การจารใบลาน(ตามคำขอ)

ภาพการจารใบลานสาธิตโดยพระอาจารย์สมสิทธิ์ รักขิตตสีโร วัดป่าศักดาราม อ.เสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด (บันทึกตอนสอนที่ ม.ราชภัฏอุบลราชธานี)

ลักษณะของห่อใบลาน

เหล็กจารใบลาน ปลายเป็นเข็มตอกเข้ากับแท่งไม้ฝนปลายให้เป็นเหลี่ยม 3-4 เหลี่ยมให้คมที่สุดเพื่อที่จะตัดเส้นเซลลานได้จะทำให้รอยจารสวยงาม

เมื่อได้ลานที่เหมาะสมแล้ว(อยากรู้การเตรียมลานเพื่อจารสามารถค้นได้ในเวปฯของ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม) ก่อนจารต้อง "ดีดคอง" คือ การขีดเส้นบรรทัดโดยใช้เชือกมัดเป็นสายธนู 4 สาย ใช้แผ่นไม้แยกสายเป็นบรรทัด เชือกแต่ละเส้นชุบเขม่าแล้ววางทาบบนใบลาน จากนั้นจึงดีดเส้นเชือกลงใบลานเพื่อให้เกิดรอย

-ใบลานมีสองด้าน แต่ละด้านมีความนุ่มความหยาบต่างกัน ด้านที่นุ่มจะจารง่ายเรียกว่า "หน้าหนุ่ม" ด้านที่หยาบจะจารยากเพราะเส้นเซลลานแข็งมากเรียกว่า "หน้าแก่"

-เมื่อจารเสร็จจะเอาน้ำมันงา(ถ้าไม่มีเอาน้ำมันมะกอก)ทาบนลานที่จารแล้ว จากนั้นเอาน้ำมันยาง(ยางต้นไม้จำพวกวงศ์ยาง)ผสมกับเขม่าหม้อดินทาเพื่อให้เกิดรอย ทิ้งไว้สักครู่จึงนำเอาทรายละเอียดมาถูออกแล้วเอาผ้ามาเช็ดอีกครั้ง ทำอย่างนี้ประมาณ 3-4 รอบ เพื่อให้สีดำลงร่องจารให้มากที่สุด

-ข้อแนะนำ การเช็ดลาน ทานน้ำมันน้ำหมึกบนลานต้องทานไปด้านเดียวห้ามทากลัยไปมาเพราะจะทำให้ลานหักเสียหายได้