นานมากที่ไม่ได้เขียนในบล็อกการศึกษานี้ พอดีเทอมนี้ทางสาขาวิชาให้ภาระผมอย่างหนึ่ง คือ ให้ไปสอนวิชามโนทัศน์การศึกษาและความเป็นครูในอิสลาม ก็ลองพลิกๆดูผลงานเก่าของตัวเอง มีทั้งที่ได้เขียนเป็นบทความไปบ้างแล้ว มีทั้งที่ยังคาราคาซังอยู่ และได้พบโนตย่อๆอยู่ชิ้นหนึ่ง ยังไม่สมบูรณ์ก็จะลองนำเสนอที่นี้ คิดว่าอีกสักระยะคงทำให้สมบูรณ์ 

อิสลามไม่ได้แยกศาสนาจักร์ออกจากอาณาจักร์ ไม่ได้แยกระหว่างทางโลกและทางธรรม ไม่ได้แยกระหว่างตักวา(ความยำเกรงในอัลลอฮฺ)กับความรู้ แต่ทั้งสองจะต้องมีความสัมพันธ์กัน

จากหลักพื้นฐานของอิสลามที่มีความเกี่ยวเนื่อยงกันอย่างแยกส่วนกันไม่ได้ระหว่างทางโลกกับทางธรรมแล้ว และจากหลักฐานอื่นๆอีกมากมาย ทำให้สามารถสรุปหลักพื้นฐานที่ครูมุสลิม(มุอัลลิม)ควรคำนึงในการจัดการเรียนการสอน คือ

  1. ความตั้งใจอย่างแน่วแน่ทั้งผู้สอนและผู้เรียนว่าไม่ได้ทำเพื่ออื่นใดนอกจากเพื่อความโปรดปรานจากอัลลอฮฺ
  2. อิสลามไม่ได้สอนให้ผู้รู้ได้เรียนรู้เพื่อรู้แต่ให้เรียนรู้เพื่อปฎิบัติ หรือเราจะพูดได้ว่าระหว่างทฤษฎีกับการปฎิบัติไม่ได้แยกออกจากกันอย่างเด็ดขาด โดยเฉพาะผู้สอนจะสอนอย่างเดียวไม่ได้ต้องทำเป็นแบบอย่างด้วย
  3. ทุกครั้งที่ครูจะจัดการเรียนการสอน ครูจะต้องคำนึงถึงความพร้อมของผู้เรียน
  4. เน้นความง่ายทั้งในเนื้อหาที่จะสอนและวิธีการสอน
  5. สนับสนุนการตีความใหความเข้าใจและการอภิปรายเพื่อหาขอเท็จจริง
  6. การเรียนการสอนในแต่ละครั้งต้องยืดหยุ่น โดยเฉพาะต้องสอดคล้องกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีต่างๆ
  7. ทุกอย่าง ทุกเนื้อหา เน้นให้ใช้ปัญญามากกว่าการให้กระทำตามโดยไม่รู้ที่มาที่ไป(ตักลีด)
  8. เปิดกว้าง ยอมรับในความเห็นของคนอื่น ตราบใดที่ความเห็นนั้นไม่เป็นอันตรายต่อการนับถือศาสนา
  9. บูรณาการระหว่างความรู้กับอิมาน(ความศรัทธา) ความรู้ที่เป็นศาสนากับความรู้ที่เป็นการประกอบอาชีพ
  10. บูรณาการระหว่างความรู้ที่เร้นลับกับการศรัทธาในพระเจ้าอัลลอฮฺ
  11. ความรู้ที่มีการเรียนการสอนต้องเป็นความรู้ที่ไม่ขัดกับหลักศาสนา
  12. เรียนรู้แล้วต้องเผยแพร่แม้จะมีเพียงแค่ประโยคเดียวกับตาม
  13. เรียนรู้อย่างไม่มีวันสิ้นสุด จะต้องเรียนรู้ตลอดชีวิตและสม่ำเสมอ
  14. ครูกับลูกศิษย์จะต้องมีความสัมพันธ์ที่ดี เคารพและให้เกียติกัน

และอื่นๆ อีกมากมาย เอาไว้ผมรวบรวมเป็นชิ้นเป็นอันที่ดีแล้วจะนำเสนอมาใหม่