เครื่องขยายเสียงที่ดี จะให้เสียงออกมาใสสะอาด ทำให้ผู้ร้องไม่เหนื่อย เพราะเครื่องขยายเสียงเป็นเครื่องช่วยให้ผู้ร้องใช้พลังงานลดน้อยลงและผู้ที่รับฟังสามารถจับใจความได้อย่างแม่นยำชัดเจนด้วย

หมอทำขวัญนาค ตอนที่ 6 เครื่องขยาย

นายชำเลือง มณีวงษ์ 

ผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม (เพลงพื้นบ้าน พานพุ่มพนมมาลา ปี 2547) 
 

 

        ผมได้นำเอาประสบการณ์และทางเลือกมาชี้ให้เห็นความลงตัว ความเหมาะสม เพื่อที่จะคลี่คลายคำว่า “ความยุ่งยาก” ที่จะต้องเตรียมสิ่งของอะไรต่อมิอะไรต่าง ๆ มากมาย และชี้ให้เห็นว่า ในความสับสนวุ่นวาย ในความยุ่งยากนั้น ๆ ยังมีความเรียบง่ายและมีทางเลือกให้พิจารณาอีกหลายทางเลือกครับ แต่ก็ยังอดไม่ได้ที่จะมีปัญหาเล็ก ๆ น้อย ๆ ในแต่ละงานซึ่งในความเป็นจริงแล้วเกิดจากความเห็น ความเข้าใจของผู้ที่เป็นเจ้าของอุปกรณ์นั้น ๆ มีความรู้มาในทางที่ไม่ตรงกันหรืออาจจะศึกษามาด้วยตนเองแต่เกิดการไม่ยอมรับในความรู้ความสามารถของผู้อื่นจึงทำให้งานที่มีอุปกรณ์เครื่องขยายเสียงครบครัน กลายเป็นปัญหานำมาซึ่งความไม่สมบูรณ์ขึ้นมาทันที

        

 

          

        เมื่อพูดถึงเครื่องขยายเสียงและไฟฟ้า มีความสำคัญต่องานในแต่ละงานมากมิใช่น้อย เพราะเสียงที่ส่งออกไปถ้ามีความไพเราะน่าฟังก็จะยิ่งช่วยให้ผู้ที่ได้รับข่าวสารเกิดประโยชน์อย่างเต็มที่ แต่ถ้าเสียงที่ส่งออกไปมีความขุ่นมัว ไม่ชัดเจนไม่แจ่มใสก็ทำให้ไม่น่าที่จะสนใจ ไม่อยากรับรู้ข่าวสารไปด้วย 

        คุณสมบัติของเครื่องขยายเสียงที่มีกำลังวัตต์ (ความดัง) ในระดับ 100W. ขึ้นไปมักจะมีปุ่มควบคุมที่สามารถบังคับเสียงให้ออกมามีความไพเราะได้ 3 ระดับคือ เสียงแหลม เสียงกลาง และเสียงทุ้ม (สูง กลาง ต่ำ) หากไม่มีการควบคุมเลย เสียงที่ออกไปก็ขาดความไพเราะอย่างน่าเสียดาย

        เจ้าของเครื่องขยายเสียง หรือที่เรียกกันว่า เครื่องไฟบางราย ท่านมีความรู้ ความสามารถมาก บางท่านเคยเรียนรู้เรื่องราวของอีเล็กทรอนิกส์มาก่อน การปรับแต่งผสมเสียงเก่งมาก ทำให้ได้เสียงที่ออกมานุ่มนวลน่าฟัง แต่ผู้ควบคุมบางท่านเรียนรู้มาจากนักเล่นเครื่องไฟใช้หลักการของตนเอง ตนเองมีความชอบในการฟังอย่างไรก็ปรับอย่างนั้น คุณภาพที่ได้ออกมาก็อาจจะได้ไม่เต็มที่

 

        

       (เครื่องเสียงขนาดใหญ่ มีตู้ลำโพงจำนวนมาก ความดังเกินความต้องการที่จะรับรู้เข้าใจได้)

 

เครื่องขยายเสียงที่ดี ตัดสินที่ความดังหรือฟังได้ชัดเจน

 

        ผมขอนำเอาประสบการณ์จากการที่ได้สัมผัสกับเจ้าของเครื่องไฟขยายเสียงในงานทำขวัญนาค ในงานพิธีกร ตลอดจนงานประกาศบนเวทีมาเล่าให้ท่านที่สนใจได้รับฟังบางกรณี ดังนี้ 

 

        ประสบการณ์ที่ 1 ผมไปทำขวัญนาคที่บ้านคลอง 16 ซึ่งอยู่ไม่ห่างจากบ้านพักของผมและที่ทำงานของผมมากนัก วันนั้นเจ้าภาพท่านหาเครื่องไฟจากวัดแห่งหนึ่ง มีพระคุณเจ้าเป็นผู้ควบคุมดูแล ผมว่าท่านเก่งมากนะ ที่โดดเข้ามาทำงานด้านนี้ด้วย เมื่อผมไปถึงบ้านงาน ผมจัดเตรียมอุปกรณ์ในการประกอบพิธีครบครัน ผมขอให้ลูกศิษย์คนหนึ่งนำเอาสายสัญญาณเสียงออกจากมิกเซอร์ส่วนตัวของผมไปเชื่อมต่อกับแอมพลีไฟเออร์ (Amplifier) เด็กหายไปพักหนึ่ง กลับมาบอกว่า อาจารย์ครับเขาไม่ให้ต่อ ถ้านำอุปกรณ์อื่นมาพ่วงจะทำให้เครื่องเขาเสีย ทั้งที่ผมใช้มันมานานกว่า 30 ปี ยังไม่มีเครื่องใครเสียหาย (ผมศึกษามาทางด้านอีเล็กทรอนิกส์) ผมจึงเริ่มทำขวัญนาคด้วยเสียงเปล่า ๆ ไม่มีเครื่องขยาย ทางเจ้าภาพบอกให้ผมหยุดก่อน ผมหยุดรอ นักดนตรีเขานำเอาสายสัญญาณของผมไปต่อกับตู้แอมป์ขยายเสียงกีต้าร์ ก็มีเสียงดังเพราะพอสมควร ใช้งานได้ดี ครับ ไม่เห็นจะมีปัญหาเลย (เพราะเขาไม่เรื่องมาก)

        ประสบการณ์ที่ 2 ผมไปทำขวัญนาคที่บ้านวังยาง ศรีประจันต์ ก็อยู่ไม่ห่างจากบ้านผมมากนัก ที่นี่ทำงานตอนกลางวันหลังจากเที่ยงไปเล็กน้อย เมื่อเริ่มจะเข้าสู่พิธี ผมจัดเตรียมเครื่องประกอบพิธีเสร็จทุกอย่างก็เริ่มเชื่อมต่อสัญญาณเสียงจากที่ผมทำพิธีไปยังเครื่องขยายเสียงของงาน ปรากฏว่าเจ้าของเครื่องไฟเขาบอกผมว่า ให้ใช้ของเขาไม่ต้องต่อพ่วงไปที่หมอก็ได้จะทำให้ยุ่งยาก ผมได้รับฟังจึงบอกกับผู้ควบคุมว่า “ผมจะขอดำเนินการเองได้ไหม หากมีความเสียหายผมรับผิดชอบ” เขาบอกว่า “ไม่ได้เครื่องเขาราคาแพง” เวลาก็จวนใกล้เข้ามาเพราะเจ้าภาพเขามีงานทานเลี้ยงในช่วงเย็น ผมจึงเริ่มทดสอบเสียงจากเครื่องขยายประจำงาน ปรากฏว่าตรงที่ผมนั่งอยู่ไม่ได้ยินเสียงที่ผมพูดออกไป จับใจความไม่ได้ เพราะลำโพงที่ให้เสียงย้อนกลับมาอยู่ห่างมาก ผมเลยตัดสินใจนำเอาเครื่องขยายเสียงขนาด 35 วัตต์ พร้อมลำโพงขนาดตู้ 10 นิ้ว (มี 3 ทาง) 1 คู่ มีลำโพงฮอร์นด้วยและมิกเซอร์ 1 ตัวต่อสายสัญญาณเสร็จลงมือทำหน้าที่ เสียงดีครับ ของตัวเองผมใช้มานาน ราคาก็พอสมควร แต่ว่าไมโครโฟนยี่ห้อชัวร์ จากอเมริกา เสียงนุ่มนวลน่าฟัง โชคดีที่ผมมีเครื่องติดตัวไปด้วย (วันนั้นผมมีงานบรรยายก่อนไปทำขวัญนาค)

        ประสบการณ์ที่ 3 งานนี้แปลกสักนิดคือ ผมไปทำขวัญนาคในงานคำนับครูของคนทรงเจ้าที่ชุมชนแห่งหนึ่งไม่ไกลนัก งานนี้เครื่องไฟขยายเสียงดังเพราะมาก เขาใช้ระบบไมลอย (ไร้สาย) เครื่องขยายเขาตั้งเอาไว้ไกลจากที่ทำพิธีมาก ไม่มีสายต่อที่จะให้ผมได้พ่วงอุปกรณ์ช่วยแต่งเสียงของเราได้เลย ผมติดต่อผู้ที่ทำหน้าที่ควบคุมระบบเสียง เขาบอกว่าต่อพ่วงไม่ได้ ไม่มีสายที่จะต่อนำเสียงออกไปเข้าที่เครื่องของเขาได้ ผมลองทดสอบเสียงพูดแล้ว ไม่ชัดเจนเท่ากับที่เขาเปิดเพลง ความชัดเจนไม่พอ ฟังไม่รู้เรื่อง ผมจึงนำเอาเครื่องมิกเซอร์ของตัวเองไปต่อเข้ากับแอมปลิไฟเออร์ของเครื่องไฟ พ่วงเครื่องส่งสัญญาณไมลอยเข้าไปอีก 1 ชุด แล้วปรับให้เหมาะกับเสียงที่เราต้องการและบอกกับน้องที่ควบคุมว่า “ผมต้องการเสียงอย่างนี้ ไม่ต้องปรับแต่งอีก” พอเราเริ่มทำงานเขาก็เริ่มปรับจนเขาพอใจ แต่เราคนฟังซึ่งจบมาทางเทคโนโลยี ฟังแล้วดังพอ ๆ กับวิทยุ AM. ไม่น่าที่จะเป็นไปได้ จนมาถึงช่วงสุดท้ายของพิธีการ ผมขอพัก 5 นาที เพื่อไปปรับเสียงใหม่ และยืนร้องแหล่อยู่ตรงเครื่องขยายเสียงจนจบ ผมกลับไปที่พิธี เพื่อยืนยันว่าเสียงที่ไพเราะน่าฟังมันแตกต่างกันอย่างไร (เหนื่อยใจ)

        ประสบการณ์ที่ 4 งานนี้ไปทำขวัญนาคที่หนองหญ้าไซ เจ้าภาพมีอัธยาศัยไมตรีดี แต่มีแม่งานคนหนึ่งเป็นคนจัดการงานนี้ทั้งหมด มีอำนาจสั่งการทุกอย่าง หันมาทางเครื่องไฟเสียงดีมากครับ เปิดเพลงได้ไพเราะจริง ๆ เสียงแหลมชัดเจน เสียงคนร้องฟังได้ละเอียดมาก และเสียงทุ้มก็ฟังนุ่มหู เมื่อถึงเวลาทำขวัญนาค ผมใช้อุปกรณ์ของเจ้าของเครื่องไฟขยายเสียงทั้งหมด เมื่อเริ่มร้องทำขวัญนาคบทไหว้ครู ผมพอใจในระบบที่เขาปรับเสียงให้ แต่พอว่าไปได้สัก 10 นาทีเสียงเริ่มขุ่น ๆ อู้ ๆ ไม่ชัดเจน ผมทนว่าต่อไปอีกระยะหนึ่งก็มีท่านผู้ฟังมาบอกว่า “ฟังไม่ค่อยชัด” ผมขอให้เจ้าภาพบอกกับผู้ควบคุมเสียงว่า “ขอให้ปรับให้เหมือนตอนเริ่มต้น” แต่เสียงที่ออกมายังคงเดิม  ผมจึงขอต่อเสียงจากตู้แอมป์ของแตรวงมาใช้ โดยผ่านมิกเซอร์ของผม ได้เสียงที่ดีกว่ามากเลย ครับ (แค่ปรับให้น่าฟังเท่านั้นเอง)

       

 

      (เครื่องเสียงชุดกลาง มีอุปกรณ์ที่สมบูรณ์การควบคุมเสียงเหมาะสมให้การรับรู้ได้ในงานใหญ่ ๆ)

 

        ยังมีอีกหลายงานที่ผมไม่ต้องมาเสียเวลาในการต่อพ่วงอุปกรณ์ใด ๆ เลย เจ้าของเครื่องไฟเป็นคนที่มีประสบการณ์สูง อย่างที่วัดดงขี้เหล็ก เครื่องไฟขยายเสียงของคุณสุเทพแสงเสียง บ้านนาป่า เจ้านี้สุดยอดแห่งการควบคุมเสียงร้อง ไพเราะมาก หรือที่เลาขวัญ กาญจนบุรี เครื่องเสียงของเขาสุดยอดเช่นกัน เขาใช้ตู้ลำโพงขนาด 12 นิ้ว มี 3 ทาง (จำนวน 6 ตู้) ใช้แอมปลิไฟเออร์ขนาด 100-150 วัตต์ มีเพาเวอร์และมิกเซอร์ช่วยด้วย การควบคุมเสียงดีมาก สังเกตได้จากผู้ฟังให้ความสนใจ ไม่มีหนีไปไหน ที่อำเภอเมือง จังหวัดชุมพรก็ยอดเยี่ยมมาก เรื่องระบบเสียงเขาเน้นที่ความไพเราะ ความชัดเจน เขาจึงตั้งตู้ลำโพงเอาไว้ห่างพอประมาณ และหันหน้าตู้เข้ามาในบ้านมิใช่ตั้งตู้ขนาดใหญ่แต่อยู่ห่างจากที่รับฟังและเปิดเสียงดังมากจนหนวกหูน่ารำคาญความจริงควบคุมความดังแค่พอประมาณแต่ให้มีความไพเราะน่าฟังจะดีกว่า

                  

         (ชุดเครื่องขยายเสียงขนาดเล็กความดัง 100-200 วัตต์ ใช้งานกลางแจ้งที่มีผู้ฟังไม่มากได้)

         ที่หยิบยกเอามาเพื่อที่จะบอกกับท่านผู้อ่านว่า ความพอดี ความเหมาะสมมันมีอยู่ เสียงร้องเพลงกับเสียงพูดมีการควบคุมเสียงต่างกัน เสียงดนตรีกับเสียงร้องการควบคุมเสียงและความดังต่างกัน ที่สำคัญคือ เครื่องขยายเสียงที่ดี จะให้เสียงออกมาใสสะอาด ทำให้ผู้ร้องไม่เหนื่อย เพราะเครื่องขยายเสียงเป็นเครื่องช่วยให้ผู้ร้องใช้พลังงานลดน้อยลงและผู้ที่รับฟังสามารถจับใจความได้อย่างแม่นยำชัดเจนด้วย

ชำเลือง มณีวงษ์   Email : [email protected]