เพลงอีแซว สายเลือดสุพรรณฯ
ผ่านสื่อโทรทัศน์ UBC 96 (ETV)
รายการชุมชนสำราญ(ตอนที่ 3)
ชำเลือง มณีวงษ์ (รายงาน)
ในวันที่ 11 พฤศจิกายน 2551 เวลาประมาณ 15.30 น.เศษ ทีมงานจากรายการชุมชนสำราญก็ติดตามคณะเพลงอีแซวนักเรียนของพวกเราในการเดินทางไปแสดงงานลอยกระทง ที่เทศบาลเมืองบ้านหมี่ อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี รถตู้ออกเดินทางจากโรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 1 พร้อมกับกล้องโทรทัศน์จับภาพการเดินทางตั้งแต่ออกจากห้องศูนย์การเรียนรู้เพลงอีแซว รถแล่นไปตามเส้นทางดอนเจดีย์-ศรีประจันต์ จนไปถึงเส้นทางสายใหญ่ สุพรรณ-ชัยนาท ตรงถึงแยกขวาไปสุพรรณ แยกซ้ายไปชัยนาท ผมให้รถของทีมงานจอดคอยที่ปั๊มน้ำมันใกล้ ๆ ทางแยก เพราะว่ารถอีกคันจะเข้าไปรับนักแสดงรุ่นพี่ คือ นางสาวรัตนา ผัดแสน ที่วิทยาลัยพยาบาลสุพรรณบุรี
จากนั้นก็ร่วมกันเดินทางไปบันทึกภาพการเคลื่อนไหวของทีมงานนักแสดงไปโดยตลอด รถแล่นจากอำเภอศรีประจันต์ไปตามเส้นทางผ่านตลาดนางบวช เลี้ยวขวาไปบางระจ้น จังหวัดสิงห์บุรี ผ่านเขตอำเภอเมืองเข้าสู่เขตอำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี เราจอดรถรับประทานอาหารที่ปั๊ม ปตท.ทีนี่มีศูนย์บริการอาหารด้วย ข้าวราคาจานละ 30-35 บาท น้ำขวดเล็ก ๆ ขวดละ 10 บาท และที่ใกล้ ๆ มีร้านสะดวกซื้อ 7-Eleven อยู่ด้วย ผมเข้าไปเดินหายาอมเหลือบไปเห็นน้ำขวดเท่ากับที่ศูนย์บริการอาหาร แต่ที่นี่ราคา 7 บาท (ก็อยู่ติด ๆ กันนั้นเอง)
ผมบอกกับเด็กๆ ว่า “ขึ้นรถได้แล้วพวกเรา ยังจะต้องเดินทางอีกประมาณ 33 กิโลเมตรจึงจะถึงสถานที่จัดงาน” รถตู้ 2 คัน แล่นออกจากจุดพักรถมุ่งหน้าไปยังอำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี ถึงบริเวณงาน ประมาณ 18.00 น.เศษ บริเวณงานกว้างขวางใหญ่โตมาก มีเวทีการแสดง 2 ที่ กับอีก 1 ทำเล (สระน้ำ) เวทีประกวดของงานลอยกระทง และเวทีมหรสพพื้นบ้าน มีการฉายภาพยนตร์ด้วย เด็ก ๆ มีเวลาเตรียมตัวในการแสดงเพียงไม่ถึง 1 ชั่วโมง ทั้งนี้เพราะว่าในเวลา 19.00 น. จะต้องลงไปเล่นเพลงเรือในสระน้ำขนาดใหญ่ที่หน้าสำนักงานเทศบาล เราจึงต้องเร่งรีบแต่งตัวที่ระเบียงอาคารเรียนข้างเวทีนั่นเอง
เวลา 19.15 น. นักแสดงประมาณ 10 คนเดินทางไปลงเรือที่เทียบเรืออยู่หน้าท่าโรงเรียนเทศบาลบ้านหมี่ เรือทั้ง 2 ลำ มีขนาดใหญ่นั่งสบาย มีฝีพายทำหน้าที่พายเรือให้ ที่รอบ ๆ สระน้ำมีผู้คนให้ความสนใจมากพอสมควรยืนรอชมการแสดงอยู่โดยรายรอบ หลายคนถือกล้องพร้อมที่จะบันทึกภาพและเสียงในการแสดงเพลงเรือเอาเก็บไว้เป็นที่ระลึกและชมได้ในวันต่อไป
เสียงเพลงเรือดังขึ้นจากผู้แสดงในลำเรือ เมื่อเวลาประมาณ 19.20 น.“เอ่อ เออ เอิ้ง เง๊ย.. เอ๊า ฮ้า ไฮ้ เชี๊ยบ ๆ นอ ละ นอ ละ นอ ละ นอ เอ๊า ฮ้า ไฮ้ เชี๊ยบ ๆ” แสงสีในบริเวณสระน้ำที่เล่นเพลงเรือค่อนข้างที่จะมืดไปสักนิด แต่ว่าทางเจ้าหน้าที่ก็ได้จัดการติดตั้งหลอดไฟชนิด สปอร์ตไลท์เอาไว้หลายจุด และมีเจ้าหน้าที่คอยควบคุมทิศทางในการส่องสว่างให้ตรงลำเรืออยู่ตลอดเวลาทั้งเที่ยวไปและเที่ยวกลับ เด็ก ๆ นักแสดงใช้เวลาเล่นเพลงเรืออยู่ประมาณ 40 นาที ตลอดเวลากล้องโทรทัศน์จาก ช่อง UBC96 บันทึกภาพการแสดงเอาไว้ตลอดเวลา
เมื่อนักแสดงขึ้นจากเรือก็ตรงไปยังเวทีการแสดงเพลงพื้นบ้านซึ่งทางเทศบาลบ้านหมี่จัดเตรียมเอาไว้สำหรับการแสดงมหรสพพื้นบ้าน 2 คืน คืนแรกเป็นหน้าที่ของเพลงอีแซว สายเลือดสุพรรณฯ ส่วนคืนวันลอยกระทงเป็นการแสดงลำตัดศิษย์หวังแต๊ะ เวทีการแสดงที่ทางเจ้าของงานจัดเอาไว้ค่อนข้างที่จะคับแคบไปสักเล็กน้อยคือหน้าเวทียาวประมาณ 6 เมตร เด็ก ๆ บ่นกันอยู่เป็นระยะๆ ว่าไม่พอที่จะยืนเล่น รำ กระโดดโลดเต้นได้ไม่เต็มที่ เจ้าหน้าที่ควบคุมเครื่องขยายเสียง ไฟฟ้าจัดการย้ายเครื่องเสียงจากริมขอบสระน้ำเข้ามาที่ข้างเวทีใช้เวลาในการขนย้ายขั่วครู่เดียวก็เสร็จเรียบร้อย
การแสดงเริ่มขึ้นเมื่อเวลาประมาณ 20.45 น. นักแสดงออกไปพร้อมกันที่หน้าเวที ในขณะนั้นมีผู้ชมค่อย ๆ เดินเข้ามาให้กำลังเป็นระยะ ๆ และค่อย ๆ หนาตาขึ้นเรื่อย ๆ เจ้าหน้าที่จัดงานของเทศบาลได้ไปนำเอาเก้าอี้นั่งมาบริการท่านผู้ชม คืนนี้อากาศหนาวพอสมควร (เด็ก ๆ บ่นว่า อยากสวมเสื้อกันหนาว) เพลงสำคัญที่นำเสนอในคืนนี้คือ ตำนานการลอยกระทง ดังบทเพลงที่ร้อง (ตัดเอามาบางส่วน) ตอนหนึ่งว่า
เอ้ย. ความหมายของลอยกระทง มีจุดประสงค์หลายอย่าง
บูชาเทพเจ้าต่าง ๆ ด้วยความเชื่อเลื่อมใส
บูชารอยพระพุทธบาท ที่ชายหาดฝั่งแม่น้ำ
นัมมทานทีเคยข้าม เคยอาบกินเคยใช้
ขอบคุณและขอขมา แม่คงคาทั่วทิศ
น้ำได้ชุบชีวิต ตั้งแต่เล็กจนใหญ่
ลอยเคราะห์ลอยโศก ขอให้ลอยส่ง
นำความทุกข์ไปกับกระทง แม่น้ำไหล
อธิฐานภาวนา ด้วยศรัทธามั่นคง (เอิง เงอ เอย) ว่ามั่นคง
แล้ก็ปล่อยกระทง ให้ลอยน้ำไป (เอ่อ เอ้อ เอ๊ย) ลอยน้ำไป
เอ้ย…อยากจะรู้ความในใจ แม่แก้มไฝอธิษฐาน
เธอคิดมาจากบ้าน หรือมีคนสอนให้
อธิษฐานว่าอย่างไร บอกความในให้พี่หน่อย
เธอพูดดังพูดค่อย พูดว่าอย่างไร
ถ้าพูดดีจะพูดตาม ช่วยบอกนำพี่ที (เอิง เงอ เอ้ย) บอกพี่ที
ถ้าหากพูดไม่ดี อดกินเส้นหมี่ผัดไทย (เอ่อ เอ้อ เอ๊ย) แล้วผัดไทย
เอ้ย…ฉันอธิษฐานภาวนา ขอขมาแม่น้ำ
ฉันบูชาด้วยน้ำคำ ขอเทพเจ้าทั้งหลาย
ฉันบูชารอยพระพุทธบาท ของพระพุทธองค์
เป็นการลอยส่ง ของให้ญาติที่ตาย
ระลึกถึงบรรพบุรุษ ที่ล่วงลับ
สองมือฉันก็จับ กระทงไว้
กระทงทองของฉัน ลอยผ่านน้ำวน
คงมีใครสักคน เข้ามาสนใจ
ขอให้กระทงน้อย ล่องลอยไปเถิดหนอ (เอิง เงอ เอ้ย) ไปเถิดหนอ
ได้พบคนรูปหล่อ ๆ ที่ถูกใจ (เอ่อ เอ้อ เอ๊ย) ที่ถูกใจ
เอ้ย…ส่วนฉันขออธิษฐาน บนบานแม่คงคา
ขอให้ลูกมีภรรยา ที่สวยงามกว่าใคร
ขอให้แฟนคนแรก สวยกว่าคนต่อมา
หอให้แฟนคนที่ห้า อย่าเป็นคนสุดท้าย
ขอให้แฟนที่เก้า อยู่เฝ้าเรือหอ
ขอให้ทั้งแม่ทั้งพ่อ รีบยกสมบัติให้
ฉันจุดเทียนเล่มเดียว ด้วยความวิจิตรบรรจง (เอิง เงอ เอ้ย) แล้วบรรจง
ปักลงในกระทง แล้วก็ลอยไป (เอ่อ เอ้อ เอ๊ย) ก็ลอยไป
เอ้ย…ทั้งสองฝั่งแม่น้ำ แสงอร่ามผิดรูป
แสงประทีปเทียนธูป ช่างงามสว่างไสว
งามจริงพริ้งพราว เหมือนดวงดาวลอยเด่น
ดวงจันทร์วันเพ็ญ ช่างงามผ่องอำไพ
งามจริงพริ้งพราว เหมือนดวงดาวบนท้องฟ้า
ต่างก็ปรารถนา คิดกันหลายนัย
มาคิดคุณพระแม่คงคา ที่เราได้ดื่มกิน
ได้ล้างตัวล้างตีน มันเป็นของต่ำใต้
ล้างเหงื่อล้างไคล บางครั้งก็ถ่ายลงโปรด (เอิง เงอ เอ้ย) ถ่ายของโปรด
จึงลอยกระทงขอโทษ ทำพิธีเสี่ยงทาย (เอ่อ เอ้อ เอ๊ย) แล้วเสี่ยงทาย
(บทเพลงอีแซว เรื่องลอยกระทงเต็มรูปแบบ ยังมีต่อ)
(ติดตามเพลงอีแซวผ่านสื่อโทรทัศน์ UBC96 (ETV) รายการชุมชนสำราญ (ตอนที่ 4)
สวสดี คุณเพ็ญศรี (นก)