ปัญหาและข้อเสนอการพัฒนาระบบพนักงานราชการ

"ปัญหาและข้อเสนอการพัฒนาระบบพนักงานราชการ"

จากที่ผู้เขียนได้เข้าร่วมประชุมกับสำนักงาน ก.พ. เมื่อวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2554 เวลา 08.30 - 12.00 น. ณ โรงแรมดิเอมเมอร์รอล กรุงเทพฯ นั้น ได้ผลสรุปของการประชุมดังนี้...

โดยนางสาวอัจฉรา โกศัลวัฒน์ ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาระบบจำแนกตำแหน่งและค่าตอบแทน ได้กล่าวเปิดและมอบให้คุณสมบุญและคุณลักขณา เป็นผู้อธิบายเกี่ยวกับปัญหาของระบบพนักงานราชการและข้อเสนอการพัฒนาระบบพนักงานราชการ...

ปัญหาของระบบพนักงานราชการ

ที่มาของการพัฒนาระบบราชการ สืบเนื่องมาจาก พ.ศ. 2545 รัฐได้มีการปฏิรูประบบราชการ โดยมีการปฏิรูปโครงสร้างของหน่วยราชการ คน ระบบงานและอัตรากำลัง โดยโครงสร้างของหน่วยราชการนั้น ได้มาจากการยุบส่วนราชการหรือเพิ่มกอง ยกตัวอย่างที่ผู้เขียนได้รับผลกระทบในการปฏิรูปในครั้งนี้ ก็คือ ผู้เขียนได้ถูกรัฐยุบส่วนราชการเดิม คือ สำนักงานการประถมศึกษาอำเภอ โดยที่ผู้เขียนก็ต้องหาตำแหน่งใหม่เพื่อรองรับ คือ สอบโอนมาอยู่ที่มหาวิทยาลัย ซึ่งถ้าผู้เขียนไม่สอบโอนมาอยู่ที่ ม. ผู้เขียนก็มีทางเลือกคือ ลาออกจากราชการ และให้มีการเพิ่มกอง เปรียบเทียบกับมหาวิทยาลัยราชภัฏที่เกิดใหม่ รัฐก็ปรับสถานะให้เป็นกรม และมีการเพิ่มหน่วยงานในกรม คือ กอง

สำหรับระบบงาน พัฒนาขึ้นมาเรื่อย ๆ และคนจะมีการปฏิรูปคนเป็นระยะ ๆ ส่วนเรื่องอัตรากำลัง จะไม่มีการเพิ่มจำนวนข้าราชการ ซึ่งปัจจุบันก็มีข้าราชการมากพอเกินกว่าที่จะจ้างให้มาเป็นข้าราชการใหม่อีกได้ สำหรับสภาพปัญหาและระบบพนักงานราชการเป็นไปตามเจตนารมณ์และหลักการ ได้แก่

การจ้างงานแนวใหม่ จะดูจากภารกิจจำเป็นภาครัฐดำเนินการ สำหรับภารกิจอื่น ๆ ให้ถ่ายโอน/จ้างเหมา เป็นการจ้างไม่ตลอดชีพ เป็นการลดภาระงบประมาณ สำหรับรูปแบบการจ้าง จะจ้างตามลักษณะงานและสัดส่วนการจ้าง เพื่อแทนลูกจ้างประจำและลูกจ้างชั่วคราวโดยใช้สัญญาจ้าง และบริหารตามผลงาน ระบบพนักงานราชการจะเน้นยืดหยุ่น โดย สรก.บริหาร เป็นไปตามโครงการ/งานงบประมาณ โดยกำหนดว่าถ้าเป็นพนักงานราชการตามภารกิจหลัก จะมีไม่เกิน 10 % ภารกิจรอง ไม่เกิน 25 - 50 % และภารกิจสนับสนุน ไม่เกิน 50 - 75 % ปัญหาของระบบพนักงานราชการ ไม่มีการวางแผนอัตรากำลังคน คือ ไม่มีการวิเคราะห์อัตรากำลัง สำหรับข้าราชการจะมีการวิเคราะห์อัตรากำลัง พนักงานราชการเป็นการจ้างตามภารกิจหลัก ภารกิจรองและภารกิจสนับสนุน ซึ่งกรอบพนักงานราชการจะมาจากจำนวนลูกจ้างประจำ + จำนวนลูกจ้างชั่วคราว

สรุปสภาพปัญหาของระบบพนักงานราชการ ได้แก่

1. เจตนารมณ์และหลักการ

2. ไม่มีการวางแผนกำลังคน

3. จ้างงานผิดประเภท

4. ขาดประสิทธิภาพในการบริหารสัญญาจ้าง

5. ค่าตอบแทน

6. ระบบติดตามขาดประสิทธิภาพ คือ ขาดระบบฐานข้อมูล ขาดการประมวลผลข้อมูลเพื่อใช้ประโยชน์ ขาดระบบการติดตามและตรวจสอบ

7. อื่น ๆ ได้แก่ การสรรหา ขาดมาตรฐานกลาง ระบบอุปถัมภ์การใช้บัญชีร่วม สำหรับด้านวินัย : แนวปฏิบัติที่เป็นมาตรฐานและข้อหารือที่มีแนวโน้มสูงขึ้น

การพิจารณาของคณะกรรมการฯ มีความเห็นว่า...

1. สร้างความเข้าใจ

2. คงสิทธิประโยชน์เดิม

3. การจ้างภารกิจหลักต่อเนื่อง

4. การต่อสัญญาจ้างต่อเนื่อง

5. สำรวจความคิดเห็นของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง

ข้อสรุปแนวทางในการพัฒนาระบบพนักงานราชการ

การจ้างระยะสั้น กับการจ้างระยะยาว

ระยะสั้น

การจ้างงานผิดประเภท กำหนดสัดส่วนให้การจ้างพนักงานราชการหลัก 10 % รอง 50 % สนับสนุน 75 %

ขาดการบริหารสัญญาจ้าง ปรับประบบการประเมินผลงาน (กำหนด KPI และระยะยาว)

ค่าตอบแทน ปรับค่าตอบแทนตามผลการปฏิบัติงาน

ขาดมาตรฐานการดำเนินการทางวินัย ปรับปรุงแนวทางการดำเนินการทางวินัย

ระยะยาว

ระบบสารสนเทศของพนักงานราชการ ขาดการวางแผนกำลังคน

วางระบบ ขาดการติดตามประเมินผลระบบ

วางระบบการต่อสัญญาจ้างที่เน้นประสิทธิภาพ ขาดการบริหารสัญญาจ้าง

ข้อเสนอการพัฒนาระบบพนักงานราชการ

จากเดิมปัญหาของลูกจ้างชั่วคราว ได้แก่ งานเหมือนข้าราชการ จ้างปีต่อปี แต่จ้างต่อเนื่อง (ไม่มีการเลื่อนขั้นเงินเดือน) สำหรับลูกจ้างประจำ ได้แก่ ลักษณะงานที่เฉพาะเจาะจง การจ้างงานตลอดชีพ เป็นภาระงบประมาณ รัฐได้ปรับเป็นระบบพนักงานราชการ คือ เป็นการจ้างงานภาครัฐแนวใหม่ ได้แก่ ยืดหยุ่น คล่องตัว ตาม "สัญญาจ้าง" มีระยะเวลาเริ่มต้น - สิ้นสุด "เงื่อนไขการจ้าง" ตามลักษณะงาน มีการบริหารผลงานอย่างเข้มข้น

สำหรับปีงบประมาณ 2556 จะมีการเปลี่ยนแปลงสำหรับพนักงานราชการ ซึ่งผู้เขียนยังไม่ขอแจ้งให้ทราบ (ให้มีหนังสือแจ้งอย่างแน่นอนก่อน)...

การบริหารสัญญาจ้าง : หลักเกณฑ์การต่อสัญญาจ้าง ส่วนราชการต้องมีการวิเคราะห์ภารกิจ โดยมีผลที่อยู่ในระดับดี

ส่วนข้ออื่น ๆ ผู้เขียนยังไม่ขอแจ้ง เพราะต้องให้ทางสำนักงาน ก.พ. สอบถามความคิดเห็นของพนักงานราชการและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องให้เรียบร้อยก่อน จึงจะนำมาแจ้งให้ทราบได้...

ผู้เขียนได้แจ้งเรื่อง สวัสดิการและความมั่นคงในอาชีพของพนักงานราชการให้ทางสำนักงาน ก.พ. ทราบแล้ว...ขึ้นอยู่กับการนำเสนอในที่ประชุมของ คพร. ว่าจะมีการดำเนินการอย่างไร...และผู้เขียนได้ปรึกษาคุณลักคณาแล้วเกี่ยวกับเรื่องเครื่องแบบปกติ (ชุดสีกากี) คือ ไม่สามารถนำอินทรธนูของลูกจ้างประจำมาติดได้ เหตุผลก็อย่างที่ผู้เขียนได้บอกไปแล้วให้ทราบ...ขอให้ส่วนราชการที่รับผิดชอบนั้น พิจารณาตามกฎหมายเดิมด้วย...สำหรับการถ่ายรูปทำบัตรประจำตัวพนักงานราชการนั้น ก็สามารถถ่ายรูปเครื่องแบบพิธีการ (ชุดปกติขาว) ทำบัตรประจำตัวพนักงานราชการได้...ตามที่ผู้เขียนได้แจ้งให้ทราบไปแล้วเหมือนกัน...สำหรับระบบพนักงานราชการนั้น ไม่สามารถแก้ไขในเรื่องของเวลาหรือสัญญาจ้างได้...เหตุผล เนื่องจากปัจจุบันรัฐได้วิเคราะห์แล้วว่าจำนวนข้าราชการที่รัฐมีอยู่ในปัจจุบันยังเกินกรอบอัตรากำลังที่รัฐควรมีอยู่...แต่อาจมีบางหน่วยที่เพิ่มข้าราชการ นั่นคือ ความจำเป็นที่ต้องการให้เป็นข้าราชการ...

นี่คือ...การเปลี่ยนแปลงในช่วงรอยต่อของระบบใหม่กับระบบเก่า จะทำให้เห็นถึงสิ่งที่รู้กับสิ่งที่ไม่รู้... เพราะสิ่งที่รู้นั้นเมื่อเรารู้...เราต้องมีความเข้าใจอย่างแท้จริง... และนำไปปฏิบัติได้โดยที่ไม่ผิด...

"การคิดเชิงสร้างสรรค์"...

http://gotoknow.org/blog/bussaya9/386406

สิ่งที่ผู้เขียนต้องการบอกน้อง ๆ พนักงานราชการ ว่า ถ้าเรามีหนทางที่สามารถช่วยเหลือตัวเราได้ นอกจากอาชีพเป็นพนักงานราชการแล้ว ควรหาอาชีพอื่นเสริมรายได้ เพื่อเป็นการเสริมฐานตัวเอง...สำหรับตัวผู้เขียนก็ใช่ว่าจะหวังเพียงแต่เงินเดือน เราสามารถทำสิ่งอื่นควบคู่ไปกับการทำงานเป็นพนักงานราชการหรือข้าราชการได้ เพียงแต่ยังไม่เห็นผลในตอนเรายังหนุ่ม แต่จะไปเห็นผลในระยะยาว...ซึ่งในตอนนั้น เราคงหมดแรง แต่เราก็จะได้ผลในการลงทุนในตอนหนุ่มที่ยังมีแรงมีกำลังที่คุ้มค่า...ในบั้นปลายของชีวิต...

http://gotoknow.org/blog/bussayamas7/362463

และนี่ก็คือ...สิ่งที่ผู้เขียนได้ทำไว้เมื่อตอนที่ผู้เขียนได้เริ่มบรรจุ

เป็นข้าราชการ...แต่สำหรับปัจจุบันเป็นผลที่ได้โดยที่ผู้เขียน

และครอบครัวไม่เคยคิดเลยว่าจะมีผลที่มีค่าโดยนับเป็นราคาไม่ได้...

และถ้านับต่อไปอีก 10 กว่าปีข้างหน้า สิ่งนั้นคืออะไร?...

ตัวผู้เขียนเป็นข้าราชการ ยังไม่ประมาท...และก็ต้องการบอก

น้อง ๆ พนักงานราชการ ให้คิด ให้ทำ บางสิ่ง บางอย่างในตอนที่

เรายังเป็นหนุ่มเป็นสาว ตอนที่เรามีกำลัง มีแรง...

อย่าปล่อยเวลาให้เปล่าประโยชน์...เพราะเราจะได้รับผล...

ของการกระทำที่เราทำไว้ค่ะ...