เก็บ - สกัดไข้หวัดใหญ่ 2009 จากชาว GotoKnow.org

โรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ เอ เอช 1 เอ็น 1 เป็นโรคติดต่อระหว่างคนสู่คน เกิดจากเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ชนิด เอ เอช 1 เอ็น 1 (A/H1N1) เป็นเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ชนิดใหม่ ไม่เคยพบมาก่อน คาดว่าเกิดจากการผสมสายพันธุกรรมของเชื้อไข้หวัดใหญ่ของคน สุกรและนก เริ่มพบครั้งแรกที่ประเทศแมกซิโก ต่อมาได้แพร่ระบาดออกไปอีกหลายประเทศ รวมทั้งประเทศไทยด้วย

กระทรวงสาธารณสุขรายงานว่า "ประเทศไทยเริ่มพบผู้ติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ ตั้งแต่วันที่ 3 พฤษภาคม 2552 เป็นต้นมา และพบผู้เสียชีวิตรายแรกเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2552 โดยข้อมูลจากระบบการเฝ้าระวังโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ ของสำนักงานระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค พบว่า ตั้งแต่วันที่ 28 เมษายน 2552 ถึง วันที่ 2 สิงหาคม 2552 ประเทศไทยมีผู้ติดเชื้อและผู้เสียชีวิตจากไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ สรุปได้ดังนี้"

ผู้ป่วยที่ได้รับการยืนยันว่าเป็นโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ จำนวน 10,043 ราย
ผู้ป่วยที่ได้รับการยืนยันว่าเสียชีวิต จำนวน 81 ราย

นอกจากนี้ยังมีการยืนยันว่าพบผู้ป่วยทุกจังหวัดของประเทศไทย ดังภาพต่อไปนี้ "

ที่มา :สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข

โรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ นั้นสามารถติดต่อจากคนสู่คน และทุกคนที่สัมผัสกับเชื้อโรคชนิดนี้ ก็สามารถป่วยเป็นโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ ได้ โดยเฉพาะบุุคคลที่มีความเสี่ยงต่อไปนี้

ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อ

เด็กเล็ก
ผู้สูงอายุ
คนอ้วน
ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ เบาหวาน หอบหืด เป็นต้น
ผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันร่างกายต่ำกว่าปกติ เช่น ผู้ป่วยโรคเอดส์ โรคมะเร็ง หรือผู้ป่วยที่ได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะ เป็นต้น
สตรีมีครรภ์
คนที่สูบบุหรี่
คนที่ดื่มแอลกอฮอล์

การแพร่ติดต่อ

การแพร่ติดต่อของโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ จะแพร่ติดต่อจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่งได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม เนื่องจากเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ นี้จะอยู่ในเสมหะ น้ำมูก น้ำลายของผู้ป่วย และสามารถแพร่กระจายเชื้อในอากาศได้ภายในระยะทาง 1 เมตร

การแพร่กระจายเชื้อทางตรง

การไอ จามรดโดยตรง
การหายใจเอาฝอยละอองเสมหะ น้ำมูก น้ำลายที่ลอยอยู่ในอากาศเข้าไป

การแพร่กระจายเชื้อทางอ้อม

รับประทานอาหารร่วมกันกับผู้ป่วยโดยไม่ใช้ช้อนกลาง
ใช้สิ่งของร่วมกันกับผู้ป่วย เช่น แก้วน้ำ ผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดมือ เป็นต้น
การสัมผัสกับเชื้อไวรัสที่ติดอยู่กับเครื่องใช้หรืออุปกรณ์ต่างๆ ภายในบ้านหรือสำนักงาน เช่น คอมพิวเตอร์ คีย์บอร์ด โทรศัพท์ แก้วน้ำ หรือลูกบิดประตู เป็นต้น

ยกตัวอย่างเช่น หากมีผู้ป่วยโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ ไอ หรือจามบริเวณคีย์บอร์ดคอมพิวเตอร์ หรือเมาส์ทิ้งไว้ และมีผู้อื่นไปใช้เครื่องคอมพิวเตอร์แล้วนำมือไปสัมผัสกับปาก จมูก หรือใบหน้าของตนเอง คนๆ นั้นก็สามารถติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ ได้

หรือ หากผู้ป่วยไอ จามโดยเอามือปิดปาก ปิดจมูก และเอามือไปจับลูกบิดประตู เชื้อโรคจากมือผู้ป่วยก็จะไปติดอยู่บริเวณลูกบิดประตูแทน และเมื่อผู้อื่นนำมือไปแตะลูกบิดประตูและนำมาสัมผัสจมูกหรือปากของตนเองก็จะติดเชื้อไวรัสชนิดนี้ได้

อาการและอาการแสดงของโรค

ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะเริ่มมีอาการ 1-3 วันหลังจากได้รับเชื้อไวรัส อาการป่วยโดยทั่วไปใกล้เคียงกับโรคไข้หวัดใหญ่ทั่วไป ได้แก่

มีไข้สูงเกิน 38 องศาเซลเซียส
ไอ จาม มีน้ำมูก เจ็บคอ
ปวดศีรษะ
ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ

และอาจจะมีอาการเบื่ออาหาร คลื่นไส้อาเจียน หรือท้องเสียได้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะรักษาตามอาการและสามารถหายได้เอง แต่หากมีอาการดังต่อไปนี้ ควรรีบไปพบแพทย์

กรณีเด็ก

มีไข้สูง
หายใจเร็ว หายใจลำบาก
ไออย่างรุนแรง
ดื่มน้ำน้อยหรือไม่ดื่มน้ำ
ปลุกไม่ตื่น ง่วงซึม ไม่มีการตอบสนอง

กรณีผู้ใหญ่

หายใจลำบาก หายใจเร็ว
เจ็บแน่นหน้าอก หรือช่องท้อง
อาเจียนอย่างรุนแรง หรืออาเจียนเป็นเลือด

หากพบผู้ป่วยมีอาการต่างๆ ข้างต้นควรรีบพาไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาโดยด่วน เพราะอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ปอดอักเสบรุนแรง ระบบการหายใจล้มเหลว จนเสียชีวิตได้

วิธีการดูแลตนเองเมื่อเป็นโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ

โรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ โดยปกติถ้าอาการไม่รุนแรงไม่จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล สามารถไปพบแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับยามารับประทานตามอาการได้ วิธีการดูแลตนเองเมื่อเป็นโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ นั้นจะเป็นการดูแลตามอาการและเสริมสร้างภูิมิคุ้มกันของตนเองให้เพิ่มขึ้น

เมื่อมีไข้ ปวดศีรษะ : รับประทานยาบรรเทาปวดลดไข้ และเช็ดตัวลดไข้ด้วยน้ำสะอาดไม่เย็น (เช็ดจากปลายมือปลายเท้าเข้าสู่หัวใจ)
รับประทานยารักษาตามอาการ และโดยปกติแล้วไม่จำเป็นต้องรับประทานยาปฏิชีวนะเพราะเป็นเชื้อไวรัส ยกเว้นแพทย์สั่ง
ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำผลไม้มากๆ แต่ไม่ควรดื่มน้ำเย็น
รับประทานอาหารอ่อน รสไม่จัดและมีประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น ข้ามต้ม โจ๊ก ไข่ ผักและผลไม้ เป็นต้น
พักผ่อนให้เพียงพอในที่ ที่มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก และไม่ควรนอนดึก
ไม่ดื่มเหล้า หรือสูบบุหรี่ หรือสารเสพติดชนิดอื่น
เปลี่ยนหน้ากากอนามัยทุก 4 ชั่วโมง เพื่อป้องกันเชื้อโรคสะสมและเจริญเติบโต
ล้างมือบ่อยๆ โดยควรล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ โดยล้างมือตามขั้นตอนดังต่อไปนี้ หรือถูกตามซอกมือ ซอกนิ้วอย่างน้อย 20 วินาที หรือร้องเพลง Happy Birthday จบ 2 รอบ
ไม่ควรหอบเสื้อผ้าด้วยมือทั้งสองข้าง เพราะเชื้อโรคที่ติดอยู่ตามเสื้อผ้าอาจจะแพร่กระจายติดไปยังมือและร่างกายได้ และควรล้างมือทุกครั้งหลังสัมผัสเสื้อผ้า

ทำอย่างไรไม่ให้แพร่กระจายเชื้อสู่คนรอบข้าง

ผู้ป่วยโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ ควรปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันการแพร่กระจายเชื้อไวรัสไปสู่ผู้อื่นดังต่อไปนี้

ควรแยกห้องกับสมาชิกในบ้าน
ควรแยกจาน ชาม แก้วน้ำกับสมาชิกในบ้าน
ควรสวมหน้ากากอนามัยทุกครั้ง และทิ้งลงถังขยะที่มีฝาปิดมิดชิดทุกครั้ง ทันทีหลังเลิกใช้
ควรแยกรับประทาน หรือหากอาการดีขึ้นควรใช้ช้อนกลาง
ควรใช้ผ้าหรือกระดาษทิชชูปิดปาก ปิดจมูก ทุกครั้งที่ไอหรือจาม แต่ไม่ควรใช้มือปิดปาก
ควรไอหรือจามห่างจากผู้อื่นอย่างน้อย 2 เมตร
ล้างมือบ่อยๆ
- ทุกครั้งหลังออกจากห้องน้ำ
- ก่อนรับประทานอาหาร
- หลังไอ จาม
- ก่อนและหลังเอามือสัมผัสกับใบหน้า ตา ปาก และจมูก
ล้ามมืออย่างถูกวิธี
- โดยควรล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ โดยล้างมือตามขั้นตอนดังต่อไปนี้
- หรือล้างมือตามปกติ ถูกตามซอกมือ ซอกนิ้วอย่างน้อย 20 วินาที หรือร้องเพลง Happy Birthday จบ 2 รอบ
เปิดประตู หรือหน้าต่างระบายอากาศ และควรทำความสะอาดเครื่องใช้หรืออุปรณ์ส่วนรวมบ่อยๆ
เมื่อเริ่มป่วย มีไข้ ควรหยุดเรียนหรือหยุดงานและพักอยู่บ้านประมาณ 7 วันในช่วงที่มีอาการ และอีก 1 วันหลังหายป่วยแล้ว
หลีกเลี่ยงการเข้าไปยังสถานที่ชุมชน หรือห้องแอร์ งดใช้ร้านอินเตอร์เน็ต ร้านอาหาร เป็นต้น

การป้องกันตนเองไม่ให้ติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ

ประชาชนไม่ควรตื่นตระหนกจนเกินไป แต่ควรมีความตระหนักต่อความสำคัญของการป้องกันตนเองเพื่อไม่ให้ติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ ซึ่งสามารถปฏิบัติตนได้ ดังนี้

ล้างมือบ่อยๆ
- ทุกครั้งหลังออกจากห้องน้ำ
- ก่อนรับประทานอาหาร
- หลังไอ จาม
- ก่อนและหลังเอามือสัมผัสกับใบหน้า ตา ปาก และจมูก
ล้ามมืออย่างถูกวิธี
- โดยควรล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ โดยล้างมือตามขั้นตอนดังต่อไปนี้
- หรือล้างมือตามปกติ ถูกตามซอกมือ ซอกนิ้วอย่างน้อย 20 วินาที หรือร้องเพลง Happy Birthday จบ 2 รอบ
รับประทานอาหารสุกใหม่
ใช้ช้อนกลางทุกครั้งที่ต้องรับประทานอาหารร่วมกับผู้อื่น
ฝึกนิสัยไม่ใช้มือแคะจมูก ขยี้ตา หรือจับใบหน้า หากจำเป็นควรใช้กระดาษทิชชู
หลีกเลี่ยงห้องแอร์ หรือเดินทางไปยังสถานที่ชุมชนต่างๆ โดยไม่จำเป็น เช่น โรงภาพยนต์ ร้านอินเตอร์เน็ต
ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ แต่ไม่ควรหักโหมจนเกินไป
หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ และดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
ลดความเครียด ทำจิตใจให้ผ่อนคลาย
ทำความสะอาดเครื่องใช้รวมทั้งอุปกรณ์ส่วนรวมบ่อยๆ หรือหากสามารถทำได้ไม่ควรใช้เครื่องใช้ต่างๆ รวมกับผู้อื่น
หลีกเลี่ยงไม่เข้าไปใกล้คนที่ไอ หรือจาม ควรอยู่ห่างๆ ประมาณ 2-5 เมตร
หลีกเลี่ยงการคลุกคลีกับผู้ป่วยโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ
ถ้าจำเป็นต้องดูแลผู้ป่วย ควรปฏิบัติดังนี้
- สวมหน้ากากอนามัยทุกครั้ง
- ล้างมือทุกครั้ง หลังดูแลผู้ป่วย
- ไม่ใช้สิ่งของร่วมกันกับผู้ป่วย
- ใช้ช้อนกลางทุกครั้ง

หัวข้ออื่นๆ ที่น่าสนใจ

จากบันทึกมากมายใน GotoKnow.org ที่สมาชิกทุกท่านรวมกันบันทึก ถ่ายทอดออกมาทั้งประสบการณ์ตรงจากตนเอง การทำงาน และประสบการณ์ของคนรอบข้าง รวมทั้งความรู้ต่างเกี่ยวกับโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่นั้น ทีมงานผู้ดูแล GotoKnow.org ได้ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งหมด และสกัดข้อมูลเหล่านั้นออกมาเพื่อถ่ายทอดต่อให้กับทุกท่าน

สำหรับการสกัดความรู้เกี่ยวกับโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ จากชาว GotoKnow.org นั้นแบ่งออกเป็นความรู้ชัดแจ้ง และความรู้ฝังลึก ซึ่งความรู้ชัดแจ้งเกี่ยวกับโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่นั้นได้นำเสนอไป แล้ว "เก็บ-สกัดไข้หวัดใหญ่ 2009 จากชาว GotoKnow.org" ทุกท่านสามารถติดตามอ่านกันได้ที่ http://gotoknow.org/flu2009

และบันทึกต่อไปนี้เป็นการสกัดความรู้เกี่ยวกับโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่จากความรู้ฝังลึก ซึ่งแบ่งออกเป็น 5 หัวข้อ ดังนี้

และทั้งหมดนี้เป็นประสบการณ์ส่วนตัว อาจจะยังมีบางส่วนขาดหายไป และอาจจะไม่สมบูรณ์ที่สุด เพราะฉะนั้นผู้อ่านควรตระหนักและรับรู้ก่อนเริ่มอ่านด้วยว่าข้อมูลทั้งหมด อาจจะไม่ใช่สิ่งที่ถูกต้องสมบูรณ์ แต่เป็นประสบการณ์ส่วนบุคคลเท่านั้น

ขอขอบคุณแหล่งที่มาเหล่านี้

ข้อมูลทั้งหมดในบันทึกฉบับนี้ถูกรวบรวมและสกัดออกมาจากบันทึกของสมาชิก GotoKnow.org ที่ได้เขียนบอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ไว้ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มมีบันทึกเกี่ยวกับเรื่องไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ฯ จนถึงวันที่ 30 กรกฎาคม 2552

ขอขอบคุณทุกๆ ท่านไว้ ณ โอากาสนี้