ใน บันทึกก่อนหน้านี้ ได้ถามคำถามเกี่ยวกับฟ้าผ่าเอาไว้

ต่อไปนี้คือเฉลย พร้อมคำอธิบาย ครับ

 

 

คำตอบ : B นั่งยองๆ เท้าชิด มือปิดหู ปลอดภัยกว่า นอนราบ

เหตุผล :

เดิมทีนั้น นักวิชาการเคยเชื่อว่า หากอยู่ในที่โล่งแล้วหาที่หลบฟ้าผ่าที่ปลอดภัยไม่ได้ (หรืออยู่ไกลเกินไป) ก็ควรนอนราบลงกับพื้น ด้วยเหตุผลที่ว่า ฟ้าผ่ามักจะฟาดลงมาที่จุดสูงในบริเวณหนึ่งๆ เราจึงควรทำตัวให้ต่ำที่สุดโดยการนอนราบ

แต่จากหลักฐานจำนวนมากทำให้เราทราบว่า คน (หรือสัตว์) ที่ได้รับอันตรายจากฟ้าผ่า มักจะไม่ได้โดนฟ้าผ่ามาที่ร่างกายโดยตรง (ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้ แต่น้อย) แต่กลับโดน กระแสไฟฟ้าที่ไหลมาตามพื้น (ground current) ทำร้ายมากกว่า

กระแสไฟฟ้าที่ไหลมาตามพื้นเกิดจากการที่ฟ้าผ่าลงบนพื้นแล้วกระจายออกไปโดยรอบ หรือฟ้าอาจผ่าลงบนวัตถุสูง (เช่น ต้นไม้) แล้วไหลลงตามลำต้น เมื่อกระแสไหลถึงโคนต้น ก็จะกระจายออกไปตามพื้น (หากพื้นชื้นแฉะ เช่น ฝนตก ก็จะทำให้กระแสไหลได้ง่ายยิ่งขึ้น)

กระแสไฟฟ้าที่ไหลไปตามพื้นอาจไปได้ไกลแค่ไหน โปรดดูตัวอย่างภาพนี้ได้!


รอยไหม้บนพื้นสนามกอล์ฟที่เกิดจากฟ้าผ่าลงที่จุดซึ่งปักเสาธง

 

ในทางฟิสิกส์และวิศวกรรมไฟฟ้าจะกล่าวถึง แรงดันไฟฟ้าช่วงก้าว (step voltage) ซึ่งหมายถึง ความต่างศักย์ที่ตกคร่อมจุด 2 จุดของร่างกายของคน สัตว์ หรือวัตถุใดๆ ยิ่งจุด 2 จุด อยู่ห่างกันมากเท่าไร (เช่น เรายืนบนพื้น โดยที่เท้าทั้งสองแยกห่างจากกัน) โอกาสที่แรงดันไฟฟ้าช่วงก้าวก็จะมากตามไปด้วย ส่งผลให้กระแสที่ไหลมาตามพื้นเข้าสู่ตัวเรา ร่างกายสัตว์ หรือวัตถุนั้นได้มากขึ้น

นั่นคือ เราอาจลดความเสี่ยงจากการถูกกระแสไฟฟ้าที่ไหลมาตามพื้นลงได้โดยขยับเท้าให้ชิดกัน (เพื่อลดแรงดันไฟฟ้าช่วงก้าวให้เหลือน้อยที่สุด)

 

แล้วทำไมจึงไม่ควรนอนราบ?

การที่คนนอนบนพื้น ไม่ว่าจะท่าไหน (นอนหงาย นอนคว่ำ ท่าปางไสยาสน์ ฯลฯ) ก็จะมีจุดแตะพื้นอย่างน้อย 2 จุดที่อยู่ห่างกันเสมอ นั่นคือ กระแสไฟฟ้าที่ไหลมาตามพื้นสามารถวิ่งเข้าร่างกายที่จุดหนึ่ง ผ่านร่างกาย แล้วออกไปอีกจุดหนึ่ง ครบวงจรพอดี! ดังนั้น ท่านอนจึงไม่เหมาะกับการลดความเสี่ยงจากฟ้าผ่า

 

ในขณะเดียวกัน เราก็ไม่ควรยืน เพราะทำให้ตัวเราสูง ซึ่งนอกจะเสี่ยงต่อฟ้าผ่าแล้ว ยังอาจมีสิ่งของต่างๆ ปลิวมากับลมแรงทำอันตรายเราได้ เมื่อนอนก็ไม่ได้ ยืนไม่เหมาะ จึงเหลือท่าเดียวคือ นั่งยองๆ ทำตัวให้เล็กที่สุด

ส่วนที่ต้องปิดหู ก็เพื่อป้องกันอันตรายจากเสียงฟ้าร้อง (หากเกิดฟ้าผ่าใกล้ๆ ตัวเรา)

 

อ้างอิง