• เทคนิคทบทวนหลังการปฏิบัติ หรือ AAR (After Action Review) เป็นเทคนิคการจัดการความรู้ที่ทรงพลังที่สุด แต่ใช้ง่ายที่สุดที่ผมเคยใช้ 
• ใช้สำหรับ ลปรร. จากการทำงานชิ้นเล็กๆ ร่วมกัน   หรือหลังการทำงานชิ้นใหญ่ไปได้ระยะหนึ่ง   ในการจัด workshop 3 วัน อาจทำ AAR ในกลุ่มทีมผู้จัด ตอนเย็นหลังเสร็จการประชุมประจำวัน   โดยใช้เวลาประมาณครึ่งชั่วโมง    AAR ในอีกชื่อหนึ่งคือ Debriefing 
• AAR จะได้ผลดี หรือทรงพลัง ต้องสร้างบรรยากาศที่เป็นอิสระ มีความเสมอภาคเท่าเทียมกัน   บรรยากาศเชิงบวก    ให้ทุกคนพูดออกมาจากใจ  ไม่มีถูก-ผิด   และในขณะเดียวกัน ทุกคนพร้อมที่จะฟังอย่างลึก   พร้อมที่จะซักถามด้วย Appreciative Inquiry
• ผมนิยมให้ผู้อ่อนอาวุโสพูดก่อน   เพื่อไม่ให้มีความกังวลว่าจะพูดไม่สอดคล้องกับผู้อาวุโส   จะได้รู้สึกมีอิสระที่จะพูด  
• ในการฝึกครั้งแรกๆ หากจัดที่นั่งให้ล้อมเป็นวงกลม ไม่มีโต๊ะกั้นระหว่างคน จะช่วยสร้างบรรยากาศของความใกล้ชิดและเท่าเทียมกัน
• ให้ตอบคำถามปลายเปิด โดยใช้ถ้อยคำในคำถามที่กระตุ้นให้พูดออกมาจากใจ อย่างอิสระ   ได้แก่
1. คาดหวังอะไรจากกิจกรรมที่ผ่านมา
2. ส่วนใดที่บรรลุเกินความคาดหมาย เพราะเหตุใด
3. ส่วนใดที่ไม่ค่อยบรรลุ หรือไม่บรรลุเลย เพราะเหตุใด
4. ถ้าจะทำงานแบบนี้อีก จะปรับปรุงวิธีการอย่างไรบ้าง
• เนื่องจาก KM เน้นที่การปฏิบัติ ดังนั้นอาจเพิ่มคำถามว่า หลังจากบทเรียนนี้แล้ว ตนจะกลับไปทำงานอะไรบ้างแตกต่างไปจากเดิม ทำอย่างไร เพราะอะไร
• ผู้ร่วม AAR มีอิสระที่จะไม่ตอบข้อใดก็ได้   หรือจะเพิ่มคำถามอื่นๆ ขึ้นมาก็ได้
• ทีม KM ของ มน. นำโดย ผศ. ดร. วิบูลย์ วัฒนาธร ได้คิดดัดแปลง AAR เป็น BAR – Before Action Review สำหรับใช้ประชุมทีมงานเพื่อวางแผน และกำหนดบทบาทของสมาชิกของทีม    เพื่อให้ทำงานกันเป็นทีมอย่างประสานงานกัน   เป็นเครื่องมือ Made in Thailand ที่น่าภาคภูมิใจมาก

วิจารณ์ พานิช
๒๔ พค. ๔๙