เราจึงมีความเห็นคล้ายคลึงกัน ภายใต้ “โลกใบเดียว” ที่มีปัญหา “ความเสื่อมโทรม” แบบกระทบถึงกันทั้งหมด ว่า เราต้องพึ่งความหลากหลาย(Diversity) และพัฒนาการอยู่ร่วมกัน (co-existing) ให้ได้

เอกสารนี้เขียนขึ้นเพื่อแลกเปลี่ยนและรวบรวมความคิด ความรู้ที่ผมใช้ในการสอนวิชา “การจัดการทรัพยากรที่ดินแบบบูรณาการ” ในหัวข้อ “กรอบแนวคิดในการพัฒนาแบบบูรณาการ”

ที่ผมได้รวบรวมประเด็นให้นักศึกษาได้เข้าใจทิศทางของการพัฒนาทรัพยากรที่ดินที่เสื่อมโทรมในทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็น ป่าไม้ แหล่งน้ำ ดิน และทรัพยากรธรรมชาติทั้งหลาย ที่ในที่สุดได้ส่งผลกระทบถึง สังคมและเศรษฐกิจ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ดังนั้นแนวทางในการพัฒนาจึงดูเหมือนจะไปทางเดียวกันหมดอย่างไม่น่าเชื่อ (แม้ความเป็นจริง เราก็ยังมิได้ทำเต็มที่ แต่อย่างใด) ทั้งๆที่ต่างคนต่างคิดก็ตาม

เมื่อวันก่อนผมได้นำเสนอกระบวนทัศน์การทำงานวิจัยด้านการจัดการทรัพยากรน้ำที่ใช้ “การจัดการน้ำแบบหลากกลายวัตถุประสงค์”- MUS (multiple uses system) ไว้แล้ว วันนี้จึงขอรวบรวมด้านอื่นๆ ดังนี้

เกษตรกรรม เน้น เกษตรผสมผสาน Integrated farming system

ดิน เน้น การจัดการดินแบบเกษตรอินทรีย์ (ที่แปลว่า ร่างกาย) Organic farming โดยถือว่าร่างกายเราเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ และธรรมชาติคือระบบการพึ่งพิงของร่างกายของเรา จึงต้องจัดการแบบ “ไม่ทำลายตนเอง ไม่ทำลายผู้อื่น ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม”

พืช สัตว์ ป่าไม้ เน้น ความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity) ที่สนับสนุน หรือเอื้ออำนวยให้เกิดความเข้มแข็งและการพึ่งพาซึ่งกันและกันอย่างครอบคลุม

สังคม เน้น การพัฒนาแบบ “พหุลักษณ์” ที่พยายามรักษาความหลากหลาย เข้มแข็ง การอยู่ร่วมกัน และเข้าใจซึ่งกันและกัน

ระบบเศรษฐกิจ เน้น “ความพอเพียง” ตามแนวปรัชญาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่เป็นที่ยอมรับกันทั่วโลก ว่าเป็นแนวทางในการพัฒนาที่ยั่งยืน ในทุกระดับของระบบเศรษฐกิจ ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ สามารถนำไปปรับใช้ได้เช่นเดียวกัน

ดังนั้นโดยรวมสรุปในทุกด้านแล้ว เราจึงมีความเห็นคล้ายคลึงกัน ภายใต้ “โลกใบเดียว” ที่มีปัญหา “ความเสื่อมโทรม” แบบกระทบถึงกันทั้งหมด ว่า

เราต้องพึ่งความหลากหลาย(Diversity) และพัฒนาการอยู่ร่วมกัน (co-existing) ให้ได้

ฉะนั้น ภายใต้แนวคิดนี้ ยังต้องเน้นการพัฒนาแบบ

  • ครบถ้วน หรือ อย่างน้อยก็ต้องหลากหลายไว้ก่อน ทั้งชนิดและจำนวน
  • มีสัดส่วนที่พอเหมาะ ต่อการทำงานและอยู่รอดของระบบ
  • มีคุณภาพของการทำงานตามหน้าที่ที่มี และ
  • มีการทำงานอย่างสอดคล้องกัน เพื่อเป้าหมายของ “การพัฒนาอย่างยั่งยืน” ทั้งในระยะสั้น และระยะยาว

ผมคิดว่าเรามาถูกทางแล้วครับ แต่จะเดินต่อไป อย่างมีพลัง นั้น จะทำอย่างไร ต้องช่วยกันคิดครับ

ขอบคุณครับ