ฮิกมะฮฺ คือ อะไร และมีความสำคัญอย่างไร จริงๆแล้วผมเคยเขียนแล้วในบันทึกที่ให้ชื่อว่า คุณภาพการศึกษา : SAR วันนี้ขอเขียนอีกครั้ง โดยจะขอแปลคำนี้เป็นคำไทยที่ว่า จิตวิทยา 

ในอัลกุรอาน อายัตที่ 125 สูเราะฮฺ อันนะฮฺลิ(16) อัลลอฮฺได้ตรัสว่า

คำว่าฮิกมะฮฺตรงนี้ผมได้ความหมายที่หลากหลายตามความเห็นของผู้รู้ที่แตกต่าง เช่น

  • อิบนุญะรีร์ นักวิชาการมุสลิมที่เป็นที่ยอมรับคนหนึ่ง เขาบอกว่า คือ สอนด้วยอัลกุรอาน
  • อัลบุคอรี นักรายงานหะดีษที่ทุกคนได้ยินแล้วไม่แคลงใจเลยที่จะยอมรับหะดีษที่เขารายงาน เขาบอกว่า อัลฮิกมะฮฺ คือ การเลือกทำให้สิ่งที่ดีที่สุด แล้วดี และไม่นำสู่ความหายนะ
  • อัสสะอีดี นักวิชาการที่เป็นที่ยอมรับคนหนึ่ง บอกว่า หมายถึง การทำในสิ่งที่สำคัญที่สุด แล้วสำคัญ ด้วยความเป็นมิตร์แลยืดหยุ่น
  • สุดท้ายที่ผมยกขึ้น ท่าน บินบาซ นักวิชาซาอุฯ ที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วกัน เขาว่าหมายถึง การชีแจงความหมายด้วยวิธีการที่จูงใจ สามารถทำให้คนฟังนั้นเข้าใจได้อย่างชัดเจน ไม่คลุมเครือ ไม่รีบร้อนและไม่แข็งกร้าว
  • สรุปว่า.. ถ้าพวกเราถือหลักการสอนที่บรรดาผู้รู้ได้กล่าวมา นั้นหมายถึง การสอนอย่างมีคุณภาพ

           (ตามที่ผมได้เขียนไว้ใน http://gotoknow.org/blog/naklah/266282)

วันนี้ระหว่างมาทำงานได้ฟัง โต๊ะครูนิอับดุลอาซิ มุขมนตรีของรัฐกลันตัน ประเทศมาเลยเซีย ท่านได้ให้ความหมายในอายัตนี้ทำให้ผมมั่นใจในความเข้าใจของผมกับสิ่งที่ผมทำไป

ท่านกล่าวว่า อายัตนี้บ่งบอกอย่างชัดเจนว่า เวลาจะสอนใคร โดยเฉพาะฝ่ายที่ตรงกันข้ามกับเรา เราต้องสอนอย่างมีฮิกมะฮฺ ท่านว่า คำว่า ฮิกมะฮฺ นี้ภาษามลายูก็ไม่ได้แปลอย่างชัดเจน ส่วนใหญ่แล้วจะทับศัพท์ทันที แต่ก็มีบางคนให้ความหมายว่า يغ بيجق سان ถ้าแปลเป็นไทยก็ประมาณว่า ด้วยวิธีการที่ชาญฉลาด ชาญฉลาดในที่นี้ท่านได้ยกตัวอย่างง่ายๆ ว่า จูงใจที่จะพูดคุยกับเรา เข้าใจง่าย แม้จะเป็นการให้น้ำสักแก้วหนึ่งก็ยังดี

ผมก็นึกได้ว่ามีพวกเราบางคนแปลคำว่าฮิกมะฮฺเป้นภาษาไทยว่า วิทยปัญญา

แต่หลังจากฟังคำอธิบายตรงนี้แล้วและจากความรู้ที่ผมได้ศึกษามา คำว่า ฮิกมะฮฺ ตรงนี้ถ้าจะแปลว่า จิตวิทยาก็ไม่ผิด นั้นหมายถึง ฮิกมะฮฺ หมายถึง จิตวิทยา

والله أعلم