อย่างพระบรมธาตุที่วัดมหาธาตุวรมหาวิหาร จ. นครศรีธรรมราช

ช่วงนี้มีเรื่องเล่าถึงอาณาจักรศรีวิชัยต่อจากตอนที่แล้ว  จากการพบโบราณวัตถุสื่อถึงวัฒนธรรมทางสังคมที่นับถือพระพุทธศาสนา  ฝ่ายมหายาน 

 เหมือนความคิดเห็นของท่านศาสตราจารย์  ดร. สันติ  เล็กสุขุม  ที่ว่า...คาบสมุทรภาคใต้เมื่อหมดยุครุ่งเรืองของศาสนาฮินดู  พุทธศาสนาฝ่ายมหายานก็เจริญขึ้น  ได้มีการสร้างศิลปกรรม  เรียกว่า  ศิลปะศรีวิชัยมีแบบฉบับความเกี่ยวข้องกับศิลปะชวาภาคกลางของประเทศอินโดนีเซียซึ่งใกล้ชิดกับศิลปะอินเดียแบบคุปตะ  หลังคุปตะ  และแบบปาละโดยลำดับ...

ตามที่กล่าวว่ามีรูปแบบศิลปะอินเดียคือ คุปตะและปาละ –เสนะ  ก็อย่างรูปพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร  พระนาคปรก  พระพิมพ์ดินเผา  แล้วยังมีสถาปัตยกรรมเป็นเจดีย์ทรงมณฑป  สร้างในราวพุทธศตวรรษที่ 13-15 มีพระบรมธาตุไชยา  อ. ไชยา จ. สุราษฏร์ธานี  มีเจดีย์ทรงกลม  นิยมสร้างในราวพุทธศตวรรษที่ 18-19 เป็นพุทธศาสนา สายเถรวาท  มีเจดีย์ฐานกากบาท  อย่างเจดีย์ใหญ่วัดสทิงพระ อ. สทิงพระ  จ. สงขลา  มีเจดีย์ฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัส  อย่างพระบรมธาตุที่วัดมหาธาตุวรมหาวิหาร จ. นครศรีธรรมราช

อย่างไรก็ตามภายหลังพุทธศตวรรษที่ 19 แล้ววัฒนธรรมศรีวิชัยได้เสื่อมลงไปคงเหลือไว้แต่ศิลปะเท่านั้นที่ยังคงดำเนินไปอยู่นั้นแล.