๑๑ จะทำอย่างไรจึงจะได้ข้าวพันธุ์ดี

     เมื่อมีนักเรียนชาวนาถามไถ่มาว่า จะทำอย่างไรจึงจะได้ข้าวพันธุ์ดี ในเรื่องนี้ก็สามารถตอบได้ให้คลายสงสัย โดยมีรายละเอียดดังนี้

     ประการแรก นักเรียนชาวนาจะต้องมีการเก็บรวมรวมพันธุ์ให้มีความหลากหลาย โดยเฉพาะพันธุ์ที่มีการปรับตัวได้ดีในพื้นที่อย่างดินนาที่นักเรียนชาวนาทำนากันอยู่

     ประการที่ ๒ การเก็บรวบรวมจากภายนอก พันธุ์ข้าวส่วนหนึ่งอาจจะได้มาจากการแลกเปลี่ยนระหว่างเครือข่ายชาวนา หรือจากธนาคารเชื้อพันธุ์

     ประการที่ ๓ นักเรียนชาวนาควรจะต้องปลูกทดสอบพันธุ์ เพื่อศึกษาลักษณะประจำพันธุ์ คัดเลือกไว้เป็นพ่อแม่พันธุ์ต่อไป

     ประการที่ ๔ นักเรียนชาวนาจะต้องมีความรู้ความเข้าใจ และมีทัศนคติที่ดีต่อการปรับปรุงพันธุ์ ในประการนี้นักเรียนชาวนาต้องตอบคำถามให้ได้ว่า จะปรับปรุงพันธุ์เพื่อประโยชน์อันใด หาคำตอบให้ได้อย่างชัดเจน

     ประการที่ ๕ นักเรียนชาวนาต้องเข้าใจว่า การผสมพันธุ์เป็นการเติมลักษณะต่างๆเข้าไป เพื่อสร้างตัวเลือกที่จะเกิดในชั่วลูกชั่วหลาน ให้มากขึ้น

     และประการสุดท้าย ควรจะต้องมีการคัดเลือกพันธุ์หลังจากการผสมเพื่อหาพันธุ์ที่ต้องการ ซึ่งขั้นตอนนี้อาศัยระยะเวลาพอสมควร

     เมื่อมีพันธุ์ข้าวหลากหลายพันธุ์เก็บเอาไว้แล้ว ควรจะนำมาปลูกทดสอบพันธุ์ ปลูกไปด้วยเรียนรู้ไปด้วย ศึกษาลักษณะประจำพันธุ์ อาทิเช่น ลักษณะลำต้น สี อายุ รสชาติ ความต้องการน้ำและแสง ศึกษาสิ่งเหล่านี้เพื่อคัดเลือกไว้เป็นพ่อแม่พันธุ์ ขอยกตัวอย่างลักษะประจำพันธุ์ของข้าวหอมมะลิเพื่อให้เห็นภาพว่าเป็นอย่างไร ซึ่งเป็นข้าวไวแสงหรือเป็นข้าวปี เปลือกสีฟาง ข้าวสารสีขาวใส เมล็ดยาว ไม่เป็นท้องไข่หรือท้องปลาซิว คอรองยาว เวลาหุงกลิ่นหอม นุ่ม รสชาติอร่อย

     ได้คำตอบกันแล้ว อย่าลืมนำแนวทางดังกล่าวไปปฏิบัติตาม ทั้งนี้ จะต้องอาศัยทั้งแรงกาย แรงใจ ความอุตสาหะ และระยะเวลาที่ค่อนข้างจะนานสักหน่อย... อยากได้ข้าวพันธุ์ดี ต้องใจเย็นๆ