10 สถานการณ์เด่นของคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติในประเทศไทย ข้อเสนอจาก SWIT เืพื่องานวิจัยและพัฒนาองค์ความรู้เพื่อเสนอต่อเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในวันที่ 17 เมษายน 2552 ซึ่งท่านศ. นพ.วิจารณ์ พานิช จะกรุณามาให้ความคิดเห็นในการวางแผนงาน

สถานการณ์เด่น ลำดับที่-1

การสืบค้นสาเหตุของความไร้รัฐ ไร้สัญชาติและการสำรวจจุดเกาะเกี่ยวของบุคคล

สถานการณ์

อันเป็นเป้าหมาย

(Purpose)

 

สถานการณ์อันเป็นวิธีการวิจัยและพัฒนา

(Input)

 

สถานการณ์อันเป็นผลลัพธ์ที่คาดหมาย

(Output)

ผู้รับผิดชอบ

และเครือข่ายฯ

·   การ ไร้รัฐ อาจเกิดจากการตกหล่นจากทะเบียนราษฎร เพราะอยู่ห่างไกล, การถูกบันทึกข้อมูลส่วนบุคคลผิด, การหนีภัยความตาย จึงถูกปฏิเสธที่จะได้รับการบันทึกในทะเบียนราษฎร, เพราะไร้รากเหง้า ฯลฯ

 

·   อาจหมายถึงการตกหล่นทางทะเบียนราษฎรของรัฐไทย หรือประเทศเพื่อนบ้าน

 

·   หากสามารถตรวจสอบข้อเท็จจริงของบุคคล เพื่อตรวจสอบจุดเกาะเกี่ยวของบุคคลดังกล่าว จะช่วยให้สามารถกำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา

 

·   แต่ในปัจจุบันยังขาดองค์ความรู้, บุคลากร/หน่วยงานดำเนินการสืบค้นจุดเกาะเกี่ยว, บันทึกปากคำ ฯลฯ

 

·       SWIT จึงเห็นว่าควรศึกษาวิจัยหาเครื่องมือในการตรวจสอบจุดเกาะเกี่ยวของบุคคล อันนำไปสู่การพัฒนาสถานะ ของบุคคลตามกฎหมายของรัฐไทย หรือตามกฎหมายของต่างประเทศ

 

·       ซึ่งอาจสามารถทำให้เห็นถึง “จำนวน” หรือ “ขนาดของปัญหา” แต่มันไม่ใช่เป้าหมายหลัก

 

 

1)     ศึกษาข้อเท็จจริงอันเป็นจุดเกาะเกี่ยวที่ทำให้ได้สถานะตามกฎหมาย เช่นการเกิดในประเทศใด

 

Ø   เกิดแบบสอบถามที่สามารถสะท้อน และตรวจสอบสถานการณ์ปัญหาสถานะของคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ

 

Ø    เกิดแบบสอบถามที่สามารถสะท้อนและตรวจสอบสถานการณ์การละเมิดสิทธิของคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ

 

Ø     ค้นพบข้อเท็จจริงที่แสดงจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐที่มีหน้าที่ขจัดปัญหาความไร้รัฐ ของบุคคล หรือเหตุผลที่รัฐยอมรับใช้ในการแก้ไขปัญหาของบุคคล

 

 

ผู้รับผิดชอบกิจกรรม (Doer)

1) ปิ่นแก้ว อุ่นแก้ว

ที่ปรึกษากิจกรรม(Adviser)
2) รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร

ผู้ร่วมกิจกรรม

(Co – doer)

3) อาจารย์อัจฉรา สุทธิสุนทรินทร์ (อยู่ระหว่างการทาบทาม)

 

เครือข่ายที่ทำหน้าที่พัฒนาฐานข้อมูลอิเลคทรอนิกส์

4) มูลนิธิกระจกเงา

 

เครือข่ายในการพัฒนาแบบสอบถาม

ภาควิชาการ

5) คณะนิติศาสตร์ ธรรมศาสตร์
6) คณะนิติศาสตร์ ม.นเรศวร พะเยา
7) คณะนิติศาสตร์ ม.อุบลฯ

ภาคองค์กรพัฒนาเอกชน

8) คลินิคกฎหมายแม่อาย

9) มูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา (พชภ.)
10) คณะกรรมการคาทอลิกเพื่อกลุ่มชาติพันธ์ (คทช.)

11) …

2)     ประสานงานให้เกิดประชาคมวิจัยเพื่อการพัฒนาองค์ความรู้ในการพัฒนาแบบสอบถาม

- ประชาคมวิจัยประกอบไปด้วย เจ้าของปัญหา, นักวิชาการ, หน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง อาทิ กรมการปกครอง, หน่วยงานความมั่นคง, องค์กรพัฒนาเอกชน ฯลฯ

3)     ประชาคมวิจัยตรวจสอบกฎหมายที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาแบบสอบถามเพื่อการตรวจสอบจุดเกาะเกี่ยว

 

4)     แสวงหาองค์ความรู้ที่ใช้เพื่อการรวบรวมข้อเท็จจริง และการประมวลผลข้อเท็จจริง ด้วยระบบอิเลคทรอนิกส์

 

Ø  เกิดฐานข้อมูลอิเลกทรอนิกส์ที่ถูกต้องและน่าเชื่อถือ อ้างได้ในกระบวนการยุติธรรม

5)     การทดสอบแบบสอบถาม

 

6)     การทบทวน-ปรับปรุงแบบสอบถาม

Ø แบบสอบถามสามารถนำไปสู่การตรวจสอบจุดเกาะเกี่ยวของบุคคล อันนำไปสู่การพัฒนาสถานะ ของบุคคลตามกฎหมายของรัฐไทย หรือตามกฎหมายของต่างประเทศ

 

Ø สังคมไทยเกิดความรู้ ความเข้าใจต่อสภาวะไร้รัฐในประเทศไทยมากขึ้น