งานที่ดีงาม....คือความหมายของชีวิต

ท่านดร.นพ.โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์ ได้บรรยายในหัวข้องาน SHA งานอันประณีตบรรจง

สุนทรียภาพ งานคุณภาพกับคุณค่าของชีวิต ในการประชุม SHA ที่ผ่านมา เป็นการเปิดประเด็น เปิดมุมมองใหม่ๆ ของวิธีคิด วิธีการทำงาน เกิดแรงบันดาลใจในการทำงานมากขึ้นเลนค่ะ วันนี้นำมาฝากค่ะ

งานอันประณีต หรือสุนทรียภาพ เทียบได้กับงานของช่างไม้ที่เน้นความปราณีต มากกว่าสินค้าของโรงงานอุตสาหกรรม ใช้ฝีมือมากกว่าเครื่องมือ เพราะมองว่าเครื่องมือเป็นเพียงเครื่องช่วยฝีมือ จึงเกิดเป็น “ งานที่ดีงาม” ซึ่งจะเกิดงานที่ดีงามได้ หัวใจสำคัญมี 4 เรื่อง

ไม่แปลกแยก คนต้องไม่แยกจากงาน ถ้าคนแยกจากงาน เราจะไม่คิดว่างานนั้นเป็นที่มาของความรู้สึก ว่างานคือสิ่งที่หล่อเลี้ยงชีวิตเรา Un-alienate
การเป็นผู้สร้างมากกว่าผู้เสพ ใช้ความคิดสร้างสรรค์ Creative
มีความโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ เป็นตนเอง Authentic
งานคือสิ่งที่เพิ่มพูนศักยภาพความเป็นมนุษย์ นั่นคือก่อเกิดความชำนาญ และการพัฒนต่อยอด Humanistic

การแพทย์การพยาบาลจึงเป็นเหมือนศิลปะในการเยียวยาผู้คน

หัวใจสำคัญจึงไม่แตกต่างจากงานที่เป็นศิลปะของช่างไม้ แต่ระเบียบวิธีคิดเดิมๆ มักคิดแบบแยกส่วน เรามักจะหาแต่เหตุผลมากกว่าการฟังเรื่องเล่า ขาดมุมมองด้านมิติวิญญาณ

เพราะระบบการทำงานแบบตามนโยบาย และระบบบริหารจัดการ ที่มองระบบงานเป็นเพียงแค่เครื่องจักร ทำให้เกิดการไร้ความรู้สึก จึงวัดคุณภาพเป็นเชิงปริมาณ มุ่งแต่หาตัวชี้วัด คนจึงทำเฉพาะงานที่วัดได้

การคิดแบบชีวกลไกทางการแพทย์ มักจะเน้นส่วนย่อย เน้นอวัยวะ เน้นเหตุผล เน้นการตรวจที่วัดได้ ขาดมิติทางวัฒนธรรม ละเลยมิติทางจิตวิญญาณ

องค์กรที่เป็นเครื่องจักรกล ทำให้คนกลายเป็นเครื่องยนต์กลไกไร้ความรู้สึก

เน้นงานที่วัดได้ในเชิงปริมาณ แบ่งงานแยกย่อยขาดความเชื่อมโยง

งานไม่มีคุณค่าหรือความหมายมากไปกว่าการหารายได้

การให้ทำงานโดยไม่ได้ให้คิด ไม่ต้องรู้สึก ทำสิ่งเดียว หน้าที่เดียวซ้ำ ๆ เช่น คนทำงานห้องปฏิบัติการ ตรวจเลือด ปัสสาวะ อุจจาระ เสมหะ ทำซ้ำๆ จนขาดการคิดเชื่อมโยงไปว่า เลือดนี้เป็นเลือดของลูกของแม่คนหนึ่งที่ป่วยด้วยไข้เลือดออก มิหนำซ้ำพี่ชายของเด็กน้อย เขาเพิ่งเสียชีวิตไปเพราะโรคไข้เลือดออก หากเราคิดเชื่อมโยงแบบนี้ งานของเราจะมีคุณค่าต่อชีวิตของคนไข้มากมาย

มุมมองมีส่วนสำคัญต่อคุณค่าของงาน เช่น ถ้าเราไปถามคนสามคนถึงงานที่เขากำลังทำอยู่ “ลุง ทำอะไรอยู่ครับ??”

คนที่ 1 ไม่ยิ้มแย้ม ตอบคนถามว่า “ก่ออิฐ” คำตอบนี้แสดงถึงมุมมอง ว่ามองแค่งานเท่าที่ทำ ไม่คิดเชื่อมโยงกับงานคนอื่น

คนที่ 2 ยิ้มบ้างเล็กน้อย ตอบ ว่า...”ก่อกำแพง” เริ่มเห็นสิ่งที่เป็นผลลัพธ์ของสิ่งที่ทำ เชื่อมโยงมากขึ้น

คนที่ 3 ยิ้มกว้างด้วยความปิติ ตอบคนที่ถามว่า กำลัง“สร้างวัด” มองลึกถึงคุณค่าที่จะเกิดขึ้นกับผู้คน สิ่งที่ทำเกิดคุณค่ากับผู้อื่นมากน้อยเพียงใด

SHA movement จึงเป็นที่มาของการสร้างแรงบันดาลใจ เพื่อให้เราก้าวพ้นความเป็นสังคมปรนัย มาเป็นระบบสุขภาพ ที่ละเอียดอ่อนต่อความเป็นมนุษย์ อ่อนโยนต่อชีวิต อ่อนน้อมต่อธรรมชาติ และอ่อนไหวต่อความทุกข์