คงไม่มีชนชั้นจัณฑาลในอินเดียคนใดไม่เคยได้ยินชื่อเสียงของ ดร. บี.อาร์.อัมเบดการ์

นักต่อสู้พื่อสิทธิของชนชั้นจัณฑาลในอดีต

เพราะการต่อสู้ของท่าน ชนชั้นจัณฑาล จึงมีโอกาสในด้านต่างๆมากขึ้นในสังคม ท่านพาชาวจัณฑาลออกมาจากการกดขี่ในระบอบวรรณะของฮินดู มาสู่ความเสมอภาคในศาสนาพุทธ อันทำให้การนับถือศาสนาพุทธแผ่ขยายจากวรรณะจัณฑาลไปสู่วรรณะอื่นๆ จนในปัจจุบัน มีชาวอินเดียนับถือพุทธศาสนาพุทธเพิ่มมากขึ้นจนเป็นประมาณ 5 % ของประชากรทั้งหมด

ท่านได้เสนอความคิดในการปฏิรูปพุทธศาสนา โดยการเสนอนิกายใหม่คือนิกาย นวยาน เพื่อเป็นทางออกของการนับถือพุทธศาสนาในขณะนั้น นั่นคือการประยุกต์พุทธธรรมให้เข้ากับสถานการณ์ของโลกที่เปลี่ยนแปลงไป เหตุที่ต้องมีการปฏิรูปพุทธศาสนาในอินเดีย เพราะท่านไม่เห็นด้วยกับการที่ชาวอินเดียจะไปบวชในคณะสงฆ์ของประเทศอื่น เพราะท่านเห็นว่าแก่นแท้ของพระศาสนาในประเทศต่างๆนั้นได้เสื่อมโทรมลงไปมากแล้ว

แนวความคิดของศาสนาพุทธนิกายนวยานคือ มีการจัดองค์กรที่เข้มแข็ง ทั้งในส่วนของภิกษุสงฆ์ และฆราวาสสงฆ์ การเผยแพร่ธรรม เป็นหน้าที่ของสงฆ์ทั้งสองฝ่าย เพื่อว่าหากฝ่ายใดอ่อนแอลง ก็ยังเหลืออีกฝ่ายให้ทำหน้าที่เผยแพร่พระศาสนาได้

สงฆ์ คือหมู่ชนผู้ได้ฟังคำสั่งสอน ได้ปฏิบัติและได้รู้ตามพระพุทธเจ้า บางพวก ออกบวชตาม ได้ช่วยนำพระพุทธศาสนาและสืบต่อวงศ์การบวชมาจนถึงปัจจุบันนี้

พระสาสนโสภณ (สุวฑฺฒโน) พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนอะไร (หน้า 2) บริษัทอมรินทร์ พริ้นติ้ง กรุ๊พ จำกัด กรุงเทพ พ.ศ. 2533)

ท่านมีความเชื่อในเรื่องนิพพานเช่นเดียวกับท่านพุทธทาส คือเกิดได้ในขณะจิตโดยที่ไม่ต้องรอให้ตายเสียก่อน พุทธศาสนานอกจากจะนำความหลุดพ้นมาสู่บุคคลแล้ว ยังนำความหลุดพ้นนั้นมาสู่สังคมด้วย ฯลฯ

อย่างไรก็ดี ยังไม่มีผู้ใดได้บวชเป็นภิกษุสงฆ์ในนิกายนี้ เนื่องจากท่านได้เสียชีวิตลงก่อนที่กระแสพุทธศาสนานิกายใหม่นี้จะทันได้พัฒนาจนเป็นรูปร่างขึ้น อีกทั้งชนชั้นจัณฑาลที่เปลี่ยนมาเป็นพุทธมามกะ ก็ใช้ประโยชน์จากรากฐานที่ท่านสร้างไว้เพื่อการเล่นการเมืองมากกว่าที่จะสานกระแสพุทธศาสนานิกายนวยานให้เป็นความจริง อุดมคติที่ท่านตั้งเค้าขึ้นจึงค่อยๆเลือนรางลง

แนวความคิดที่ว่าฆราวาสควรมีส่วนในการเผยแพร่ธรรมนี้ น่าจะมีส่วนคล้ายกับแนวความคิดของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส นะคะ ที่ท่านนำหลักธรรมที่เหมาะการดำรงชีวิตในสังคมมารวบรวมไว้ในหนังสือ นวโกวาท เพื่อใช้เป็นแนวทางในการอบรมภิกษุบวชใหม่ ด้วยท่านเห็นว่าภิกษุที่บวชในระยะสั้นเมื่อสึกไปเป็นฆราวาสจะได้สามารถนำหลักธรรมนั้นไปปฏิบัติและเผยแพร่ได้ตามควรแก่ฐานะ ส่วนภิกษุที่ปรารถนาจะสืบทอดพระศาสนา ก็สามารถใช้หลักธรรมที่เรียนรู้จากนวโกวาทนี้เป็นพื้นฐานทางการศึกษาได้ต่อไป

อันที่จริง ทั้ง นวยาน และ นวโกวาท ไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกันหรอกค่ะ แต่ที่นำมารวมเป็นเรื่องเดียวกัน ก็เพราะประโยคที่อาจารย์นิธิเขียนไว้ประโยคเดียวนี้แท้ๆ

ดร.อัมเบดการ์เห็นว่า การที่พระพุทธองค์ทรงสร้างคณะสงฆ์ขึ้น ก็เพื่อให้คณะสงฆ์เป็นแบบอย่างของสังคมในอุดมคติ แต่ผู้ที่ทำหน้าที่เผยแผ่พระธรรมคำสอนไม่ได้มีแต่พระสงฆ์เพียงฝ่ายเดียว ฆราวาสก็มีหน้าที่อย่างเดียวกัน เพียงแต่ภายใต้เงื่อนไขของผู้ครองเรือนเท่านั้น

คงไม่ว่าอะไรกันนะคะ เพราะดิฉันมีความเห็นว่าหนังสือนวโกวาท เป็นหนังสือที่ตู้หนังสือทุกบ้านไม่ควรขาดเลยล่ะค่ะ

อ้างอิง

นิธิ เอียวศรีวงศ์ นวยาน มติชนสุดสัปดาห์. ฉบับประจำวันที่ 5-11 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2553 .สำนักพิมพ์มติชน : กรุงเทพ

พาโนรามา ตามรอยพระพุทธเจ้า พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ.2549.สำนักพิมพ์อมรินทร์ : กรุงเทพ

พระเทพดิลก (ระแบบ ฐิตญาโณ) อธิบายหลักธรรมตามหมวดจากนวโกวาท .พ.ศ.2534. ธรรมสภา : กรุงเทพ

พระสาสนโสภณ (สุวฑฺฒโน) พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนอะไร พ.ศ.2533 . บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้ง กรุ๊พ