มองเห็นการพัฒนาจากประเด็นปัญหาของเกษตรกรเพื่อพัฒนาไปสู่โจทย์ในการวิจัยร่วมกัน

บทเรียนหนึ่งที่ปางมะค่า ในเวทีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน

 

ผมจะขอเล่าต่อจากตอนที่ 1. ว่าเมื่อเราเสร็จสิ้นในการจัดกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ในวันที่29 มกราคม 2552 ในช่วงภาคเช้า สำหรับภาคบ่ายเวลา 13.00 น. ทางทีมงานจากสำนักงานเกษตรจังหวัดกำแพงเพชร กับทีมงานของสำนักงานเกษตรอำเภอขาณุวรลักษบุรี เรามีการประเมินขณะเสร็จสิ้นกระบวนการด้วยเทคนิค AAR.  เราใช้คำถามนำ ว่าเราได้เรียนรู้อะไรบ้าง จากการที่ได้ออกแบบกระบวนการพร้อมการออกแบบเครื่องมือในการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ  มีประเด็นใดบ้างที่เราควรปรับปรุง ในขณะเดียวกันเราพยายามที่ให้ทีมงานได้มีส่วนร่วมในการค้นหาประเด็นปัญหาของการผลิตมันสำปะหลังของเกษตรกร โดยพื้นฐานปัญหามาจากเกษตรกรเป็นผู้บอก ในขณะเดียวกัน เจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร(ทีมงานทั้งจังหวัดและอำเภอ ) ต้องมองเห็นการพัฒนาจากประเด็นปัญหาของเกษตรกรเพื่อพัฒนาไปสู่โจทย์ในการวิจัย แต่ที่สำคัญที่สุดการประมวลที่มาสภาพของปัญหาเชิงระบบ โดยเข้าใจที่ตรงกัน โดยมองตามหลักการของต้นไม้ปัญหา หรือที่เรียกว่า Problem tree  นั่นเอง

 

         จากนั้นอ.สิงห์ป่าสัก ได้สร้างความเข้าใจ ในการนำการวิจัยแบบPAR มาเป็นเครื่องมือในการทำงานส่งเสริมการเกษตร โดยมีเป้าหมายในการดำเนินงานในการพัฒนาการผลิตมันสำปะหลังจำนวน 4 ตำบล ได้แก่ตำบลบ่อถ้ำ ตำบลวังชะพลู ตำบลวังหามแห และตำบลปางมะค่า  ในขณะเดียวกันเราได้บูรณาการการทำงานระหว่างการพัฒนามันสำปะหลังในระบบพิเศษ การดำเนินงานกลุ่มอาชีพผู้ผลิตมันสำปะหลังเครือข่าย และการนำการจัดการความรู้ และการวิจัยในงานประจำ นั่นเอง 

 

 

        วันนี้เราได้มีการพัฒนาและสร้างทีมงานทั้งเกษตรกร ผู้นำชุมชน(อปท.) และเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร(ทั้งจังหวัด อำเภอ ตำบล) โดยมีการร่วมกันศึกษาหรือค้นหาปัญหา และหาแนวทางแก้ไข และพัฒนา ทุกขั้นตอนของกระบวนการวิจัย  ต้องมีส่วนร่วมกันออกความเห็นร่วมกันทุกขั้นตอนตั้งแต่การค้นหาปัญหา การกำหนดโจทย์วิจัย การออกแบบ การเก็บข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล การสรุปและรายงานผล  และที่สำคัญเราได้มีข้อตกลงร่วมกันคือเราจะต้องลงไปAction ในพื้นที่ชุมชนเป้าหมายร่วมันทุกครั้ง

 

       สำหรับการสรุปAAR.ในวันนี้ทีมงานทุกคน ได้เข้าใจในกระบวนการทำงานตามระบบส่งเสริมการเกษตรร่วมกัน  โดยเราได้นำการวิจัยสวมลงในงานประจำนั่นเอง หรือที่เรียกกันว่า R2R โดยที่เราได้กำหนดแผนการปฏิบัติงานร่วมกันต่อเนื่องต่อไป ข้อสรุปดัวModel ดังกล่าวข้างต้น  ซึ่งเป็นข้อตกลงร่วมกันของทีมก็คือเมื่อเราจะทำงานด้วยกันแล้วเราต้องมีความเข้าใจที่ตรงกันและเปิดใจพร้อมกันหรือตรงกับคำว่าต้องเห็นช้างทั้งตัวเหมือนกันนั่นเองครับ.......