ได้อ่านหนังสือเรื่อง หลักธรรมทำตามรอยพระยุคลบาทของ ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล เลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนาแล้ว ผู้เขียนได้ข้อคิดและเห็นว่าเป็นประโยชน์สำหรับคนไทยทุกคน ถ้าได้นำไปปฏิบัติอย่างจริงจังและต่อเนื่อง จึงขอนำมาเผยแพร่ให้พวกเราได้ฟังบ้าง ท่านกล่าวว่ามีการ์ตูน ซึ่งผมไปเห็นเข้าเป็นช่อง ๆ ช่องแรกมีคนใส่เสื้อขาดปุปะนั่งตกปลาอยู่ ช่องที่ 2 มีรถคาติแลค แล่นมา มีเศรษฐีแต่งตัวโก้เชียว มีเครื่องตกปลา อะไรต่ออะไรสะพายมา มีคนหิ้วเสร็จ ลงจากรถในช่อง ถัดไป มานั่งตกปลาข้าง ๆ กับคนจนที่ตกปลา แล้วเริ่มคุยกันแล้วก็ถาม เด็ก ๆ นี่ไม่เคยเรียนหนังสือใช่ไหม ใช่ ไม่เคยเรียน แล้วถามคนใส่เสื้อขาดว่าเรียนอะไรมา คนเสื้อขาดก็ถามกลับว่าเรียนไปทำไม เศรษฐีบอกเรียนเสร็จได้งานดี ๆ คนเสื้อขาดถาม ได้งานดี ๆ เสร็จก็มีตำแหน่งสูง แล้วได้เงินเดือนเยอะ ๆ แล้วไง ก็ร่ำรวย ร่ำรวยแล้วจะได้มีเวลามานั่งตกปลาอย่างนี้ไง คนเสื้อขาดบอกก็ไม่เห็นต้องเหนื่อยอย่างนั้น เพราะนี่นั่งตกปลามาตลอดเลย นี่คนจนเขาตอบมา นี่คือปรัชญาผลสุดท้ายเห็นไหม สัจธรรมจริง ๆ คือ ความสุข และท่านก็ให้คิดกลับมายังเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เศรษฐกิจพอเพียง คือ ความพอดีและท่านก็คิดเกี่ยวกับความพอดีมาได้ 5 ประการ คือ
ประการแรก สร้างความพอดีให้เกิดกับจิตใจ จิตใจของเราต้องไม่ไปสุดกู่ด้านใดด้านหนึ่ง ระดับจิตใจต้องอยู่ในความพอดี มีความเอื้ออาทรต่อกัน
ประการที่สอง สร้างความพอดีในด้านสังคม เนื่องจากเราไม่ได้อยู่ในสังคมคนเดียว เราต้องอยู่ร่วมกัน ความสัมพันธ์ระหว่างเรากับรอบ ๆ ข้างนั้นจะต้องสร้างให้เกิดความพอดีขึ้นมา
ประการที่สาม สร้างความพอดีด้านเศรษฐกิจอยู่อย่างไรอยู่อย่างนั้น ไม่ต้องไปกู้หนี้ยืมสิน ไม่ต้องไปขวนขวาย
ประการที่สี่ สร้างความพอดีทางด้านเทคโนโลยี เอาเทคโนโลยีที่เหมาะสมสอดคล้องกับ พื้นฐานของเรา เอาเข้ามาใช้จะได้ค่อย ๆ เจริญเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ อย่างมั่นคงและยั่งยืน ยึดประโยชน์สุขเป็นที่ตั้ง
ประการที่ห้า สร้างความพอดีทางด้านทรัพยากรธรรมชาติ ใช้อะไรแต่พอดี อย่าทิ้งขว้าง
ความพอดีดังกล่าวทั้ง 5 ประการ หากเราช่วยกันสร้างให้กับเด็กเล็ก ๆ แล้ว ชาติ บ้านเมืองเราก็คงจะไม่พบกับภาวะวิกฤตต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นวิกฤตทางเศรษฐกิจ วิกฤตทางสังคม หรือวิกฤตทางการศึกษา การสร้างความพอดีจำเป็นต้องเริ่มตั้งแต่เด็กเล็ก ๆ เพราะต้องต่อเนื่องและอาศัยเวลาในการอบรมสั่งสอน ตลอดจนเป็นสิ่งที่ยากที่จะเกิดขึ้น แต่ไม่พ้นความสามารถและความพยายามของพวกเรา เพราะเป้าหมายหรือจุดสุดท้ายของการดำเนินการ คือ คนไทยที่มีคุณภาพ พวกเราต้องการไหม ถ้าต้องการเพื่อความอยู่รอดและความเจริญของประเทศจำเป็นต้องช่วยกันทำ ตั้งแต่บัดนี้ เริ่มตั้งแต่รากฐานที่สำคัญของชีวิต คือการสร้างความพอดีให้เกิดกับจิตใจ ประการเดียว ก็มีความสำคัญแล้ว เพราะการพัฒนาคนด้านจิตใจต้องเริ่มตั้งแต่ปฐมวัยด้วยการอบรมเลี้ยงดูของพ่อแม่ ผู้ปกครอง สังคมรอบข้าง และสถานศึกษาซึ่งมีครูเป็นบุคคลสำคัญ ต้องรู้ธรรมชาติและหลักการของการพัฒนาด้านจิตใจของเด็กช่วง 0 – 7 ปี เด็กเมื่อได้รับการพัฒนาอย่างถูกต้องเมื่อเป็นผู้ใหญ่จะเป็นคนมีจิตใจมั่นคง มีความเอื้ออาทร อยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข ปรับตัวได้ตามสถานการณ์ ไม่เป็นคนทุกข์ง่ายและสุขยาก ความไม่สมดุลของจิตใจเห็นได้จากเหตุการณ์และข่าวประจำวัน ซึ่งเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง เช่น นิสิต ปี 3 มหาวิทยาลัยชื่อดัง กระโดดตึกตายเนื่องจากความรัก นักศึกษากระโดดตึกตายเนื่องจากผลการเรียนไม่ดี ฯลฯ ดังนั้นการสร้างความพอดีให้เกิดกับจิตใจ ถือว่าเป็นพื้นฐานสำคัญของการวางรากฐานของชีวิตมนุษย์ ถ้าเราวางรากฐานไม่ดีชีวิตทั้งชีวิตก็จะ พังทลายอย่างน่าเสียดายทั้ง ๆ ที่มีความสามารถด้านวิชาการ ปัจจุบันมีเด็กที่มีความสามารถด้านวิชาการแต่มีปัญหาหรือมีความอ่อนแอด้านจิตใจอยู่เป็นจำนวนมาก ครูปฐมวัยเป็นบุคคลสำคัญอย่างยิ่ง กิจกรรมที่จัดให้กับเด็กต้องเป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมการเลี้ยงดูในการตอบสนองความต้องการด้านจิตใจ โดยการจัดสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมให้เด็กเกิดความรู้สึกอบอุ่น มีความสุข มีความไว้วางใจ เช่น การอุ้ม โอบกอด การตอบสนองต่อความรู้สึกที่เด็กแสดงออก การใช้ภาษาท่าทาง การใช้คำพูด โดยให้คำชมเมื่อเด็กทำถูกต้อง แต่ไม่ลงโทษหรือดุว่าอย่างรุนแรง เมื่อทำไม่ถูกและควรอธิบายให้เด็กเข้าใจ รวมทั้งการสร้างสัมพันธภาพระหว่างบ้านกับโรงเรียนอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ จนเกิดความใกล้ชิดระหว่างบ้านกับโรงเรียน ทั้งนี้ทั้งนั้นในสภาพปัจจุบันครูและผู้บริหารสถานศึกษาจะดำเนินการพัฒนาเด็กปฐมวัยโดยลำพัง คงจะเกิดผลได้ไม่สมบูรณ์นัก จำเป็นต้องอาศัยครอบครัว ชุมชนหรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับการอบรมเลี้ยงดูและพัฒนาเด็กปฐมวัยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้อีกต่อไปแล้ว
การเดินตามรอยพระยุคลบาทตั้งแต่ปฐมวัย การที่จะจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาเด็กให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์อย่างแท้จริงได้นั้น นอกจากจะเน้นคุณภาพด้านสติปัญญา อารมณ์ สังคม คุณธรรมจริยธรรมแล้ว การพัฒนาการทางด้านร่างกายก็ถือว่ามีความสำคัญยิ่งเพราะหากเด็กมีสุขภาพดี จะช่วยให้มีวิถีชีวิตที่มีคุณค่า สามารถดำเนินภารกิจต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพและช่วยเป็นเกราะคุ้มกันโรคภัยไข้เจ็บ รวมถึงช่วยเสริมสร้างจิตใจให้ผ่องใส มีความพร้อมรองรับกับการพัฒนาด้านอื่น ๆ ให้เกิดขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพตามหลักเศษฐกิจพอเพียง
คิดให้รอบคอบ5555เรื่องราวของคุณนายคนหนึ่ง ที่พยายามประหยัดเงินของตัวเอง ด้วยการต่อราคาซื้อมะนาวที่แผงขายผลไม้ข้างทาง ซึ่งไม่ว่าจะอ้อนวอนต่อรองเท่าไร คนขายก็ยอมไม่ลดราคาให้ สุดท้ายนอกจากคุณนายจะไม่ได้ส่วนลดแล้ว ยังต้องเสียเงินในกระเป๋าเพิ่มเป็นค่าน้ำมัน เพราะในระหว่างที่คุณนายกำลังนั่งต่อรองราคามะนาวอยู่นั้น คุณนายไม่ได้ดับเครื่องยนต์