อาณาจักรไทยขึ้นที่กรุงสุโขทัย และในปี พ.ศ. 1813 พ่อขุนรามคำแหงก็ขึ้นครองราชย์

3 . อาณาจักรพระนครหลวงมีอายุราว พ.ศ. 1400-2000 ปี

ช่วงนี่จะเล่าเรื่องสืบต่อจากอาณาจักรเจนละคืออาณาจักรพระนครหลวงหรืออาณาจักรขอม  ตามจารึกสต๊กก๊อกธมที่ขุดพบในเมืองอรัญประเทศ  จ. สระแก้ว  มีกล่าวทำนองว่าในปี พ.ศ. 1600 พระเจ้าชัยวรมันที่ 2 ได้กลับมาจากชวาประเทศแล้วรวบรวมดินแดนแถบนี้ไว้ในอำนาจแล้วตั้งเมืองใหม่ชื่อว่า  อินทรปุระ 

 เชื่อว่าอยู่บริเวณตำบลบันทายไพรนคร  ทางทิศตะวันออกของกัมปงจาม  ต่อมาได้สร้างเมืองใหม่อีกชื่อว่า  หริหราลัย  ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเมืองเสียมราฐ  และสร้างอีกหนึ่งเมืองชื่อ  อมเรนทรปุระ  ยังหาที่ตั้งไม่พบ  ท้ายสุดพระองค์สร้างอีกเมืองหนึ่งบนภูเขาพนมกุเลนชื่อ มเหนทรบรรพต 

          พระองค์ครองราชย์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 1345-1393 ก็คือ 48 ปีใช้ระบบการปกครองแบบลัทธิเทวราช  นั้นคือพระราชาคือพระเป็นเจ้าหรือพระเจ้าแผ่นดินเมื่อพระองค์สวรรคตแล้วยังมีพระราชาปกครองต่อมาอีก 26 พระองค์อย่างพระราชาที่มีชื่อเสียงมากคือพระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 ขึ้นครองราชย์เมื่อ พ.ศ. 1650-1700 ด้วยความเป็นนักรบสามารถขยายอำนาจยึดเมืองละโว้ ( เมืองลพบุรี )และเมืองหริภุญชัย ( เมืองลำพูน )  และพระองค์สร้างเทวสถานชื่อว่า..ปราสาทนครวัด...ที่โด่งดังทั่วโลกและที่แห่งนี้เองเป็นที่พักกายใจของพระองค์ไปตลอดกาล 

 ต่อมาพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ครองราชย์เมื่อ พ.ศ. 1700-1750 เป็นช่วงบ้านเมืองมีศึกสงครามและพวกจามเข้ายึดเมืองหลวงคือยศธรปุระ อยู่ถึง 15 ปี จึงขับไล่พวกจามไปได้  ทำให้พระองค์ย้ายสร้างเมืองใหม่ชื่อนครธมพร้อมสงเสริมพระพุทธศาสนาและหลังจากพระองค์สวรรคตแล้วต่อมา พ.ศ. 1826 กองทัพของกุบไลข่าน อันเกรียงไกรบุกยึดอาณาจักรขอมต้องยอมส่งเครื่องส่วยไปนอบน้อมต่อพระเจ้ากุบไลข่าน 

 ช่วงนี้เองมีแสงดาวเหนือโดดเด่นขึ้นมาคือพ่อขุนศรีได้ตั้งอาณาจักรไทยขึ้นที่กรุงสุโขทัย  และในปี พ.ศ. 1813 พ่อขุนรามคำแหงก็ขึ้นครองราชย์  ทางฝ่ายอาณาจักรขอมอ่อนแอลงได้แต่เพียงผูกสัมพันธไมตรีกับอาณาจักรไทยใหม่ขณะที่ตนเองกำลังมีศึกติดพันรอบด้านนั้นเอง.