ไปอุ้มผาง ๑. นั่งเครื่องบินลำน้อย

เครื่องบิน Card Dornier 228-200 ของสายการบินโซลาร์แอร์บินเลาะแม่น้ำเจ้าพระยาขึ้นเหนือด้วยความสูงไม่มากนัก คือประมาณ ๒ - ๒.๕ ก.ม. (ดูจากนาฬิกา Casio Protek รุ่น Triple Sensor) ทำให้ผมได้ชมวิวและชื่นชมความงามของแผ่นดินไทย อย่างไม่เคยได้สัมผัสมาก่อน โชคดีที่ฝนไม่ตกและท้องฟ้าใส ทำให้ได้ภาพงามๆ มาฝาก

ภาพงามๆ นั้นคือแม่น้ำเจ้าพระยาที่คดเคี้ยว มีน้ำสีส้มขุ่นเต็มฝั่ง ลำแม่น้ำขยายโตเป็นช่วงๆ โดยรอบเป็นทุ่งนาสุดสายตา ท้องฟ้ามีเมฆสีขาวเป็นก้อนเล็กๆ กระจายเป็นช่วงๆ ไม่เป็นอุปสรรคต่อการถ่ายรูป กลับช่วยประดับสร้างความมีชีวิตชีวาให้แก่ภาพถ่าย

เดิมเราคิดว่าจะต้องไปอุ้มผางโดยนั่งนกแอร์ไปพิษณุโลก แล้วต่อรถยนต์ ทีมอาจารย์แหววย้ำแล้วย้ำอีกว่าไหวนะ เขาเป็นห่วงคนแก่ แต่เอาเข้าจริงผู้จัดการทริปคืออาจารย์ด๋าว ดรุณี ไพศาลพาณิชย์สกุล ก็จัดให้เราไปเครื่องบินจากดอนเมืองไปแม่สอด สายการบินนี้เริ่มบินวันที่ ๒๐ ส.ค. และเจ้าของสายการบินนี้คือคุณประจวบ ไชยสาส์น

เครื่องบินขนาด ๒๐ ที่นั่ง เป็นเครื่องยนต์ใบพ้ด ๒ เครื่องยนต์ บินได้ไม่สูงและไม่เร็ว ใช้เวลาบินไปแม่สอด ๑ ชั่วโมง ๓๐ นาที ที่นั่งสบายพอสมควรแต่พนักพิงเอนไม่ได้้ และได้ยินเสียงเครื่องยนต์ดังมาก หน้าต่างไม่มีม่านบังแสง และพนักพิงเอนไม่ได้ ที่นั่งก็ไม่ค่อยสบายนัก ไม่ปรับแรงดันอากาศ ผู้โดยสารเต็ม ๒๐ คน โดยเป็นคณะของเราเสีย ๑๐ คน

บินผ่านที่ราบประมาณ ๔๕ นาทีก็เริ่มมีภูเขาบ้าง แต่แปลกใจว่าไม่มึภูเขาสูงเป็นทิวอย่างที่เห็นตอนนั่ง ฮ. จากเชียงรายไปน่าน แต่คุณหมอนิรันดร์ พิทักษ์วัชระ กรรมการสิทธิมนุษยชน และอดีตวุฒิสมาชิก หัวหน้าคณะเดินทาง บอกว่าเป็นเพราะผมนั่งที่นั่ง 1A ฝั่งซ้ายของเครื่องทำให้ไม่เห็นภูเขาที่อยู่ฝั่งขวา

ที่สนามบินแม่สอด คุณหมอวรวิทย์ ตันติวัฒนทรัพย์ ผอ. รพ. อุุ้มผางและคณะเอารถตู้มารับ และพาไปกินขนมจีนที่ร้านที่ผมลืมชื่อเสียแล้ว เป็นขนมจีนจับเล็กๆ พอคำ มีน้ำขนมจีน ๓ ชนิดตั้งไว้ให้ ได้แก่น้ำพริก น้ำยา และน้ำเงี้ยว อร่อยทุกอย่าง รวมทั้งไก่ทอด ลูกชิ้นทอดเสียบไม้ และส้มตำ

หลังจากนั้นเราไปคุยเรียนรู้สถานการณ์สถานะบุคคลที่ชายแดนที่มีแรงงานต่างด้าวเข้ามาอยู่เป็นจำนวนมากว่าคนไทยเจ้าของถิ่นเสียอีก (คนไทยที่แม่สอด ๑๓๐,๐๐๐ คน) ที่โรงพยาบาลแม่สอด และที่แม่ตาวคลินิกของหมอซินเธียผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซเมื่อปีที่แล้ว

ผมได้เรียนรู้หนังสือรับรองการเกิด ทร. ๑/๑ ที่โรงพยาบาลสถานทำคลอดออกให้ สำหรับนำไปขอสูติบัตรจากเทศบาล ที่จะเป็นหลักฐานสถานะบุคคล ผมได้เรียนรู้ความรู้สึกขมขื่นของรอง ผอ. ฝ่ายการแพทย์ของ รพ. แม่สอดต่อระบบการจัดสรรงบประมาณให้แก่ รพ. ต่างๆ ทั่วประเทศที่เขาคิดว่าไม่ยุติธรรม

คลินิกแม่ตาวรับทั้งผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน มีอาสาสมัครมาทำงานถึง ๖๐ คน ทีมงานรวมทั้งหมอซินเธีย ไม่เป็นที่ชื่นชอบของรัฐบาลพม่า เพราะคนเหล่านี้เป็นกะเหรี่ยง ที่รัฐบาลพม่าระแวงว่าต้องการแยกเป็นรัฐอิสระ ระหว่างคุยซักถามกันผมสังเกตว่าหมอซินเธียอยู่ในเมืองไทยอย่างไม่เป็นสุขนัก เพราะสถานะก้ำกึ่งผิดกฎหมาย ดังนั้นเมื่ออาจารย์แหววแจ้งข่าวดี ว่าเมื่อวันที่ ๑๘ ส.ค. ๕๓ สมช. ได้มีมติให้ผู้เข้ามาอยู่ในประเทศเป็นเวลานานและได้ทำคุณประโยชน์แก่ประเทศ สามารถขอสัญชาติไทยได้ และหมอซินเธียน่าจะอยู่ในข่ายนี้ สีหน้าของหมอซินเธียแช่มชื่นขึ้นทันที ยิ่งเมื่อ นพ. นิรันดร์ พูดย้ำว่ายินดีช่วยอำนวยความสะดวกโดยน่าจะหาโอกาสคุยกันเป็นส่วนตัว สีหน้าของเธอยิ่งแช่มชื่นขึ้น

ขณะนั่งพิมพ์บันทึกอยู่นี้ผมกำลังนั่งรถตู้ฝ่าความมืดและฝน เดินทางจากแม่สอดไปอุ้มผาง สภาพของรถบอกว่ากำลังขึ้นเขา ที่หักคดเคึ้ยว มองนาฬิกาที่ iPad บอกเวลา ๒๐.๐๘ น. เราออกเดินทางจากแม่สอดเวลา ๑๙.๑๕ น. กะว่าจะถึงอุ้มผางเวลา ๕ ทุ่ม ระยะทางจากแม่สอดไปอุ้มผาง ๑๗๐ ก.ม. เป็นทางขึ้นลงเขาคดเคี้ยวการเดินทางจึงใช้เวลามาก ระหว่างทางมีฝูงวัวบนถนนเป็นระยะๆ

ผมทดลองเดินทางกับ iPad ใช้ทั้งอ่านหนังสือและจดบันทึก หลังจากซื้อ Thai keyboard จาก iappdev.com แล้วผมมีความสุขกับการใช้ iPad ในการจดบันทึกเป็นอย่างยิ่ง แบตเตอรี่ที่ใช้ได้นานถึง ๑๐ ช.ม. ทำให้ iPad มีเสน่ห์อย่างยิ่ง

ขากลับ เที่ยวบิน ๑๓.๐๐ น. วันที่ ๖ ก.ย. ผมไ ด้ข้อมูลจากแผ่นพับประชาสัมพันธ์บริษัทว่าค่าตั๋วเครื่องบิน ๒,๘๐๐ บาท ลดเหลือ ๒,๕๙๐ บาทต่อขา รวมไป-กลับค่าโดยสาร ๕,๑๘๐ บาท

ผมได้ที่นั่ง 1A อย่างเดิม ทำให้ได้เห็นวิวที่ไม่ซ้ำขามา ได้เห็นวิวเมืองแม่สอด และประจักษ์ว่าเราบินผ่านเขาเป็นทิวด่อกันไป โดยที่ภูเขาเหล่านี้ไม่สูงมากนัก เดาว่าสูงไม่ถึง ๑,๐๐๐ เมตร

ขากลับนี้เครื่องบินบินสูง ๓,๐๐๐ เมตร ทำให้เห็นทิวทัศน์ข้างล่างเล็กกว่าขาไป ตามแนวแม่น้ำเห็นวัดเรียงราย สะท้อนสภาพสังคมไทยที่นิยมทำบุญสร้างวัด มีอยู่ที่หนึ่งมีวัดอยู่ ๒ ฟากแม่น้ำใกล้ๆ กันถึง ๔ วัด

เครื่องบินบินผ่านวัดธรรมกายซึ่งบริเวณใหญ่โตกว้างขวางมาก เป็นวัดที่ไม่มีต้นไม้ มีแต่สิ่งก่อสร้างและลานใหญ่มหึมา

แม้ขากลับจะสะบักสะบอมจากการนั่งรถตู้ไต่เขา ๔ ชั่วโมง ผมก็หลับไม่ลงจากภาพภูมิทัศน์เบื้องล่างที่ไม่เคยเห็นมาก่อน และฟ้าเป็นใจให้มองเห็นโดยไม่มีเมฆบดบัง

ผมได้เขียนบันทึกเรื่องการไปอุ้มผางไว้แล้ว ๒ บันทึก ที่นี่ และ ที่นี่

วิจารณ์ พานิช

๕ ก.ย. ๕๓