ผมเป็นคนชอบทำงานเชิงระบบ   การประชุมเครือข่ายวิจัยระบบสุขภาพที่ สวรส. เมื่อวันที่ ๒๕ ก.พ. ๕๒ จึงให้ความอิ่มอกอิ่มใจมาก   เพราะได้เห็นกิจกรรมที่สร้างการเคลื่อนไหวหรือการพัฒนาระบบบริการสุขภาพอย่างน่าตื่นใจ 

          ได้รับรู้โครงการพัฒนาโรงพยาบาล “บริการประทับใจ ไร้ความแออัด พัฒนาเครือข่ายบริการ”   ที่ สปสช. ออกเงิน ๑๕๐ ล้านบาท สนับสนุนให้โรงพยาบาลขนาดใหญ่พัฒนาเครือข่ายบริการในจังหวัด   เพื่อให้ประชาชนได้รับบริการที่รวดเร็ว คุณภาพดี

          ผมได้มีโอกาสรับฟังการดำเนินการของโรงพยาบาลศูนย์พระนครศรีอยุธยา นำเสนอโดย นพ. วีระพล ธีระพันธ์เจริญ ผู้อำนวยการโรงพยาบาล  และ นพ. เศกสรรค์   ที่ดำเนินการโครงการ พัฒนาโรงพยาบาล “บริการประทับใจ ไร้ความแออัด” พัฒนาเครือข่ายจังหวัดพระนครศรีอยุธยา    ที่ฟังแล้วผมบอกตัวเองว่า นี่แหละการปฏิรูประบบบริการสุขภาพระดับจังหวัดตัวจริง  

          เราได้เห็นโจทย์วิจัยเชิงระบบของระบบสุขภาพอีกมากมาย    ที่จะช่วยขับเคลื่อนขบวนการ  “บริการประทับใจ ไร้ความแออัด พัฒนาเครือข่ายบริการ”

          ผมได้เห็นร่องรอยของการเปลี่ยนกระบวนทัศน์ หรือมุมมองของผู้บริหารโรงพยาบาล   จากมุมมองที่จำกัดขอบเขตอยู่แค่กิจการภายในโรงพยาบาลของตนเป็นตัวตั้ง    เปลี่ยนไปสู่การคิดโดยใช้ประชาชนผู้ใช้บริการเป็นตัวตั้ง    เปลี่ยนไปสู่การคิดแบบภาพรวม (holistic) มองทั้งเครือข่ายบริการสุขภาพทั้งจังหวัด   มีการใช้ข้อมูลในการออกแบบเครือข่ายระบบบริการสุขภาพ   มีวิธีคิดที่ซับซ้อน   คิดหาวิธีการเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้ใช้บริการ ให้เป็นวิธีใช้บริการที่เหมาะสม   ทำให้ระบบสุขภาพไม่แพงเกินไป    แต่ก็ให้บริการที่มีคุณภาพสูง  

          ผมได้เห็นโอกาสต่อยอดสร้างคุณค่าจากงานสร้างสรรค์เหล่านี้   ไปสู่การยกระดับไปสู่โจทย์วิจัยเชิงระบบที่เชื่อมโยงกว้างขึ้น   มองภาพใหญ่ขึ้น   จับประเด็นวิจัยที่ซ่อนเร้นมากขึ้น   เป็นต้น

          ระบบสุขภาพของประเทศไทย มีมิติที่ซับซ้อนและกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างน่าชื่นใจ    การเปลี่ยนแปลงมาจากหลากหลายทาง    ยากที่จะทำความเข้าใจให้ครบถ้วนได้    สภาพที่ซับซ้อนและปรับตัว (Complex Adaptive Systems) เช่นนี้แหละที่ผมสนุกที่จะเข้าไปร่วมเป็นส่วนเล็กๆ ของขบวนการขับเคลื่อน   เพราะเราทำนิดเดียว ได้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่   มีคุณูปการต่อสังคมมหาศาล

          เกือบลืมที่จะระบุให้ชัดว่า การประชุมวันนี้จริงๆ แล้วเป็นการประชุมขับเคลื่อน R2R ในวงการสุขภาพ   ในประเด็นที่จะลดความแออัดที่โรงพยาบาล

 

วิจารณ์ พานิช
๒๕ ก.พ. ๕๒