“ ปัจจุบันนี้ .. ระบบบำบัดน้ำเสียจึงเป็นศูนย์ การเรียนรู้ของเด็กๆ ของชาวบ้านและของทีมโรงพยาบาล ..”

     “ คุณ หมอครับ น้ำเสียในโรงพยาบาล  มันจะเปลี่ยนเป็นน้ำที่ดีดี ได้อย่างไรครับ?

 

       “ คุณ หมอคะ... แล้วน้ำที่ปล่อยจากโรงพยาบาลออกไปที่แม่น้ำหมัน จะมีความปลอดภัยกับพวกหนูหรือชาวบ้านหรือเปล่าคะ? “

 

       เสียงใสๆของเด็กนักเรียนชายหญิง จากโรงเรียนในอำเภอด่านซ้าย รุมล้อมคุณหมอภักดี สืบนุการณ์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชด่านซ้าย พร้อมกับตั้งคำถามที่ใสซื่อบริสุทธิ์จากใจ  แววตาที่จ้องเป๋งที่คุณหมอ มีความสงสัยใคร่รู้อย่างเต็มเปี่ยม

 

       หลังจากที่ทีมผู้เยี่ยมสำรวจจากสถาบันพัฒนาและรับรองคุณภาพโรงพยาบาลได้เข้าเยี่ยมเพื่อรับรองคุณภาพของโรงพยาบาลแล้ว คุณหมอ ภักดี ได้จัดโครงการให้เด็กนักเรียนเข้าเยี่ยมโรงพยาบาล เพื่อปลูกฝังและให้เด็กนักเรียน มีส่วนร่วมและมีความเป็นเจ้าของโรงพยาบาล สามารถแสดงความคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ได้

       “ ผมแปลก ใจมากครับ..ที่น้องๆให้ความสนใจในการทำงานของทีมมาก จะถามโน่น ถามนี่ตลอด  เราตอบไม่ค่อยทันเลย..”

 

       “ และ บางคำถาม ทำให้ต้องคิดมากก่อนที่จะตอบให้น้องๆเข้าใจ ..”

 

       “ เหมือนจะ เตือนให้เรารู้ว่าเด็กๆ.. เขามีอะไรอยู่ในใจ..เขามีความหวงแหน สิ่งที่เป็นส่วนหนึ่งของเขา..ของหมู่บ้าน..ของชุมชน..”

 ผมมาคิดว่า มันเกิดอะไรขึ้น?

แล้วทุกวันนี้เรามีสิ่งใดที่เป็นความภูมิใจ?

 

ด้วยเหตุนี้ผมจึงไปคุยกับคุณครู เพื่อร่วมกันจัดทำ” โครงการนักสืบสายน้ำหมัน.”

 

เด็กๆและชุมชนจะมาช่วยกันหาสิ่งที่เป็นเครื่องชี้วัด ทางชีววิทยาง่ายๆ เช่น ริ้นไรแดง ซึ่งจะเป็นตัวบ่งบอกว่าสายน้าหมันจะเริ่มไม่ใสสะอาดหรือมีความสกปรก มีของเสียเกินกว่าปกติหรือไม่

 

       “ทำให้ได้เรียนรู้กับชุมชนผู้เฒ่าผู้แก่ในอำเภอนั้นเองว่า..

สายน้ำหมันนั้น เป็นแม่น้าที่ผู้คนทั้งอำเภอให้ความศรัทธา เนื่องจากแม่น้ำนี้ ไหลผ่านบริเวณพระเจดีย์ ศรีสองรัก ซึ่งสร้างในสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิและสมเด็จพระไชยราชา เป็นแม่น้าศักดิ์สิทธิ์ที่จะใช้ในพิธีสำคัญเช่น นำทูลเกล้าถวายเป็นน้ำสรงมุรธาภิเษกในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาครบ ๕ รอบของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และใช้ในพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์อย่างต่อเนื่องเสมอมา

และยังหล่อเลี้ยงผืนนาให้อุดมสมบูรณ์ เป็นเส้นเลือดใหญ่

หล่อเลี้ยงชีวิตคนในบริเวณนี้มาตั้งแต่โบราณกาล วิถีชีวิต ประเพรีต่างๆของชาวบ้านชาวเมืองก็ขึ้นกับแม่น้ำหมันนี้  ไม่ว่าจะเป็นอาหารอันได้จากกุ้ง หอยปูปลา  พืชพันธ์หลายหลาก ที่เอามาเป็นทั้งอาหาร ที่อยู่อาศัย ตลอดจนสมุนไพรพื้นบ้านในการรักษาโรค

 

       ด้วยใบหน้าที่ยิ้มแย้มตลอดเวลา คุณหมอ ภักดี เล่าให้พวกเราฟังว่า..

 

การทำงานร่วมกับเด็กและผู้สูงอายุในอำเภอด่านซ้าย เกิดการเรียนรู้ อย่างมหาศาล เรื่องราวดีดี จากผู้เฒ่าผู้แก่ได้ส่งมอบผ่านมายังรุ่นลูกหลานอย่างเนียนสนิท  การสร้างส่งแวดล้อมที่ดี ( Healthy Environment ) นั้นไม่ได้มีความหมายแคบแค่ในโรงพยาบาลเท่านั้น ..แต่เป็นเรื่องของชุมชน

และสามารถเชื่อมโยง ให้เข้ากับประวัติศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่ เบื้องหลังที่เขาภาคภูมิใจ

 

       “ ปัจจุบันนี้ .. ระบบบำบัดน้ำเสียจึงเป็นศูนย์ การเรียนรู้ของเด็กๆ ของชาวบ้านและของทีมโรงพยาบาล ..”

 

       “ ผมอยากจะบอกว่า..เด็กเป็นกุญแจแห่งความสำเร็จจริงๆ”

คุณหมอกล่าวทิ้งท้าย  ก่อนที่จะจบเรื่องเล่าด้วนรอยยิ้มอย่างที่เราคุ้นเคย

 

แม่ต้อยนั่งหลับตานึกถึงภาพของแม่น้ำหมันที่ทอดสายยาวผ่านสถานที่ศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของชาวอำเภอด่านซ้าย ไหลเอื่อย ๆตลอดทั้งปีไม่มีวันหยุด เหมือนกับจะอยู่คู่เคียงชาวด่านซ้าย จะเป็นที่พึ่งทางใจ จะเป็นที่พึ่งพาให้ชีวิตของผู้คนเติบใหญ่ จะสร้างและหล่อเลี้ยงชีวิตความเป็นอยู่ ปลูกผัก ทำนาอย่างอุดมสมบูรณ์ รุ่นแล้วรุ่นเล่า  ประเพณีที่งดงามต่างๆก็เกิดขึ้นและอนุรักษ์ด้วยแม่น้าหมันนี้ ไมว่า จะเป็นประเพณีไหลไฟ ลอยกระทง พิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ ต่างๆ ความงดงามและวิถีชีวิต ที่สืบทอดมากับสายน้ำแห่งนี้

และคงจะสืบทอดความงดงามเช่นนี้ไปอีกนานแสนนาน..

 

  ขอปรบมือให้กับ..” นักสืบ..สายน้ำหมัน..”

ที่จะทำให้..แม่น้ำหมันอยุ่คู่ชาวอำเภอด่านซ้ายตลอดไป..

สวัสดีคะ

 ขอขอบคุณ นายแพทย์ ภักดี สืบนุการณ์  ผุ้อำนวยการโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชด่านซ้าย ผู้เล่าเรื่องคะ

 มุมหนึ่งของแม่น้ำหมัน ที่คนอำเภอด่านซ้ายหวงแหน