GotoKnow
  • เข้าระบบ
  • สมัครสมาชิก
  • แผงจัดการ
  • ออกจากระบบ
GotoKnow

โรงเรียนชาวนาระดับอุดมศึกษา (14.1) ชีวิตกับการเรียนรู้

...เสียงบอกเล่าประสบการณ์จากนักเรียนชาวนา...

๑๔ ชีวิตกับการเรียนรู้ : โรงเรียนชาวนาบ้านโพธิ์

     หากมีโอกาสแวะไปเยี่ยมนักเรียนชาวนาบ้านโพธิ์ พื้นที่เขตอำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี บ้านนี้เมืองนี้เขาอยู่ในเขตชลประทาน เรียกว่าข้าวได้กินน้ำตลอดปี แต่ดินจะดีหรือเปล่า ต้องพิสูจน์กัน

     เมื่อแวะบ้านนักเรียนชาวนาบ้านใดก็แห่งแปลงนาทดลอง ไม่อยู่แถวๆหน้าบ้านก็อยู่แถวๆรอบบ้าน เข้าไปปุ๊บก็สังเกตเห็นได้ปั๊บเลย สมกับเป็นนักเรียนชาวนาผู้รักการเรียนรู้เสียจริงๆเลย งานนี้ต้องยกนิ้วให้ ทั้งคุณกิจและคุณอำนวย ขยันกันมาก มีนักเรียนมากระซิบบอกว่า นี่แหละเขาเรียกกันว่าชีวิตกับการเรียนรู้ อายุมากขนาดนี้แล้วยังต้องเรียนรู้กันอีกนะ...

     สำหรับการทดลองปลูกข้าวในครั้งนี้ เป้าหมายหลักก็เพื่อต้องการจะให้นักเรียนชาวนาทดลองการปลูกข้าวจากข้าวกล้อง แทนข้าวเปลือกที่ปลูกกันโดยทั่วไป ส่วนเรื่องอื่นๆ ถือเป็นผลพวงจากการทดลอง เมื่อเราๆท่านๆได้ทราบถึงเป้าหมายกันแล้ว ก็สามารถเดินไปชมตามแต่ละบ้านได้อย่างมีเป้าหมายเช่นกัน

     บ้านหลังแรกที่ใคร่จะแนะนำเป็นบ้านของคุณลำจวน นักเรียนชาวนาที่รำวงในงานเพื่อนเยี่ยมเพื่อนครั้งก่อน หลายคนคงจำได้ คุณรัญจวนได้ดำข้าวปทุมธานี เมื่อวันที่ ๒๔ กรกฎาคม ๒๕๔๘ ตอนนั้นต้นกล้าอายุได้เพียง ๙ วัน วันที่ไปเยี่ยมบ้านคุณรัญจวนนั้น ต้นข้าวมีอายุได้ประมาณ ๒ เดือน

ภาพที่ ๖๕ คุณลำจวนกับแปลงข้าวทดลอง

     คุณรัญจวนเล่าให้ฟังว่า ในตอนแรกนั้นเอาข้าวเปลือกจำนวน ๒ กิโลกรัม แล้วนำสีให้เป็นข้าวกล้อง จึงได้เมล็ดข้าวเพียง ๒๐๐ กรัม จากนั้นก็มานั่งคัดคัดข้าวกล้อง เลือกเอาเฉพาะเมล็ดที่สวยๆ ไม่มีท้องไข่ เมล็ดข้าวสารที่มีสรีระกลมยาว มีตาข้าวเล็ก (ตาข้าวเป็นภาษาท้องถิ่น หมายถึง จมูกข้าวนั่นเอง)

     ตอนที่เพาะปลูกก็ง่ายๆ สบายๆ โดยเพาะกับขี้เถาดำ เพาะนาน ๑ สัปดาห์ แล้วจึงนำต้นกล้าอายุ ๙ วันมาดำ นับต้นกล้าได้ทั้งหมด ๑๗๐ ต้น ก่อนดำก็ได้เตรียมแปลงเตรียมดิน ซึ่งผสมปุ๋ยหมักชีวภาพที่กลุ่มช่วยกันผลิตขึ้น

     ไหนลองนับกอดูซิว่า ในแต่ละกอมีต้นข้าวทั้งหมดกี่ต้น

ภาพที่ ๖๖ นับจำนวนต้นข้าวในแต่ละกอ

     คุณลำจวนก็นั่งนับแต่ละกอ สุ่มนับเอาก็แล้วกัน พอให้รู้โดยประมาณ คุณลำจวนเลือกนับกอที่ใหญ่ๆ หลายกอเลยทีเดียว แล้วก็คิดคำนวณ ปรากฏว่า โดยเฉลี่ยแล้ว กอหนึ่งๆจะมีต้นข้าวประมาณ ๔๐ ต้น

     นักเรียนคนที่ ๒ ที่ใครจักขอแนะนำ คือ คุณสว่าง ซึ่งเป็นนางเอกละครย้อนยุคในเวทีเพื่อนเยี่ยมเพื่อนนั่นเอง หลายๆคนจำกันได้ กับการทดลองปลูกข้าวในครั้งนี้ คุณสว่างเล่าความให้ฟังว่า ที่เห็นอยู่ในแปลงนี้เป็นข้าวพันธุ์สุพรรณ ๓๕ ซึ่งเป็นข้าวที่บ้านเก็บพันธุ์ไว้เอง ได้ดำไปเมื่อวันที่ ๙ สิงหาคม ๒๕๔๘

ภาพที่ ๖๗ คุณสว่างกับแปลงข้าวทดลอง

     คุณสว่างบอกว่า แปลงทดลองนี้ได้ใช้ทั้งน้ำหมักหอยเชอรี่และหัวปลา ได้ฉีดฮอร์โมนที่มีส่วนผสมของมะพร้าว สะเดา หัวปลา และมะม่วง แถมยังกระซิบบอกอีกว่า ต้องดูแลเอาใจใส่กันอย่างชีวภาพ โดยไม่ต้องจ่ายเงินเลย ทุกอย่างหาเอาจากแถวๆบ้าน แถวๆสวน พูดแล้วพลางยิ้มด้วยความภาคภูมิใจ แม้จะเป็นขั้นตอนเล็กๆน้อยๆ ทว่า ถือเป็นจุดของการเรียนรู้ของนักเรียนชาวนา

ภาพที่ ๖๘ แปลงทดลองในบริเวณบ้าน

     พออธิบายความได้ฉากใหญ่ๆ คุณสว่างจึงเดินเข้าไปเลือกกอข้าวที่ใหญ่ๆ กอไหนดีจ๊ะ... ดูกอนั้นก็ใหญ่ พอวกมาดูกอนี้ก็ใหญ่เช่นกัน เอาอย่างนี้แล้วกัน นับทุกกอที่เห็นว่าเป็นกอใหญ่ ใช้เวลานับนานพอสมควร ไม่ใช่ว่าไม่เก่งเลขนะ เพียงแต่ต้องคำนึงถึงความละเอียดและรอบคอบ ขณะนับจำนวนต้นในแต่ละกอ ต้องสังเกตสิ่งต่างๆไปด้วย

     ผลปรากฏว่า โดยสรุปภาพรวมแล้ว แต่ละกอมีต้นข้าวประมาณ ๓๕ – ๓๘ ต้น คุณสว่างให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า ดินบริเวณนี้ไม่ได้ปลูกอะไรมาก่อน แต่เป็นดินที่ถูกน้ำท่วมเสมอๆ คิดว่าหากบำรุงดินบริเวณต่อไปเรื่อยๆ อาจจะได้ดีกว่านี้  

     ก้าวเดินออกจากบ้านหนึ่งไปสู่อีกบ้านหนึ่งใกล้ๆ ไปแวะเยี่ยมชมผลงานของนักเรียนชาวนาคนต่อไป ซึ่งเป็นคนที่ ๓ คือ คุณปลั่ง คุณฑี

ภาพที่ ๖๙ คุณปลั่งกับแปลงข้าวทดลอง

     คุณปลั่งเลือกสถานที่ปลูกข้าวทดลองในครั้งนี้ในนา ซึ่งถูกน้ำท่วมบ่อยมาก พันธุ์ข้าวที่ได้เลือกคือพันธุ์ปทุมธานี ดำไปตั้งแต่วันที่ ๘ สิงหาคม ๒๕๔๘ ด้วย คุณปลั่งเล่าให้ฟังเพิ่มเติมว่า ทดลองปลูกไม่มากนัก เพราะแบ่งต้นกล้ามาจากเพื่อนนักเรียนชาวนา ได้ขอแบ่งมาเพียง ๓๕ ต้นเท่านั้น ด้วยเหตุที่อยากจะเรียนรู้ร่วมกันกับกลุ่มเพื่อนๆ

ภาพที่ ๗๐ แปลงทดลองในนาท้ายบ้าน

     ส่วนการดูแลรักษานั้น ได้ใส่ปุ๋ยหมักชีวภาพในตอนก่อนดำ แถมยังนำน้ำหมักหอยเชอรี่เทใส่น้ำในแปลงอีกด้วย

     จากนั้นจึงลองดูกอแต่ละกอ ซึ่งเป็นกอไม่ค่อยจะใหญ่นัก นับไปนับมา ปรากฏว่าได้ตัวออกมาแล้ว กอหนึ่งๆมีต้นข้าวประมาณ ๒๐ ต้น คุณปลั่งตั้งสมมติฐานว่า อาจจะเป็นน้ำท่วมอยู่ช่วงหนึ่งหลังจากที่ดำไปได้สักระยะหนึ่ง แล้วก็ท่วมนาน จะเห็นเหตุทำให้ข้าวเจริญเติบโตเป็นไปเช่นนี้

     ได้ไปแวะเยี่ยมนักเรียนชาวนาผู้หญิงมา ๓ คนแล้ว คราวนี้มาแวะเยี่ยมนักเรียนชาวนาผู้ชายบ้าง บ้านใกล้ๆกับคุณปลั่งก็จะเป็นบ้านใครไปเสียมิได้ นั่นคือบ้านของคุณบุญมา หรือ (อดีต) ผู้ใหญ่บุญมาคนเก่งคนขยันประจำตำบลของเราๆท่านๆนี่เอง

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

หมายเลขบันทึก: 36037
เขียน:
แก้ไข:
ความเห็น: 4
อ่าน:
สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ

ความเห็น (4)

ผมเองเคยไปเรียนรู้จากนักเรียนชาวนา มาแล้วต้องยอมรับว่า สุดยอดจริงๆครับ แทบไม่น่าเชื่อว่าชาวนาไทยเราจะมีพัฒนาการนำการเรียนรู้มาจัดการกับตนเอง ทำนาอย่างมีระบบ เป็นขั้นเป็นตอน เรียนรู้กันเป็นทีม เราชาวปูนแก่งคอยกล้าพูดได้เต็มปากว่า "เราเป็นลูกศิษย์ของชาวนาที่สุพรรณบุรี" ครับ และวันที่ 12 - 14 กรกฏาคม ก็มีศิษย์รุ่นที่ 3 จากปูนแก่งคอย ไปขอคาระวะ เพื่อเรียนรู้จากเหล่าอาจารย์ จากโรงเรียนชาวนาที่สุพรรณบุรี อีกครั้งหนึ่งครับ
  • น่าสนใจมากเลย
  • จะแวะตามไปดูครับ
  • ขอบคุณมากครับ
 

ขอเชิญเยี่ยมชม  

http://www.thaifarmerschool.com/

ของคุณสนั่น ราวิชัย ด้วยนะคะ

  • เข้าไปดูแล้วครับ
  • เยี่ยมเลยครับ