คุณภาพของเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล

                                                             โดยยืนยง  ราชวงษ์

                เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล เป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้ผลการศึกษาในเรื่องใดมีคุณภาพ ถ้าเครื่องมือเก็บข้อมูลไม่มีคุณภาพ ผลการศึกษาก็ไม่มีคุณภาพ  อย่าลืมว่าเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลต้องมีคุณภาพก่อนที่จะนำสื่อนวัตกรรมไปทดลองใช้  เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลมีหลายลักษณะขึ้นอยู่กับข้อมูลที่ต้องการจัดเก็บ เช่น

                1.ถ้าต้องการเก็บข้อมูลประเภทความสามารถทางด้านสติปัญญาหรือด้านสมอง ลักษณะเครื่องมือที่ใช้ก็จะเป็นแบบทดสอบชนิดต่าง ๆ เช่น ชนิดเลือดตอบ เขียนตอบสั้น เขียนตอบยาว ถูก-ผิด จับคู่ ฯลฯ นอกจากนั้นยังใช้แบบประเมินผลงาน ชิ้นงาน หรือภาระงาน หรือการประเมินตามสภาพจริงก็ได้ แต่โดยทั่ว ๆ จะนิยมแบบทดสอบชนิดเลือกตอบ

                2.ถ้าต้องการเก็บข้อมูลประเภทความรู้สึก ความคิดเห็น ความพึงพอใจ เจตคติ ค่านิยม ความสนใจ หรือด้านคุณลักษณะ ลักษณะเครื่องมือที่ใช้ จะเป็นแบบสอบถาม แบบสำรวจ แบบวัด แบบสังเกต แบบสัมภาษณ์ แต่ที่นิยมส่วนใหญ่จะเป็นแบบสอบถามและแบบวัด

                3.ถ้าตองการเก็บข้อมูลด้านทักษะ กระบวนการ การปฏิบัติกิจกรรมลักษณะเครื่องมือที่ใช้ จะเป็นแบบทดสอบ แบบสังเกต แต่ที่นิยมใช้ส่วนใหญ่จะเป็นแบบทดสอบ

การตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล

                การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ต้องตรวจสอบคุณภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ (panel expert) นำมาพิจารณาตัดสินคุณค่า เพื่อหาประสิทธิภาพเชิงเหตุผล (rational approach) ซึ่งเป็นความตรงเชิงเนื้อหา (content validity) โดยหาค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อสอบแต่ละข้อหรือรายการแต่ละรายการกับวัตถุประสงค์ของการวัดหรือการทดสอบ (Item –Objective Congruence: IOC) และความเหมาะสมในด้านความถูกต้องของการนำไปใช้ (usability) ต่อจากนั้นจะต้องนำไปทดลอง(Try out) ไปทดลองเพื่อหาคุณภาพเชิงประจักษ์ (empirical approach) คุณภาพเชิงประจักษ์เป็นการตรวจสอบคุณภาพใน ๒ ลักษณะ คือตรวจสอบคุณภาพเป็นรายข้อว่าใช้ได้หรือไม่ และเป็นการตรวจสอบคุณภาพทั้งฉบับ คุณภาพทั้งฉบับจะหาได้ก็ต่อเมื่อคุณภาพเป็นรายข้อมีคุณภาพก่อน

การทดลอง (Try out) เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล

          การทดลอง(Try out) เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลกับกลุ่มทดลองที่ไม่ใช่กลุ่มตัวอย่าง แต่มีลักษณะเช่นเดียวกับกลุ่มตัวอย่างในการศึกษา ที่สำคัญกลุ่มทดลองดังกล่าวต้องมีความรู้หรือได้รับประสบการณ์ในเรื่องนั้นมาแล้ว เช่น ต้องการทดลองแบบวัดเจตคติหรือความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อชุดกิจกรรมการเรียนรู้ นักเรียนที่ไปเป็นกลุ่มทดลองต้องเคยใช้เคยเรียนด้วยชุดกิจกรรมการเรียนรู้มาแล้ว ถ้าต้องการทดลองแบบทดสอบ เรื่อง ระบบสมการ นักเรียนที่เป็นกลุ่มทดลองแบบทดสอบต้องเรียน เรื่องระบบสมการมาแล้ว

        ในการหาคุณภาพเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล จะต้องหาเป็นรายข้อก่อนแล้วจึงจะหาคุณภาพทั้งฉบับ

       การหาคุณภาพเป็นรายข้อ

                1.ถ้าเป็นแบบทดสอบ จะต้องวิเคราะห์ค่าความยากง่าย (level of difficulty of the items) วิเคราะห์หาค่าอำนาจจำแนก (discrimination power of the item) ไม่ว่าแบบทดสอบจะเป็นชนิดใด ชนิดเลือกตอบ เขียนตอบสั้น ตอบยาว ต้องวิเคราะห์ให้ครบทุกข้อ

                2.ถ้าเป็นแบบสอบถามหรือแบบวัดต่าง ๆ จะต้องวิเคราะห์หาค่าอำนาจจำแนกเพียงอย่างเดียว อย่าลืมแบบดังกล่าวต้องถามความคิดเห็นหรือความรู้สึก ถ้าถามความจริงไม่ต้องทดลองใช้หรือไม่ต้องวิเคราะห์หาค่าอำนาจจำแนก

       การหาคุณภาพทั้งฉบับ

                1.ถ้าเป็นแบบทดสอบ ก็ทำการวิเคราะห์หาค่าความเชื่อมั่น (reliability) ของแบบทดสอบทั้งฉบับ ด้วยสูตร ของคูเดอร์ริชาร์ดสัน (Kuder- Richardson) KR-20

                2.ถ้าเป็นแบบสอบถามหรือแบบวัดต่าง ๆ วิเคราะห์หาค่าความเชื่อมั่น (reliability) ของแบบสอบถาม/แบบววัดทั้งฉบับด้วยวิธีการคำนวณค่าสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาค (α-Cronbach’s Alpha Coefficient)