มีคำถามทั้งจากชาวต่างชาติและคนไทยด้วยกันว่า จะแปลคำว่า Palliative Care เป็นภาษาไทยว่าอย่างไรดี
- การดูแลเพื่อบรรเทาอาการ เป็นคำแปลตามรูปศัพท์ตรงไปตรงมา
- การดูแลแบบประคับประคอง น่าจะตรงกับคำว่า supportive care มากกว่า ซึ่งครอบคลุมการดูแลที่กว้างมาก รวมไปถึงการดูแลภาวะข้างเคียงจากการรักษา เช่น รังสีรักษา เคมีบำบัดในโรคมะเร็งด้วย
- การดูแลผู้ป่วย/คนไข้ระยะสุดท้าย น่าจะตรงกับคำว่า end of life care หรือ terminal care มากกว่า ในช่วงแรกที่ผมทำงานด้าน palliative care ผมใช้คำว่า การดูแลผู้่ป่วยในมรณวิถี ด้วยซ้ำ ซึ่งมุ่งเน้นเฉพาะคนไข้ที่ใกล้จะเสียชีวิตแล้วเท่านั้น เรียกได้ว่าเป็นเพียง subset หนึ่งของ palliative care
- ชีวันตารักษ์ คำนี้ นพ.มโน เลาหวณิช ประธานมูลนิธิชีวันตารักษ์คนปัจจุบัน เป็นผู้ริเริ่มใช้ตั้งแต่ยังเป็นพระเมตตานันโท มาจาก ชีว=ชีวิต อันตะ=ที่สุด หมายถึง ที่สุดแห่งชีวิต การรักษาเมื่อถึงวาระที่สุดแห่งชีวิต หรืออาจแปลโดยนัยว่า การรักษาอย่างสุดกำลัง สุดหัวใจ และเป็นชื่อที่หน่วย palliative care โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ นำมาใช้ แต่เปลี่ยนเป็น ชีวันตาภิบาล เพื่อเน้น care คือ การดูแล การอภิบาล
- บริรักษ์/บริบาล หน่วย palliative care โรงพยาบาลศิริราช ใช้คำว่า ศูนย์บริรักษ์ ซึ่งมุ่งเน้นความหมายการดูแลรักษาอย่างครอบคลุมทุกด้าน
- การบริบาลบรรเทา เป็นคำที่ พ.อ.นพ. สุรจิต สุนทรธรรม กรรมการจัดทำพจนานุกรมศัพท์แพทยศาสตร์ ราชบัณฑิตยสถาน เป็นคนริเริ่มใช้ในเครือข่าย ผู้สร้างสรรค์ระบบสุขภาพไทยและผู้ปฏิบัติการฉุกเฉิน
ตอนนี้โดยส่วนตัวแล้ว ผมชอบคำสุดท้ายของท่านอาจารย์สุรจิต บริบาลบรรเทา มาก เพราะ
- ตรงไปตรงมา อ่านแล้วเข้าใจทันทีไม่ต้องแปลกันอีก
- ยังคงความหมายของคำว่า care ใน บริบาล ซึ่งเป็นจุดเน้นของการดูแลรักษานี้
- บริบาล ที่มีความพ้องเสียงกับ palliative
- บริบาลบรรเทา มีตัวอักษรพ้องกันอย่างงดงาม และย่อเป็น บบ. ได้ด้วย
ท่านผู้อ่านละครับ มีความเห็นเรื่องนี้อย่างไร
สวัสดีค่ะ
ท่านอาจารย์สุรจิต ได้กรุณาเขียนอธิบายคำเพิ่มเติมมาดังนี้ครับ
โดยส่วนตัวกำลังคิดว่า "บาล" ที่เราใช้กัน ได้เป็น non-specific term ไปแล้ว คือ หมายถึง "รักษา" เช่น โรงพยาบาล พยาบาล อภิบาล ฯลฯ
ดังนั้นผมเลยยังไม่ in มาก เมื่อเติมบรรเทาลงไป หรือการให้การบริบาล ก็เป็น general term ของการดูแลอีกเช่นกัน
อาจจะเป็นเพราะรสนิยมของผมเอง ที่มองว่า palliative care นั้นมันค่อนข้างจะไปทาง "มากขึ้น สำคัญขึ้น" เลยเป็นที่มาที่ได้ใช้ "อภิ..." ลงไปกับคำ "ชีวันตา" เป็น "ชีวันตาภิบาล" ไปๆมาๆดูจะเป็น highlight ของการดูแลรักษาทั้งหมด แม้จะไม่ใช่ highlight ของทางมุมวิชาชีพของเรา แต่เป็น highlight ทางมุมสังคมวิทย มานุษยวิทยา
เห็นด้วยว่า "ชีวันตารักษ์" หรือ "ชีวันตาภิบาล" ก็อาจจะไม่ติดตลาด เพราะกลิ่นบาลีสันสกฤตเยอะ อาจจะลงเอยไปเป็นศัพท์อย่าง "คัพภวิทยา (embryology)" หรือ "หทัยวิทยา (cardiology)" "วักกะวิทยา (nephrology)" ซึ่งไม่ค่อยจะมีคนใช้หรือคนเข้าใจเท่าไร แต่สำหรับที่ใช้อยู่นี้ ก็สนุกดีเวลาคนถามครับ ว่าแปลว่าอะไร มาจากไหน
กุ้งชอบชื่อนี้ค่ะอาจารย์ บริบาลบรรเทา ได้ยินครั้งเเรกวันที่ไปประชุมเครือข่ายก็ปิ๊งเลย เอาเลยค่ะกุ้งเชียร์ หน่วย Palliative care
ศรีนครินทร์ยังไม่มีชื่อเลยค่ะอาจารย์ เคยได้ยินอาจารย์มดคุยถึงการประกวดตั้งชื่ออยู่ค่ะ สงสัยกุ้งจะมาหาชื่อเเถว gotoknow นี่เเหละมังคะ ให้พี่น้องชาว gotoknow ช่วยกันตั้งหน่อย ไปดูคนไข้เวลาเเนะนำตัวก็เเนะนำตัวย๊าว ยาว อาจารย์เต็มช่วยที กุ้งสบายดีที่สิงคโปร์ค่ะ เเต่คิดถึงบ้านมาก มาก
เห็นตามคุณหมอและครับ
เคยได้ยินคำว่าบริบาล เช่นชื่อโรงเรียนสอนพยาบาลดูแลผู้ป่วย และชั้นเรียนเด็กเล็กก่อนอนุบาล เคยได้ยิน ผมอยู่ชั้นบริบาลครับ ;)
ตอนนี้ชอบคำว่า บริบาลบรรเทา ค่ะ เพราะยังคิดคำที่เหมาะสมกว่าไม่มี จะบอกว่า ทรมาภิบาล หรือ ทรมานบรรเทา ก็ดูชอบกลอยู่ ;)
ขอลงคะแนนให้ บริบาลบรรเทา เป็นการผสมคำชั้นเทพ สองคำมารวมกันกลายเป็นอีกคำที่ดูดี เข้าใจง่าย และก็ชอบ ชีวันตาภิบาล คำนี้จะดูเป็นทางการ เหมาะกับไว้เขียนงานเชิงวิชาการค่ะ
ขอบพระคุณอาจารย์หมอค่ะ ได้เรียนรู้คำศัพท์ใหม่ๆ Palliative care
ตอนนี้ที่ทองผาภูมิอากาศเย็น ฝนตกทุกวันครับ ขจิตรายงาน ไปกี่วันที่โอมพุเตย เผื่อว่างจะได้ไปก่อกวน บรรยายเรื่องอะไรครับ
ชอบบริบาลบรรเทาเช่นกัน..อาจารย์อธิบายได้เข้าใจดีมากค่ะ..การดูแลผู้ป่วยมีความยากละเอียดอ่อนต้องเข้าถึงและเข้าใจนะคะเพราะแต่ละคนแต่ละครอบครัวอยู่บนความแตกต่าง..ขอบคุณค่ะ
ผมว่าก็คงต้องเอาสักคำที่สากล เพื่อตั้งเป็นชื่อเดียวกันของไทยนะครับ
ม่ายงั้นสงขลาอย่าง จุฬาอย่าง ศิริราชอย่าง ชวนสับสน
คงต้องหาวันประชุมและตกลงกัน ถ้าจะไม่แปลก็เอาทับศัพท์ไปเลย
น่าจะจำเป็นแล้วนะครับ ที่จะต้องตกลงกันระดับประเทศ จริงๆ
ว่าเราจะใช้คำไหนกันแน่
สำหรับความคิดเห็นผม vote บริบาลบรรเทา ด้วยหนึ่งเสียง
(BB ทันสมัยดี)
แต่ในการใช้ เวลาเอ่ยปากสอนนิสิตนักศึกษาแพทย์ ถ้าใช้คำนี้ไม่รู้จะอารมณ์ไหน
ภุชงค์ ครับ
amornmay maharaj nakhorn ค่ะอาจารย์
ขอเสนอคำที่ชอบนะคะ... อนันตะบริบาลค่ะ หมายถึงการดูแลที่กว้างไกลไร้ขอบเขต ค่ะ