มีเรื่องมาเล่าสู่กันฟัง จากการประชุมประจำชมรมทันตสาธารณสุขแห่งประเทศไทย เรื่อง "การสื่อสารสุขภาพช่องปากสู่ประชาชน" เมื่อวันที่ 15 ธค.53 ณ ห้อง World Ballroom C โรงแรมเซ็นทารา แกรนด์ กรุงเทพฯ

Tricks เมื่อหมอฟันต้องเป็นนักสื่อสารจำเป็น ... จาก คุณไอ๋ (สุพัฒน สอนดำริห์ คนเก่ง จาก สสส.) ... มีประเด็นที่เก็บมาได้จากการฟัง และบันทึก ก็คือ

  • อะไรบ้าง ? ... ที่จำเป็นต้องบอก
    - ต้องส่ง key message ให้ได้
    - กระบวนการทางสังคม ไม่ได้ใช้ message เดียว
    - บริบทตรงนี้ ... จะพูดอะไร ก่อน และ หลัง
  • บอกกับใคร ?
    - ต้องมีการ design
    - มีการวาง target group : population ที่มี potency success มากกว่า เพื่อให้เกิดการ aware นำไปสู่การ success
  • บอกแบบไหน ?
    - บุคลิกมีความจำเป็น
  • ประเด็นเดียวกัน แต่สื่อสารต่างวิธีการ ?
  • บอกอย่างไร ให้น่าสนใจ ?
  • พูดให้ถูกจุด ...
    - Message : clear สั้น ง่าย
    - เราจะ design ให้เครื่องมือการสื่อสารทั้งหมด ไปสู่ target group ได้อย่างไรบ้าง

ข้อสรุปการบรรยาย ... "ทุกคน เป็นนักสื่อสารที่ดีได้"

อีกเรื่องหนึ่ง เป็นความรู้ในเรื่อง Health Literacy จาก อ.หมอปิ หรือ ผศ.ดร.ทพญ.ปิยะนารถ จาติเกตุ ค่ะ ... คือ อะไร

Health Literacy มีหลายความหมาย ที่ยังไม่ลงตัว อาทิ

  • ความแตกฉานด้านสุขภาพ
  • การรู้เท่าทันด้านสุขภาพ
  • ความฉลาดทางสุขภาพ
  • และ ความหมายที่เสนอโดย อ.ทพ.วัลลภ ภูวพานิช ก็คือ "การรู้ใช้ข้อมูลเพื่อสุขภาพ"
  • และอื่นๆ .....

ประเด็นการใช้ Health Literacy กับเรื่องของสุขภาพ จากบางตัวอย่าง อาทิ

  • WHO (1998)
    - เกิดแรงจูงใจ และความสามารถ
    - เข้าถึง เข้าใจ ใช้ประโยชน์ข้อมูลด้านสุขภาพ
    - สร้างเสริม และดูแลสุขภาพให้ดีตลอดไป
  • ระดับความสามารถ
    - ได้รับ เข้าใจ ประมวลข้อมูลพื้นฐาน และบริการด้านสุขภาพ
    - การตัดสินใจด้านสุขภาพที่เหมาะสม
  • Health People (2000) เรื่อง ระดับความสามารถ
    - ได้รับ เข้าใจ ประมวลข้อมูลพื้นฐาน และบริการด้านสุขภาพ
    - การตัดสินใจด้านสุขภาพช่องปากที่เหมาะสม

การแบ่ง Health Literacy

  • ขั้นพื้นฐาน (Basic Literacy)
    - ทักษะพื้นฐานในการอ่าน และเขียน
    - ใช้ความสามารถนี้อย่างมีประสิทธิภาพ ในบริบทของของผู้รับ
    - พึ่งพิง อ่ายออก ทำตามที่บอกได้
  • ขั้นปฏิสัมพันธ์ (Communicative / Interactive Literacy)
    - ทักษะพื้นฐาน + รู้คิด + ทักษะทางสังคม
    - เข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ อย่างมีส่วนร่วม
    - แยกแยะข้อมูลข่าวที่เกี่ยวข้อง
    - ค้นหาความหมายซึ่งสื่อสารผ่านแหล่งข้อมูลที่แตกต่างกัน
    - ประยุกต์ เชื่อมโยงข้อมูลในข่าวสารที่ได้รับ เพื่อการ "เปลี่ยนแปลงสถานการณ์" ต่างๆ ได้
    - ซักถาม ต่อรอง เปลี่ยนแปลง
  • ขั้นวิพากย์ (Critical Literacy)
    - ทักษะพื้นฐาน + รู้คิด + ทักษะทางสังคม
    - วิเครราะห์ข้อมูลข่าวสารในเชิงวิพากย์
    - ใช้ข้อมูลข่าวสารในการตอบสนอง ปรับใช้ และ "ควบคุมสถานการณ์" ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตได้
    - มั่นใจว่า สามารถตัดสินใจเองได้ จัดการเองได้ และเลือกเองได้

ในส่วนของการประยุกต์ใช้ ... ได้ทั้งระดับบุคคล และระดับกลุ่ม/ชุมชน ก็คือ

  • ขั้นพื้นฐาน - พึ่งพิง อ่านออก ทำตามที่บอก
  • ขั้นปฏิสัมพันธ์ - ซักถาม ต่อรอง เปลี่ยนแปลง
  • ขั้นวิพากย์ - ตัดสินใจเอง จัดการเอง เลือกเอง

หรือ คำพูดสรุปง่ายๆ จาก อ.ทรงวุฒิ ก็คือ "รู้จัก รู้จริง รู้แจ้ง" ค่ะ

หรือ ข้อคิดง่ายๆ จาก อ.หมอปิ ก็คือ "เมื่อสื่อสาร ต้องรู้ว่า target คือใคร และความหมาย คืออะไร"

ขอนำเอาข้อสรุปในตอนต้นมาสรึปอีกหนนะคะ
... "ทุกคน เป็นนักสื่อสารที่ดีได้" ...