ในการศึกษาดูงานควรมีการวางแผนที่ชัดเจนทั้งในส่วนการคัดเลือกคน สถานที่ และประเด็นที่ต้องการศึกษา เพื่อให้ได้ประโยชน์มากที่สุด

ผลการพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโดยชุมชนบ้านหนองนกปีกกา ตำบลโป่งแดง อำเภอเมือง จังหวัดตาก

ปาณิสรา แก้วบุญธรรม

            การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยนำเข้า กระบวนการ และผลลัพธ์ของโครงการพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโดยชุมชน กลุ่มตัวอย่าง คือ คณะกรรมการศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านหนองนกปีกกา จำนวน ๒๐ คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบบันทึกภาคสนาม แบบประเมินมาตรฐานศูนย์พัฒนาเด็กเล็กน่าอยู่ และแบบประเมินความพึงพอใจต่อโครงการ

            ผลการศึกษา เมื่อพิจารณาตามทฤษฎีระบบ พบว่า โครงการพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโดยชุมชนบ้านหนองนกปีกกา ตำบลโป่งแดง อำเภอเมือง จังหวัดตาก (๑) มีปัจจัยนำเข้าที่เอื้อต่อการพัฒนา คือ มีคน: ผู้ประสานงานที่มีประสบการณ์ แกนนำในชุมชนที่เคยทำงานเพื่อชุมชนร่วมกันมาก่อนและมีความสนใจที่จะพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และวิทยากรถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์ที่ตรงตามความต้องการของชุมชน มีความรู้: ความรู้ในเชิงเนื้อหา และความรู้ในเชิงกระบวนการทั้งจากใน/ นอกชุมชน และมีทุน: ทุนเดิมของชุมชน ได้แก่ ทุนทางสังคม ทุนภูมิปัญญา และทุนธรรมชาติ รวมทั้งเงินทุนที่ใช้ในการดำเนินงานโครงการที่ได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงพัฒนาสังคมและทรัพยากรมนุษย์ (๒) มีกระบวนการที่ชัดเจน มีการออกแบบการดำเนินงานอย่างเป็นกระบวนการ เริ่มจากการประชุมเตรียมการ ศึกษาข้อมูล ประชุมชาวบ้านเพื่อหาแนวทางการดำเนินงาน ศึกษาดูงาน และการลงมือปฏิบัติ และให้ความสำคัญกับกระบวนการขับเคลื่อนสู่เป้าหมาย ได้แก่ การสร้างความตระหนัก การสร้างความมั่นใจ การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง (๓) ผลลัพธ์: การดำเนินงานบรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการทั้ง ๓ ข้อ นอกจากนี้ยังช่วยสร้างคุณค่าให้ผู้สูงอายุ ส่งเสริมสัมพันธภาพของครอบครัว ประหยัดค่าใช้จ่าย ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน รวมทั้งผ่านการประเมินมาตรฐานศูนย์พัฒนาเด็กเล็กน่าอยู่ในระดับดี ซึ่งกลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เห็นว่าโครงการนี้มีประโยชน์ ควรจัดกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง

            ข้อเสนอแนะ (๑) การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน ไม่ควรมองข้ามการสร้างสิ่งที่เป็นรูปธรรม จับต้องได้ ที่เป็นสัญลักษณ์ในการดำเนินงานนั้น ๆ เมื่อคนในชุมชนมองเห็น ได้ใช้ประโยชน์จะเกิดความรู้สึกเป็นเจ้าของ และตระหนักถึงคุณค่าของสิ่งเหล่านั้น ซึ่งสามารถที่จะพัฒนาการมีส่วนร่วมในสิ่งที่เป็นนามธรรมต่อไปได้ (๒)ในการศึกษาดูงานควรมีการวางแผนที่ชัดเจนทั้งในส่วนการคัดเลือกคน สถานที่ และประเด็นที่ต้องการศึกษา เพื่อให้ได้ประโยชน์มากที่สุด (๓) ทุนทางสังคมเป็นส่วนที่ถือว่าสำคัญ เพราะในกระบวนการเดียวกัน แต่ถ้าทุนทางสังคมต่างกัน ความสำเร็จก็อาจต่างกัน