินเข้าหาทั้งประธานาธิบดีของสหรัฐ ไอร์แลนด์ และอีกหลายประเทศเพียงเพื่อไปคุยและขอทราบข้อมูลจากต้นเรื่องไปทำเป็นเพลง หากเห็นด้วยก็จะเคลื่อนไหวสนับสนุน หากเห็นแตกต่างก็จะรณรงค์ต่อต้านในขอบเขตทั่วโลก

บิลเกตนั้นถึงกับบอกว่าหากเขาเรียนจนจบเคมบริดจ์แล้วละก็ เขาก็จะไม่สามารถค้นพบไมโครซอล์ฟวินโดว์ ส่วน มาร์ค ซักเกอร์เบิร์ก ก็เร่ร่อนขายความคิดไปกับเพื่อนนักศึกษาด้วยกัน กระทั่งลงทุนกับเพื่อนเช่าห้องและทำ facebook ด้วยเงินเพียงเล็กน้อย กระทั่งเลิกเรียนไปในที่สุด

คุณภาณุ อิงคะวัต แห่ง Ignite Thailand นั้น ทีมงานคนหนึ่งของเขาซึ่งเป็นรุ่นน้องปริญญาโทที่มหิดลคนหนึ่งของผมได้เล่าให้ฟังว่า เมื่อเห็นเวที Ignite ที่จัดขึ้นแห่งใดและในประเทศใดของโลกมีความน่าสนใจ อีกทั้งต้องการไปพูดคุยแลกเปลี่ยนกับคนจัดเวทีของประเทศนั้นๆเพื่อนำมาทำเวที Ignite ในประเทศไทยแล้วละก็ เขาก็จะบินไปร่วมด้วยตนเองโดยตรงเลยอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยและไม่คิดว่าเป็นการสิ้นเปลืองของตนเอง

การเรียนรู้จากการปฏิบัติในชีวิต(Life Long Learning), การทำงานอย่างหนักและใช้ชีวิตที่มีความคิด ซึ่งเป็นการเจริญสติภาวนาในชีวิตจริง และ การเรียนรู้อย่างบูรณาการ (Integration Learning) เหล่านี้ จึงเป็นคุณลักษณะร่วมกันอีกอย่างหนึ่งของปัจเจกและกลุ่มผู้นำด้วยใจในยุคโลกาภิวัตน์ทาง IT

 ๓  พลังอำนาจจากความคิดสร้างสรรค์และการสั่งสมบนการปฏิบัติที่มิได้เริ่มจากความต้องการกำไรหรือความมีชื่อเสียง 
ทุกตัวอย่าง ทั้งบนความเป็นปัจเจกและกลุ่มก้อนที่นำมาศึกษานี้ แม้ในที่สุดจะเป็นผู้ที่ประสบความสำเร็จเป็นอย่างสูง โดยเฉพาะทางด้านเศรษฐกิจและความมั่งคั่ง แต่ก็เป็นที่น่าสนใจว่า ทุกคนไม่มีพื้นฐานของความเป็นผู้มีอำนาจในแบบที่เป็นทางการมาก่อนเลย อีกทั้งมีแบบแผนในการเริ่มต้นด้วยสิ่งจูงใจตนเองที่เหมือนกันบางประการคือ ต้องการทำในสิ่งที่รักและสนใจ ไม่ได้ต้องการเงินและไม่ได้ต้องการความร่ำรวยหรือมีกำไร แม้นมีความสามารถสูงและองค์กรที่ติดต่อต้องการให้ทำงานขายก็ไม่ต้องการทำ อีกทั้งเริ่มต้นด้วยความยากแค้นติดขัดเหมือนๆกัน แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์จึงไม่ได้อยู่ที่การมุ่งความเป็นเลิศเชิงเปรียบเทียบดังในกระแสหลัก แต่มุ่งความแตกต่างและสร้างความเป็นเลิศของสิ่งที่มีความเป็นตัวของตัวเองที่สุด

วิถีปฏิบัติของกลุ่มคนเหล่านี้ มักมีลักษณะเป็นการริเริ่มและลงทุนสุดชีวิตโดยขาดการคำนวณกำไรและผลตอบแทน มีเพียงความสำนึกการทำสิ่งที่แตกต่างเพื่อวงการและสังคมที่ตนเองสังกัด กับการบุกเบิกสิ่งที่สะท้อนการตกผลึกทางความคิดของตนเองที่สุดเท่านั้น เป็นเช่นนี้ทุกคน

 ๔  การสั่งสมด้วยความเชื่อมั่นในตนและพลังของความเป็นเพื่อน  
ทั้งหมดมีลักษณะการค้นพบสิ่งที่ผู้คนให้การยอมรับอย่างแพร่หลายในเวลาต่อมาในลักษณะเดียวกัน คือ ต้องดิ้นรนด้วยตนเองเนื่องจากขาดการให้การยอมรับ ทั้งโดยมหาวิทยาลัย รัฐบาล ภาคธุรกิจ รวมไปจนถึงพ่อแม่และญาติพี่น้อง วงสังคมที่ร่วมคิดและร่วมเรียนรู้ซึ่งส่งผลมากมที่สุดคือกลุ่มเพื่อน และเป็นแรงสนับสนุนทางจิตใจกับงานความคิด ไม่ใช่ทางธุรกิจหรือพลังอำนาจทางอื่นเลย มีเพียงเจ้าของ facebook เท่านั้นที่มีแรงหนุนจากแม่อีกคนหนึ่ง แต่ก็เป็นการปฏิสัมพันธ์กันผ่านอินเทอร์เน็ต โดยลูกทำงาน facebook อยู่ชั้นบน ส่วนแม่ก็เล่นอินเทอร์เน็ตเช่นกันอยู่ชั้นล่างของบ้าน พบกันโดยตรงน้อยมาก และด้านที่แบ่งปันกันนั้น ก็เป็นการให้ความเป็นเพื่อนและที่ปรึกษาแก่กัน

 ๕  ผุดบังเกิดบนพลังเชิงบวกและความสร้างสรรค์ของอารมณ์ ความรู้สึก และธรรมชาติพื้นฐานมนุษย์  
ดนตรีและโลก IT อันเป็นที่มาของคลื่นมหาชนทั่วโลก ที่ก่อให้เกิดกลุ่มผู้นำโดยธรรมชาติและกลุ่มผู้นำภาคสาธารณะในวิถีประชาในยุคโลกาภิวัตน์ทาง IT เหล่านี้ อาจเรียกได้ว่าเป็นผลรวมของสังคมโลกและสังคมท้องถิ่นที่ขับเคลื่อนด้วยพลังความเป็นมนุษย์ด้านที่เป็นอารมณ์และความรู้สึก ความมีสุนทรียภาพ ความต้องการความสะดวก ความสนุกสนาน การดูดวง กีฬา เกมส์ สิ่งบันเทิง ความต้องการผ่อนคลาย การได้เป็นตัวของตัวเองของปัจเจก ทั้งหลายเหล่านี้ ซึ่งข้อมูลการเข้าใช้อินเทอร์เน็ตและการใช้คอมพิวเตอร์ของทั้งโลกได้บ่งชี้ว่าโลกาภิวัตน์ทาง IT นั้น มีพลังการบริโภคและการสนองตอบพื้นฐานเหล่านี้ของผู้คน เป็นแรงขับเคลื่อนอันมหาศาล

ดังนั้น ผู้นำทางจิตใจ ผู้นำด้วยความรู้สึก ความละเอียดอ่อนต่อชีวิตจิตใจของมนุษย์เหนือความแยกแบ่ง ผู้นำด้วยความคิดและการทำให้สามารถเข้าถึงจินตนาการ เหล่านี้ จึงเป็นลักษณะเด่นของผู้นำการเปลี่ยนแปลงในสังคมและวัฒนธรรมมหาชนของยุคโลกาภิวัตน์ทาง IT

 ๖  องค์กรขนาดเล็กและเป็นกิจการแบบเครือข่ายเชื่อมโยงกันด้วยหลายธุรกิจ  
เมื่อสามารถก่อตั้งและดำเนินกิจการต่างๆตามแนวคิดของตนเองได้แล้ว องค์กรต่างๆที่เกิดขึ้นจะมีลักษณะที่สำคัญคือ เป็นเครือข่ายทำหน้าที่ร่วมกันขนาดเล็กๆหลายกิจการ ครอบคลุมไปทั้งการทำธุรกิจและการพัฒนาทางสังคม การพัฒนาการศึกษา และใช้คนที่ทำงานอย่างเป็นทางการในจำนวนไม่มาก แต่สร้างงานและกิจกรรมชีวิตให้เกิดขึ้นกับผู้คนทั่วโลกมากมายมหาศาล facebook นั้น มีสำนักงานในปัจจุบันด้วยอาคารขนาดใหญ่เรียกเป็นวิทยาเขตการศึกษาได้ แต่ใช้คนทำงานเพียง ๒๔๐ กว่าคน

ในแง่นี้ รูปแบบของวิกิเพียเดียที่บุกเบิกด้วยจิมมี่ เวลส์กลับยิ่งน่าสนใจที่สุดเนื่องจากเขาทำงานคนเดียวและเปิดช่องทางระดมพลังจิตอาสาจากทุกประเทศทั่วโลก ภาพของการสร้างกำไรและทุนสั่งสม ให้ไปอยู่ที่การได้สร้างโอกาสแก่ผู้คนและได้สร้างสรรค์สังคม เป็นแนวโน้มอนาคตขององค์กรสมัยใหม่นี้

 ๗  นักบุญและผู้มีจิตสาธารณะอย่างไร้เส้นแบ่งแยก  
ทั้งหมดจะมีลักษณะเป็นผู้นำทำความดีและความสร้างสรรค์ต่อสาธารณะในกรอบใหม่ๆของโลกอย่างไร้พรมแดน มูลนิธิของบิลเกตนั้น กลายเป็นเป้าหมายชีวิตใหม่ของปัจเจกที่สวนทางกับกระแสสังคม เนื่องจากในขณะที่ผู้คนต่างมุ่งแสวงหาเพื่อตนเองอย่างสูงสุดนั้น บิลเกตและภรรยากลับแสดงความต้องการหยุดบทบาทการทำงานเพื่อเศรษฐกิจเมื่ออายุ ๕๐ แล้วมุ่งทำงานมูลนิธิเพื่อสร้างสรรค์ภาคสาธารณะที่มีเครือข่ายร่วมแรงร่วมใจกันดูแลช่วยอีกทั่วโลก มีผู้ประเมินว่า มูลนิธิของบิลเกตนั้น มีกองทุนมหาศาลและจะมีบทบาทต่อสาธารณประโยชน์อีกกองทุนหนึ่งไม่น้อยไปกว่า มูลนิธิร็อคกี้เฟลเลอร์ 

วงเดอะบีตเทิ่ล, วงยูทู, มาร์ค ซัคเกอร์เบิร์ก ของเว็บบล๊อกและ Social Media อย่าง facebook, จิมมี่ เวลส์ ของ วิกิพีเดีย รวมทั้ง Ignite Thailand เหล่านี้ ก็มีลักษณะแบบเดียวกับบิลเกต กล่าวคือ เพียงระหว่างทางเมื่อเริ่มบรรลุจุดหมายบนความเป็นตัวของตัวเองได้บ้างเท่านั้น พวกเขาก็จะเริ่มมุ่งเคลื่อนไหวสังคมและทำสาธารณประโยชน์กับทุกสังคมทั่วโลก มิใช่มุ่งมั่งคั่งร่ำรวยอย่างไม่มีที่สิ้นสุดและไม่ต้องรอจนแก่อิ่มตัวที่จะทำสิ่งต่างๆหมดแล้ว จนกล่าวได้ว่ามีความเป็นเป็นกลไกระดมทุนเพื่อเคลื่อนไหวพลังเชิงบวกและความสร้างสรรค์ของสังคม มากกว่าจะเป็นการทำธุรกิจอย่างเอกเทศ

 ๘   เกิดดับในเวลาอันรวดเร็ว  
เมื่อพิจารณาโดยรอบแล้ว ก็จะเห็นความน่าสนใจเพิ่มยิ่งขึ้นไปอีก โดยเฉพาะในกระแสโลกาภิวัตน์ด้าน IT นั้น เมื่อไม่นานมานี้ ในประเทศไทยก็จะตื่นตัวอย่างสูงสุดต่อ สนุกดอทคอม จาก นั้นก็เป็น ทวิตเตอร์ และปัจจุบันก็เป็น facebook จะเห็นว่าการเคลื่อนไหวของสังคมที่เกิดจากความต้องการสะดวก รวดเร็ว และอยู่กับความเป็นส่วนตัวในโลกกว้างได้อย่างไม่จำกัดเหล่านี้ เกิดขึ้นและเสื่อมความนิยมไปในระยะเวลาอันรวดเร็ว ขณะเดียวกัน ถึงแม้จะมีขอบเขตความเป็นสาธารณะอันกว้างขวาง ก็มีความเป็นการแข่งขันที่ต้องอาศัยสัญชาติญาณความอยู่รอดเป็นอย่างสูง มีผู้สำเร็จและเป็นผู้นำบนยอดปิรามิดด้วยจำนวนจำกัด คนส่วนน้อยจะได้เป็นผู้นำ ส่วนคนส่วนใหญ่จะเป็นผู้ตามและเป็นผู้บริโภคอย่างมีคุณภาพมากขึ้นเรื่อยๆ

สิ่งเหล่านี้ นับว่าเป็นลักษณะเฉพาะของสังคมโลกาภิวัตน์ทาง IT ที่อาจจะต่างไปจากเมื่อเริ่มต้นเข้าสู่ยุคสารสนเทศและความมีบทบาทของคอมพิวเตอร์ในทศวรรษที่ ๒๕๓๐ ซึ่งในห้วงเวลาดังกล่าวนั้น ความรู้และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีจะเป็นปัจจัยชี้ขาดสำคัญต่อพัฒนาการทางด้านต่างๆ ทว่า หลังจากนั้น การแลกเปลี่ยนและถ่ายเทความรู้ความเชี่ยวชาญ ตลอดจนการใช้วิทยาการและเทคโนโลยีร่วมกันของสังคมต่างๆ ก็ได้เกิดขึ้นอย่างไร้ขีดจำกัดไปทั่วโลก ทำให้ปัจจัยสำคัญในปัจจุบันกลับมี ๓ ลักษณะที่แตกต่างไปจากอดีต คือ ความมีจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์ การให้ประสบการณ์ตรงหรือการเข้าถึงความเป็นจริงทางการปฏิบัติ การมีวิธีคิดที่แตกต่างในการใช้ความรู้และความก้าวหน้าทุกด้านที่ทั้งโลกเข้าถึงได้เท่ากัน 

   สรุปบทเรียนและข้อคิด  

ลักษณะร่วมกันเหล่านี้ของกลุ่มคนที่เป็นผู้นำคลื่นแห่งความเปลี่ยนแปลงทั้งของสังคมไทยและสังคมโลกในยุคโลกาภิวัตน์ทาง IT จะมีหน่วยปฏิบัติการที่สำคัญที่สุดคือ ปัจเจกและการรวมกลุ่มแบบกลุ่มประชาคม ที่สำคัญก็คือ การรวมกลุ่มความสนใจ กลุ่มสมัครใจ กลุ่มเพื่อน มีวิถีเรียนรู้ด้วยความเป็นชีวิต ศึกษาค้นคว้าและเรียนรู้ด้วยตนเองในชีวิต บุกเบิกและสั่งสมอยู่บนเส้นทางการดำเนินไปของชีวิตซึ่งมักเริ่มต้นด้วยความล้มเหลว เคว้งคว้าง แต่ได้ทุนชีวิตจากประสบการณ์และความเป็นเพื่อนเรียนรู้จากคนรอบข้าง

เข้าถึงความเป็นสาธารณะและเวทีการแสดงออกด้วยตนเองผ่านการปฏิบัติและริเริ่มอย่างเป็นตัวของตัวเอง ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมทุกอย่างทั้งแบบดั้งเดิมและสมัยใหม่เพื่อแสดงออกด้วยคุณภาพจากจินตนาการอันสูงสุดของตนเอง มีเป้าหมายชีวิตทางอุดมคติ มีความสำนึกสากล ส่วนรายได้ทางเศรษฐกิจ ความสำเร็จทางวัตถุ ความมีชื่อเสียง เป็นเพียงผลพลอยได้ที่เกิดขึ้นตามมาบนเส้นทางของความทุ่มเทในขีวิต.