แมมโมกับการเกิดภาพ(filter)
หลังจากพูดถึงคุณภาพของภาพแมมโมกราฟฟี่แล้วยังมีสิ่งที่เกี่ยวข้องที่น่าจะพูดถึงอีก คือ ธาตุที่ประกอบในเนื้อเยื่อเต้านม ที่มีผลทำให้เกิดความแตกต่างของภาพ และ วัสดุที่ช่วยประกอบในการสร้างภาพ ให้มีความเหมะสม เช่น เป้าหลอดเอกซเรย์(target) และ ตัวกรองรังสี(filter)......
โดยเนื้อเยื่อเต้านมที่เป็นชนิด ไขมัน หรือ fat tissue or adipose tissue จะมีส่วนประกอบ สามส่วน เป็นอะตอมของธาตุ คาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งมีเลขอะตอม เท่ากับ 6
เนื้อเยื่อเต้านมที่เป็น ต่อมน้ำนม หรือ glandular tissue มีส่วนประกอบ สามส่วน เป็นอะตอมของธาตุ ไนโตรเจน ซึ่งมีเลขอะตอม เท่ากับ 7 และอะตอมของธาตุ ออกซิเจน ซึ่งมีเลขอะตอม เท่ากับ 8 (ต่อมน้ำนมในภาพจะเห็นเป็นภาพขาวทึบ)
เนื้อเยื่อเต้านมที่เป็น มะเร็ง ส่วนใหญ่ร้อยละ 40 ประกอบไปด้วยหินปูนเล็กๆ หรือ microcalcification ซึ่ง หินปูน มีเลขอะตอม เท่ากับ 20 และธาตุฟอสฟอรัส มีเลขอะตอม เท่ากับ 15 (หินปูนในภาพเต้านมจะเห็นสีขาวแยกออกได้ชัดเจน)
การสร้างภาพจึงมีความสำคัญกับการเลือกวัสดุที่มาช่วยในการสร้างภาพเพื่อให้เนื้อเยื่อที่มีเลขอะตอมที่ใกล้เคียงกันสามารถมองเห็น แยกออกจากกันได้ชัดเจน วัสดุที่ทำเป็น เป้าหลอด(target) และ ตัวกรองรังสี(filter) ได้กล่าวถึงบ้างแล้วในบันทึกที่3 และ ภาพเต้านมในบันทึกที่ 2
หลอดเอกซเรย์ในเครื่องแมมโมกราฟฟี่ ด้าน anode หรือ ขั้วลบ ขนาดของ จุดโฟคอลสปอต จะเล็กกว่าเครื่องเอกซเรย์ทั่วไป เพราะจะให้ภาพรูปร่างของวัตถุมีความคมชัด ที่นิยม คือ ขนาด 0.1 และ 0.3 มิลลิเมตร
วัสดุที่เป็น ตัวกรองรังสี ต้องเป็นวัสดุชนิดที่มีเลขอะตอมต่ำ หรือ low atomic number ที่มี ค่าเลขอะตอมอยู่ในช่วง 40-45 ถึงจะเหมาะกับการนำมาประกอบเป็นวัสดุในการสร้างภาพเต้านม และ ต้องใช้คู่กันกับเป้าหลอดชนิดเดียวกัน เช่น Mo/Mo และ Rh/Rh
วัสดุกรองรังสี โมลิปดีนั่ม (Mo:molybdenum) ซึ่งให้ characteristic x-ray 17.5 และ 19.6 keV มีเลขอะตอม 42
วัสดุกรองรังสี โรเดี่ยม (Rh:rhodium) ซึ่งให้characteristic x-ray 20.2 และ 22.7 keV มีเลขอะตอม 45 ดังรูป
พลังงาน Mo filter
เปรียบเทียบการกรองรังสี..เมื่อมีแผ่นกรองกับไม่มีแผ่นกรองรังสี..... เมื่อมีการกรองรังสีพลังงานต่ำๆออกไปทำให้ได้ภาพที่มีความคมชัด...
