GRAPHIC REVIEW หรือ การทบทวนด้วยภาพ

เทคนิค Graphic   Review การทบทวนด้วยภาพ 

รองศาสตราจารย์  SOREN   BREITING

ที่ปรึกษาโครงการสร้างความเข้มแข็งสิ่งแวดล้อมศึกษาในประเทศไทย (SEET)

เรียบเรียงจากกิจกรรมประชุมสัมมนาศึกษานิเทศก์ และผู้เกี่ยวข้องในโครงการฯ 

ระหว่าง เดือนเมษายน – พฤษภาคม  2545

อำไพ  เกตุสถิตย์  ผู้เรียบเรียง

                  การเรียนรู้โดยการจดบันทึกเป็นเรื่องน่าเบื่อหน่ายและไม่ชวนอ่าน   แต่การใช้ภาพและสัญลักษณ์เพื่อสื่อความหมาย   จะทำให้เราสามารถจดจำกิจกรรมและสิ่งต่างๆที่เกิดขึ้นขณะเรียนรู้ได้ดียิ่งขึ้น    GRAPHIC  REVIEW  หรือ  การทบทวนด้วยภาพ  เป็นเทคนิคหนึ่งที่ผู้เรียนแต่ละคนสามารถจดบันทึกสิ่งต่างๆ  ไม่ว่าจะเป็น เนื้อหา กิจกรรม  ความคิดรวบยอด หรือ แนวคิดใหม่ๆที่เกิดขึ้น   โดยใช้ความคิดสร้างสรรค์ของตนเองสื่อความหมายถึงสิ่งที่เกิดขึ้น  ผ่านสัญลักษณ์  หรือภาพที่ตนเป็นผู้จัดทำ

ขั้นตอนแรก ของ Graphic  Review  :   การออกแบบ 

                ในช่วงแรกๆของการทดลองใช้เทคนิคนี้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน  ครูผู้สอนอาจจะให้ผู้เรียนหัดทำกับเพื่อนอีกคนหนึ่ง โดยจับเป็นคู่ 2 คน  เพื่อที่จะได้ร่วมกันปรึกษาหารือ และออกแบบสิ่งที่จะนำเสนอร่วมกัน  ต่อเมื่อมีความเข้าใจและสามารถออกแบบด้วยตนเอง จึงให้ทำเป็นรายบุคคล  โดย

• ครูผู้สอนอาจหาอาสาสมัครในการทำ Graphic  Review   และมอบหมายช่วงระยะเวลา / กิจกรรมที่จะให้อาสาสมัครแต่ละคู่เป็นผู้ออกแบบและถ่ายทอดสิ่งที่ได้เรียนรู้แก่เพื่อนคนอื่นๆ

• ผู้ออกแบบ ( Artist )   สามารถใช้ภาพ / สัญลักษณ์ต่างๆ ทั้งที่เป็น และ ไม่เป็นทางการในการนำเสนอแนวคิด  ( IDEA )  ที่ได้จากการทำกิจกรรม  นอกเหนือจากการสรุปเนื้อหาและกิจกรรมที่เกิดขึ้น

• ควรเลือกภาพ / สัญลักษณ์ที่มั่นใจว่าสามารถสื่อความหมายให้เข้าใจได้ตรงกัน เป็นภาพ/สัญลักษณ์ง่ายๆ ที่ไม่ได้เน้นที่ความสวยงาม หรือยุ่งยากซับซ้อน

• ควรมีคำอธิบายสั้นๆ ที่เป็น Key  Word ให้ภาพที่วาดมีความหมาย และสามารถทำความเข้าใจได้ชัดเจนมากขึ้น  

• สามารถเพิ่มเติมสิ่งที่เรารู้สึก  สิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่ประทับใจ และสามารถจดจำได้ดี  ลงในภาพ

• ควรมีเนื้อหาที่นำเสนอเพียง 1 แผ่น  เพื่อความสะดวกในการทบทวน

• การวาดภาพ สามารถวาดบนกระดาษ หรือแผ่นใส ที่สามารถนำเสนอได้อย่างชัดเจน และสะดวกในการเพิ่มเติมแก้ไข หรือจัดเก็บ

• ควรระบุชื่อเจ้าของผลงาน และวัน  เดือน ปีที่จัดทำไว้ในส่วนล่างของผลงาน เพื่อประโยชน์ในการอ้างอิง

        ครูผู้สอนควรจัดเวลาสำหรับการนำเสนอผลงาน   ซึ่งเวลาที่เหมาะสมควรจะเป็นช่วงแรกของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในวันรุ่งขึ้น เพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องได้ทบทวนกิจกรรม/สิ่งต่างๆที่เกิดขึ้นในวันก่อนๆผ่านเทคนิคนี้  เป็นการกระตุ้นความสนใจ และเป็นการเตรียมความพร้อมในการที่จะเชื่อมโยงความรู้ในแต่ละช่วงเวลาเข้าด้วยกันได้อย่างดียิ่ง

 ขั้นตอนที่สอง :     การนำเสนอ  Graphic  Review

• ผู้ออกแบบ (Artist) เสนองานโดยใช้แผ่นใส /ภาพบนกระดาษ ฯลฯโดยไม่ต้องกล่าวอะไรเกี่ยวกับผลงานของตน

• เว้นระยะเวลาขณะหนึ่ง ( 2- 3 นาที ) ให้สมาชิกคนอื่นๆพิจารณาผลงานที่นำเสนอ

• เจ้าของผลงานอธิบายความหมาย   แนวคิดสำคัญที่อยู่ในผลงานของตน

• สมาชิกร่วมกันเพิ่มเติมสิ่งที่คิดว่ามีความสำคัญ และขาดหายไปในผลงานที่นำเสนอโดยบอกว่าสิ่งใดที่หายไป หรือยังไม่ชัดเจน  ไม่ควรบอกว่าจะต้องแก้ไขตรงจุดไหนอย่างไร เพราะเจ้าของผลงานจะเป็นผู้ที่พิจารณาแก้ไขให้สอดคล้องกับงานเดิมของตนด้วยตนเอง 

• เจ้าของผลงานบันทึกสิ่งที่สมาชิกเสนอเพิ่มเติม  เพื่อนำไปปรับแก้ไข

ขั้นตอนที่สาม :    การปรับแก้ไขผลงาน

       ในการใช้เทคนิค Graphic  Review  เจ้าของผลงานจะเป็นผู้ปรับเพิ่มเติม  /แก้ไข ผลงานที่ผ่านการนำเสนอและได้รับข้อเสนอแนะต่างๆจากสมาชิกด้วยตนเอง   ซึ่งอาจจะทำในช่วงเวลาว่าง  โดยตนจะเป็นผู้เลือกและตัดสินใจว่า จะปรับแก้ไขหรือไม่  และ จะเพิ่มเติมแก้ไขอย่างไร  เพื่อให้ผลงานทั้งก่อนและหลังการนำเสนอ มีความต่อเนื่อง  และไม่แปลกแยกออกจากกัน   ทั้งในด้านภาพ / สัญลักษณ์ที่นำเสนอ รวมทั้ง แนวคิด  /ความคิดรวบยอดที่ต้องการสื่อความหมาย

 ขั้นตอนที่สี่  :    การเก็บผลงาน

Graphic   Review    ที่ทำและปรับแก้ไขแล้วไม่ควรจะทิ้ง   แต่ให้เก็บไว้สำหรับการทบทวน และ  เมื่อมีสิ่งที่ต้องการจะเพิ่มเติม   ครูสามารถนำเอาออกมาให้เด็กเติม หรือปรับเปลี่ยนให้เข้ากับข้อมูล / สถานการณ์ใหม่ๆ ที่เพิ่มเข้ามาจากสถานการณ์เดิมที่เด็กเคยทำไว้    เด็กจะได้เรียนรู้อย่างต่อเนื่องและทันเหตุการณ์จาก Graphic   Review ที่ถูกปรับให้ทันสมัยอยู่ตลอดเวลา

ความสำคัญของเทคนิค   Graphic  Review   :  อยู่ที่

• ความร่วมมือ และการมีส่วนร่วมระหว่างทีมผู้ออกแบบ  2 คน และระหว่างผู้ออกแบบกับสมาชิกคนอื่นๆในขณะเสนอผลงาน

• การให้ความเห็นของสมาชิกคนอื่นที่มอบให้ผู้ออกแบบไปเพิ่มเติมในผลงาน

• ความคิดรวบยอด ความหมาย และแนวคิดสำคัญที่ต้องการนำเสนอ จะมีความสำคัญมากกว่าเนื้อหาสาระ  หรือขั้นตอนของกิจกรรมที่บันทึก

     มีเทคนิคการสอนหลายอย่าง ที่สามารถทำให้เด็กเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้ได้ Graphic   Review  มีความสำคัญที่สุดตรงช่วงที่ผู้ออกแบบนำผลงานไปวาง  แล้วเว้นช่วงระยะเวลาสั้นๆ ให้คนอื่นๆมองภาพ และนึกตาม  ก่อนที่เจ้าของผลงานจะเริ่มบรรยายสิ่งที่มีในภาพ    ในการเรียนรู้ของเด็ก สิ่งที่จำเป็น คือ ความสามารถในการเชื่อมโยงประสบการณ์  และความคิดเดิมเข้ากับสิ่งใหม่ๆ  และสิ่งที่เกิดขึ้นนั้นจะคงติดอยู่ในสมองของเด็กแต่ละคน   โดยครูผู้สอนอาจไม่รู้ว่ามีอะไรอยู่   เพราะขณะที่สอนครูไม่สามารถบอกได้ว่าเด็กเข้าใจในสิ่งที่ตนสอนหรือไม่  ดังนั้น Graphic   Review จะเป็นเครื่องมือที่เหมือนกับการเปิดสวิตซ์ไฟ ซึ่งทำให้ครูมองเห็น และรู้ว่ามีอะไรซ่อนอยู่ในสมองของเด็ก                     

               ความสำคัญอีกประการหนึ่งคือ  สิ่งที่เด็กนำเสนอผ่าน Graphic   Review นั้น ไม่ใช่เฉพาะสิ่งที่เขาคิด หรือความเข้าใจถึงสิ่งที่เขาถ่ายทอด แต่ยังมีความรู้สึก และสิ่งอื่นๆที่เป็นประเด็นความคิดเห็น   / ความคิดสำคัญ  เป็นหน้าที่ที่ครูต้องพิจารณาว่า  เด็กต้องการสื่อถึงอะไร  ยังขาดตกบกพร่องตรงไหน    ความเข้าใจนั้นๆถูกต้องหรือผิด เพื่อคอยเติมเต็ม หรือแก้ไข 

             Graphic   Review    เป็นเทคนิคที่ดี   ที่สามารถใช้ได้ทั้งสำหรับตัวครูผู้สอน   และเด็กนักเรียน  ในการดึงสิ่งที่เป็นนามธรรมในสมองคนออกมาเป็นรูปธรรม   เทคนิคนี้อาจเป็นสิ่งใหม่สำหรับหลายๆคน แต่ควรใช้กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นกรณีพิเศษ บางครั้งคราว   เช่น การประชุม การอบรมสัมมนา  การศึกษาดูงาน และการทำกิจกรรมนอกสถานที่  แต่ไม่ควรทำทุกวัน เพราะจะเป็นการซ้ำซาก และทำให้น่าเบื่อ