เมื่อวันที่ 18 พค. ปีนี้เอง ดิฉันและคณะ ที่ทำงานเรื่องผู้สูงอายุ ก็จะมีเจ๊แหวว หมออ้อย ตามติด ผอ.สุธา ไปเยือนชมรมผู้สูงอายุจังหวัดเชียงใหม่ รอบนี้ หมอปุ๊ก จาก สสจ.เชียงใหม่ เธอพาทีมเราไปที่บ้านขัวมุง ต.แม่แฝกใหม่ อ.สันทราย จ.เชียงใหม่ ละค่ะ ที่นี่ได้รับการตั้งให้เป็นหมู่บ้านส่งเสริมสุขภาพด้วย
เราเดินทางไปถึงบ้านขัวมุงก็บ่ายแล้ว คุณหมอจุฑามาศ (หมอจุก) และทีมงานรอต้อนรับเราอยู่ที่ ชมรมผู้สูงอายุบ้านขัวมุง ซึ่งตั้งอยู่ที่โรงเรียนเก่า ใช้เป็นสถานที่พบปะของผู้สูงอายุกัน ปรากฎว่า นัดตอนบ่าย ผู้สูงอายุก็จะมากันได้น้อยกว่าปกติ เพราะว่า ลูกหลานก็ไปทำงานกันหมด จะมีบางส่วนที่ต้องให้ลูกหลานมาส่ง ก็จะมาไม่ได้ ก็จะมีผู้สูงอายุที่มาได้มากัน ประมาณ 20 ท่านได้
ที่นี่ เราได้พบป้าเทิง ... ป้าเทิง หรือ หมอบันเทิง อยู่ประจำที่ สอ.แม่แฝกใหม่ค่ะ ป้าเทิงได้แนะนำทีมงานที่ทำกิจกรรมที่นี่ ก็จะมี พ่ออินถา บุญมี ประธานผู้สูงอายุ พ่อต๋าคำ ผู้สูงอายุที่เคยเป็นผู้ใหญ่บ้าน เป็นผู้อาวุโส และเป็นผู้ขับเคลื่อนกิจกรรมต่างๆ ... อสม. คุณจิรเดช เป็นทั้ง สช. และ อสม. มาก่อตั้งตรงนี้ คุณวราพร เป็น อสม. ที่มีแรงจูงใจเรื่องฟัน สามารถสอน ทันตฯ ให้กับกลุ่มได้เป็นอย่างดี พ่อปั๋น ทาว่อง เป็นทั้งผู้สูงอายุ และ อสม. คุณศิริรัตน์ อสม. คุณพรแจ้ง คุณอุดม อสม. และทีมงานของ สอ. คุณนฤมล พยาบาลวิชาชีพ คุณจุฬาลักษณ์ เป็นกายภาพบำบัด
ป้าเทิงบอกว่า ... กิจกรรมในชุมชน ชุมชนเป็นผู้กำหนดเองว่า จะเอาวันไหน ถ้า อสม. กำหนด ผู้สูงอายุก็ไม่มา ผู้สูงอายุที่นี่จะติดบ้าน กลุ่มที่นี่จะเป็นกลุ่มผู้ป่วยโรคความดันสูง ซึ่งต้องไปรักษาที่สถานีอนามัย ซึ่งถ้าไม่มีใครไปส่ง ก็ไปไม่ได้ สอ. จึงได้ออกเชิงรุก มาเป็นหมู่บ้านที่สอง ถัดจากหมู่บ้านห้วยบง
ตรงนี้ เราจะเลือกหมู่บ้านที่มี อสม. หรือแกนนำผู้สูงอายุขับเคลื่อนกิจกรรม เพราะว่าจะทำให้ชุมชนยืนได้ด้วยตัวของเขาเอง กิจกรรมที่นี่ อสม. จะเข้ามาตรวจวัดวัดความดัน ส่วนสูง วัดรอบเอว คัดกรองโรคต่างๆ และจัดกิจกรรมให้ผู้สูงอายุ ... ในส่วนเจ้าหน้าที่สาธารณสุขจะเป็นผู้มาให้ความรู้ และจ่ายยา
ที่นี่จะมีกิจกรรมการส่งเสริมสุขภาพ ผู้สูงอายุจะมาเรียนรู้เรื่องสุขภาพร่วมกัน และเสวนา ... จะมีกิจกรรมจากองค์กรอื่นเข้ามามาก เป็นแหล่งฝึกงานของ นศ.แพทย์ นศ.ทันตแพทย์ พยาบาลจิตเวช ทำให้จะมีการดูแลผู้ป่วยจิตเวช และก็ยังมีการดูแลกลุ่มผู้สูงอายุ ทำให้ผู้สูงอายุมีการผ่อนคลาย และอื่นๆ
คุณจิรเดช เป็น อสม. ที่นี่ เธอได้เล่าว่า
บ้านขัวมุงพื้นเพเป็นบ้านเกษตรกร ชอบปลูกผัก ปลูกไม้เอง ไม่ต้องไปซื้อที่อื่น ปลูกเป็นผักสวนครัว แม้แต่รั้วก็ยังกินได้ ซึ่งมักปลูกเป็นชะอม
อสม. มาส่งเสริม ดูแล ผู้สูงอายุ มีการจัดตารางเวรรับผิดชอบดูแล พ่อแม่ ให้ได้มาออกกำลังกาย และมาพบปะสังสรรค์พูดคุย และมาคลายเครียด ทุกๆ วันพุธสุดท้ายของเดือน พ่อแม่ที่ป่วย และไม่ป่วย จะได้มาตรวจสุขภาพ โดยมี อสม. ช่วยดูแล วัดรอบเอว วัดความดัน เราบริการใกล้บ้าน
คุณนราพร อสม. อีกท่านหนึ่ง ได้เล่าว่า
เธอเป็นแม่บ้านอยู่ที่แม่ริม และกลับมาอยู่บ้าน เห็นน้องๆ อสม. มาดูแลพ่อแม่ ก็อาสาเข้ามาด้วย แต่ก่อนเย็บผ้า ตอนนี้ลูกเต้าก็โตแล้ว ก็หันเข้ามาในส่วนของชุมชน ไปพัฒนาเรื่องสุขภาพของผู้สูงอายุ
จะทำกิจกรรม ออกกำลังกาย ทุกวันศุกร์ โดยมาเปิด CD ออกกำลังกายให้ผู้สูงอายุ มีไม้พลองป้าบุญมี ตอนนี้ก็ฟ้อนเจิง และพุธสุดท้าย จะมีการตรวจสุขภาพ
โครงการดูแลสุขภาพช่องปากและฟัน เราก็จะมีการดูแลโดยแบ่งเป็นป๊อก ดูแลผู้สูงอายุตามที่ได้คัดสรร ดูแลผู้สูงอายุที่อยู่ในป๊อก อสม. 1 คน จะรับผิดชอบตามจำนวนหลังคาเรือน เราให้ อสม. 16 คน รับผิดชอบให้ดูแล 11 หลังคาเรือนบ้าง 8 หลังคาเรือนบ้าง และจะมีการใส่ชื่อป๊อกที่มีแกนนำของ อสม. ว่าป๊อกชื่ออะไร ข้าเจ้าดูแลป๊อกริมน้ำปิง ชื่อว่า ป๊อกเกาะสวรรค์ จะมีแกนนำผู้สูงอายุ ซึ่งได้ไปใส่ฟันเทียมพระราชทานมาจากหมอจุก 3 ท่าน
บางทีผู้สูงอายุที่ต้องไป รพ.สันทราย จะมีที่เดินไม่ได้ ที่ไม่มีใครดูแล อยู่คนเดียวบ้าง เราก็ได้รับผู้สูงอายุส่งคุณหมอจุก ที่ รพ.สันทราย เพื่อตรวจดูแลฟัน
บ้านเราประชากรมีน้อย และไม่ร่ำรวย ตอนที่ไปโรงพยาบาล เราขอรถกู้ภัย ภปร. พาผู้สูงอายุที่เดินไม่ได้ ไปรับฟัน พอหมอจุกทำเสร็จ ก็ไปรับกลับ ... หลายคนได้ไปใส่ฟันเทียม ไปขูดหินปูน และไปถอนฟัน
และจะมีการให้ความรู้เรื่องสุขภาพช่องปากในเรื่อง ความรู้ทั่วไป ประโยชน์ของฟัน การแปรงฟันที่ถูกวิธี การเคี้ยวอาหารให้ละเอียดก่อนกลืน มีการรณรงค์ให้ปลูกผักสวนครัว การล้างผัก
หมอจุก เล่าว่า ชุมชนที่นี่มีความเข้มแข็ง ตอนที่มาทำกิจกรรมกลุ่ม ก็ได้ขอไปสำรวจ และไปเยี่ยมในหมู่บ้าน ปรากฎว่า บ้านแรกที่เข้าไป เป็นแม่อุ๊ยอายุ 80 กว่า แม่อุ๊ยเปง ก็ไปนั่งพุดคุยด้วย ก็ไม่มีทีท่าว่าจะมีปัญหา ก็จะมีลูกหลานในบ้านด้วย บ้านสะอาดมาก และพอพูดกันเรื่องสุขภาพ ก็ไม่มีปัญหา ได้พูดถึงเรื่องฟัน แม่อุ๊ยเป็ง ก็บอกว่า ไม่มีแปรงสีฟัน ถามว่า แล้วดูแลฟันอย่างไร เขาก็บอกว่า ใช้เปลือกมาทำความสะอาดฟัน และเห็นเขาก็ทำได้ทุกซอก ทุกมุม ทั้งข้างในข้างนอก และในปาก ตอนนี้ อายุ 80 แล้ว เขาก็ยังมีฟันอยู่ ก็เป็นการใช้วิถีชีวิตของเขาในการดูแล
บ้านที่สอง คุณพ่อคำ วันนี้คงไม่ได้มา เพราะว่าไม่มีลูกหลานมาส่ง เมื่อก่อนพ่อคำทำงานได้ เป็นสล่า คือ เป็นช่าง พอทำงานไปสักพักมีอุบัติเหตุ ทำให้ไม่สามารถเคลื่อนไหวได้เป็นปกติ ตอนไปเยี่ยมบ้าน เขาก็จะมีความรู้สึกว่า เขาไม่สามารถที่จะมาเข้ากลุ่มได้ เขาอยากมามาก เวลาทุกครั้งที่มีเสียงตามสายลอดเข้าไปในหู แต่มาไม่ได้ ... ตอนนี้ หลายๆ ท่านก็คงน่าจะไปเที่ยวหาพ่อคำหน่อย เพราะว่าพ่อคำก็อยากให้ทุกคนไปหาเหมือนกัน
ไม้จิ้มฟัน ... สร้างชาติ
คุณจิราพร ได้ไปเห็นการทำไม้จิ้มฟันมา ก็ได้รับคำแนะนำว่า เราจะเอามาทำเป็นพฤติกรรมได้ เพราะว่าแต่ก่อน จะเห็นผู้สูงอายุไปที่ไหนก็เด็ดหญ้า จิ้มฟัน บางทีก็ตอกจิ้มฟัน ซึ่งอาจทำให้เหงือกเป็นแผล บางทีง่ามบาด ก็เป็นแผลได้ด้วย และบางครั้งก็ไม่สะอาด และมาเห็นว่า เราก็มีไม้ จึงได้มาคิดทำไม้จิ่มขึ้น
เราจะเอาไม้แก่ๆ มาให้เหลาเป็นกลมๆ ตอนแรกจะใช้ไม้ที่เป็นแท่ง ก็คิดว่า กลัวจะขึ้นรา เพราะไม่ได้อบ จึงไปเอาตะเกียบที่ดีหน่อย มาตัด และใช้เข็มเผาไฟซุกให้เป็นรู ตอนแรกเอาเข็มเผาไฟซุก ก็จะมีสีดำๆ ก็มาคิดว่า เอาสว่านอันน้อยๆ ฉลุ เป็นรู และเหลาไม้ มาล่อให้มันจับดี และติดกันไว้ ก็คิดว่า ทำอย่างนี้น่าจะดี และต่อไปก็คิดว่า จะทำอย่างไรที่จะให้สวยหรูกว่านี้ และทำ package ให้ดีกว่านี้
สวัสดีครับเพื่อนร่วมทาง จริงแท้แน่เชียวกิจกรรมชุมชน ชุมชนเป็นคนกำหนด
ในพื้นที่ปากพะยูน ปฎิทินนัด
ศุกร์ที่ สองของเดือนเวลา สองทุ่ม ประชุมกลุ่มเกษตรกร
วันที่ สิบของเดือนประชุมกลุ่มออมบุญสวัสดิการ เวลา สองทุ่ม
เสาร์ที่หนึ่งของเดือน ประชุมกลุ่มข้าวสารเพื่อสุขภาพ เวลาสองทุ่ม เหล่านี้ชาวบ้านนัดเองครับผม