คุณหมอปริญญา หรือ หมอโอ๋ ค่ะ คุยต่อให้ทีมเราได้ฟังว่า เรื่องของปิรามิดประชากรเมื่อปี 2551 ประชากรโดยเฉลี่ย ผู้หญิงอยู่ที่ 73 ปี ส่วนผู้ชายจะน้อยกว่า คือ 69 ปี และประชากรส่วนใหญ่อยู่ที่วัยทำงาน แต่ตัวฐานวัยทำงานก็จะเลื่อนไปข้างบนอยู่เรื่อยๆ อนาคตก็ต้องรับมือกับทางประชากรผู้งอายุ ที่มีจำนวนเยอะขึ้น และอายุขัยที่สูงขึ้นนี้ ทำให้ต้องดูแลทั้งเรื่องสุขภาพทั่วไป และสุขภาพช่องปาก
เรามีการ servey ตามกลุ่มอายุทุกปี เป็นแนวทางจากกองทันตฯ ที่ทำให้พวกเราต้องส่องกระจกดูทุกปีเช่นเดียวกัน ทีมงานที่ออก survey จะเป็นทีมงานจังหวัด ไม่มีทางอำเภอ เพราะว่า จะเป็นกระจกสะท้อนให้น้องๆ ทาง รพช. และสถานีอนามัยได้รับทราบว่า เด็ก 3 ปีของเขานั้น สุขภาพเป็นอย่างไร 5-6 ปี และ 12 ปี เป็นอย่างไร 35-44 ปี เราไม่ได้ survey จะกระโดดไปที่ 60 ปีขึ้นไป
การสำรวจในผู้สูงอายุ พบว่า ส่วนหนึ่งมีคู่สบที่เป็นฟันแท้กับฟันแท้ ประมาณ 50% ฟันแท้กับฟันเทียมหรือฟันเทียมกับฟันเทียมประมาณ 5% มองคร่าวๆ ก็เหลือประมาณ 45% ที่น่าจะยังไม่มีฟันใช้งานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เป็นอีก 40% ที่เราจะต้องค้นหา ชักชวนต่อ เพราะว่าหลายๆ พื้นที่ยังไม่ได้ใส่ เพราะว่ารอการเตรียมช่องปาก ที่จะต้องถอนฟันออกก่อน หรือถอนฟันที่โยก และบางพื้นที่เป็นชาวภูไท เรื่องการมาถอนฟันเขาไม่รู้สึกดี
จากการสำรวจสภาวะทันตสุขภาพ เราก็มีโอกาสได้ screen คนไข้ เพื่อมาใส่ฟันเทียมพระราชทานด้วย หลังตรวจจะมีใบส่งต่อ และจะมีการให้ความรู้ร่วมด้วย
บางคนก็เจอในสภาพที่แย่ เพราะใส่ฟันปลอมกับหมอเถื่อน ทำให้สภาพช่องปากไม่ดีเลย
ฟันเทียมที่มีลูกดูด ทำให้สุขภาพช่องปากไม่ดี
หลายที่ที่มีคนต้องการใส่ฟัน สามารถมาได้หลายครั้ง เพราะการใส่ฟันเราต้องทำเต็มคุณภาพ เขามากันทีละ 2-3 คน ก็จะใช้รถอนามัยบ้าง หรืออื่รๆ และไปส่งถึงบ้าน คือ ไม่ได้ใช้เงินเป็นตัวชักจูง แต่มใช้ service และเรื่องว่า เราอยากทำฟันเทียมให้ และการใส่ฟันเป็นโครงการฟันเทียมพระราชทาน ทำฟันเทียมฟรีที่ในหลวงท่านให้ราชการมดูแลคุณตาคุณยาย ... เขาก็จะมากัน
โครงการชุดสิทธิประโยชน์ทางทันตกรรม ... ที่นี่รับเป็นจังหวัดกึ่งนำร่อง เริ่มทำปี 2552 ได้เป้า 500 คน ทำได้ตามเป้าหมาย ... ทำกึ่งเชิงรุกที่จะต้องลงไปในพื้นที่ มีการตรวจ แนะนำ แล้วจะมาทาฟลูออไรด์ ขูดหินปูน
ส่วนหนึ่งที่เราภูมิใจนำเสนอ คือ มหกรรมการประกวดผู้สูงวัยใส่ใจสุขภาพช่องปาก ทำมาหลายปีแล้ว เป็นการกระตุ้นให้ชมรมผู้สูงอายุในแต่ละอำเภอ ให้เขาได้ทำกิจกรรมร่วมกัน ให้เขา package เป็นชุดการแสดงมาดูกัน ... เพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ ไม่ว่าจะเป็นการสุขภาพช่องปาก หรืออย่างอื่น ก็ให้จัดมา ทีมทันตฯ จะช่วยแนะนำให้ และมาจัดแสดงทั้งบู๊ธนิทรรศการ ทั้งมาโชว์จริง และมีการแข่งขันประกวดกัน
รวมทั้งมีการประกวดผู้สูงอายุ 3 กลุ่ม คือ 60-69 ปี 70-79 ปี และ 80 ปีขึ้นไป มีรางวัลให้ และเป็นการเฟ้นหาจากตัวแทนของจังหวัดอำนาจเจริญ เพื่อเข้าร่วมประกวด ผู้สูงวัย 80 ปีฟันดี และเราก็มีโอกาสเป็นตัวแทนของเขต คือ ปี 2551 คุณตาสุรวัธน์ หารสาร อำเภอเมือง ในปี 2550 คุณตาเหลี่ยม คำจันทร์ และ ปี 2549 คุณตาเผย นามวงศ์ อ.ลืออำนาจ
โดยเฉพาะคุณตาเผยยังแข็งแรงอยู่มาก วันที่ผมไปสัมภาษณ์ ยังปีนกะไดถ่ายรูปได้เลย คุณตาบอกว่า "ถ้าอยู่นิ่งๆ เขาอยู่ไม่ได้ หงุดหงิด" ท่านยังขยันขันแข็ง เข้าร่วมชมรม หรือทุกอย่างที่มีในหมู่บ้านทั้งหมด เพื่อให้ได้มีโอกาสได้คิดนั่นคิดนี่ "ไม่ให้สมองมันฝ่อ คิดไปเรื่อยๆ ช่วยเขา"
คุณตาสุรวัธน์ (บนขวา) คุณตาเหลี่ยม (ล่างขวา) และคุณตาเผย (ล่างซ้าย)
ปัญหาอุปสรรคโดยรวม เราติดอยู่ที่บุคลากรทันตแพทย์ ประสบการณ์การทำฟันเทียม ของน้องใหม่ งบประมาณติดที่ว่า ช่วงแรกของการจัดสรรงบประมาณ มีช่วงที่ขาดหายไปเลย เราอยากได้จากระบบของทางกระทรวง เพราะบางที อบจ. ให้ไม่ยั่งยืน ให้ปีนี้ ปีหน้าก็ไม่รู้จะได้หรือเปล่า หรือถ้าได้เป็นระบบกองทุน ที่ support เรื่องนี้ ก็จะเป็นแรงหนุนการทำฟันเทียมที่ดี
โดยรวมแล้ว ถือว่า ทุกคน Happy ในการทำโครงการต่างๆ ที่กองฯ มอบหมายให้ทำในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ทางออกของเราเห็นความสว่างมากขึ้น ในเรื่องของการทำงานสร้างเสริมสุขภาพ คนเราจะได้มีฟันไม่ผุ คนแก่ก็จะมีฟันใช้งานได้มากขึ้น
แวะมาดูงานกิจกรรมค่ะ
ดีใจที่เห็นผู้สูงร่วมกับกิจกรรมค่ะ