“ความรักความเข้าใจกัน” เป็นเรื่องสำคัญมากของการอยู่ร่วมกันในสังคม เท่าที่ติดตามอ่านจากบันทึกต่าง ๆ ใน GotoKnow.Org จะพบว่ามีหลาย ๆ ท่านพยายามสื่อออกมาในลักษณะนี้ ไม่ว่าจะเป็นที่ทำงาน ครอบครัว เพื่อนฝูง เครือข่ายชุมชนคนทำงานต่าง ๆ ล้วนต้องการความรักความเข้าใจกันทั้งสิ้น และที่สำคัญสิ่งนี้ใช่จะเป็นสิ่งที่หายากอะไรนัก กลับอยู่ในตัวตนของเราแต่ละคนแล้วทั้งสิ้น เพียงแต่เรานั้นได้เปิดใจส่วนนี้ทำความเข้าใจกับ “การรักกัน” จน “เข้าใจกัน” อย่างแท้จริงแล้วหรือยังมากกว่า

     ในห้วงเวลาที่ผ่านมาได้เกิดความไม่เข้าใจกันขึ้น อีกฝ่ายหนึ่งพยายามที่จะหาคำตอบตามความสงสัยที่ยังไม่เข้าใจ แต่ก็ถามออกมาไม่ได้ รู้เพียงแต่ว่าเหมือนมีเงาดำมาบดบัง อีกฝ่ายหนึ่งพยายามที่จะตั้งข้อแม้ว่า ทำไมต้องสงสัยในส่วนนั้น ส่วนที่เป็นอดีตอันขมขื่นหรือวันผันผ่านอันโหดร้าย เรามักจะสงสัยในอดีต ที่ไม่เคยมีแม้ใครสักคนจะกลับไปแก้ไขได้เลย เคยกล่าวเสมอว่า “หากเรายังก้าวข้ามพ้นอดีตไปไม่ได้ เราจะจัดการกับปัจจุบันได้ไม่ดีนัก แล้วในที่สุดอนาคตที่กำลังมาเยือนก็จะถาโถมใส่เรา อย่างที่ตั้งตัวไม่ติด” ฉะนั้น “เราต้องรีบก้าวข้ามอดีตไปให้เร็ว เรียนรู้และปรับใช้กับปัจจุบัน เพื่อเตรียมรับกับอนาคตที่จะมาเยือน อย่างทรนง”

     วันนี้มีทั้งความรักและความเข้าใจกัน มีมิตรภาพและความสุขที่เคยทวงถามกลับคืนมา มีความอบอุ่นที่เคยได้ถ่ายทอดสู่กันเช่นเดิม ไร้ข้อกังขาใด ๆ ก็ด้วยประโยคหลักคือ “เราต้องรีบก้าวข้ามอดีตไปให้เร็ว เรียนรู้และปรับใช้กับปัจจุบัน เพื่อเตรียมรับกับอนาคตที่จะมาเยือน อย่างทรนง” ประโยคนั้น และเมื่อมานั่งทบทวนคิดว่าเสียดายวันเวลาที่ผ่านพ้น แต่ก็กลับหาไร้ประโยชน์เสียทีเดียว เพราะวันเวลาที่ผ่านไปในแต่ละครั้งของลมหายใจ กลับตอกย้ำความเป็นมิตรภาพว่า “ยังไงก็ยังคงอยู่” ไม่เคยมีครั้งใดเลย ที่ต่างคนต่างก็จะตอบตัวเองว่า “ไปก่อนดีกว่า”

     เพียงแต่เราได้ใช้เวลานั้นไปกับการทบทวนเพื่อตรวจสอบตัวเองนานไป บางครั้งก็ถึงกับทำให้เศร้า งานการของชีวิตไม่รุดหน้า คอยพวงกับมิตรภาพอันยิ่งใหญ่ แล้วสุดท้าย “ยังไงก็ยังคงอยู่” และที่สำคัญแทบไม่ได้ใช้อะไรเลยใช้เพียง “ใจตน” เท่านั้นมาทำความเข้าใจกับ “การรักกัน” จน “เข้าใจกัน” เพื่อมิตรภาพอันดีงาม อยู่ที่ “ใจ” จริง ๆ หาใช่ได้ใช้ทรัพยวัตถุใด ๆ เลย ใจในตัวเรานี่แหละสำคัญ