เดินสำรวจ ความสะอาด ล้างมือ ผิวหนังอักเสบ

 

เดินเสียสะใจ ล้างมือซะเปื่อยเลย

วันนี้ไปเดินสำรวจโรงงานแห่งหนึ่ง พื้นที่กว่าร้อยไร่ เดินเสียสะใจเลย เดินตั้งแต่เช้าจรดเย็น เป็นโรงงานที่ต้องการความสะอาด เลยต้องมีการเปลี่ยนเสื้อผ้า ถ้าจำไม่ผิดต้องเปลี่ยนเสื้อผ้าเกือบ 8 ครั้ง เดินขึ้นเดินลงหลายเที่ยว เนื่องจากพอเปลี่ยนชุด ล้างมือ เข้าห้องเป่าลม แล้วต้องเดินลง เดินขึ้น บางครั้งเดินขึ้นตั้งหลายชั้น เล่นเอาผอมเลย เหนื่อย แต่สะใจดี เดินมากๆ ครั้งแรกก็ที่สนามบินดอนเมือง ตั้งแต่คาร์โก้ ใกล้ร้านเจ็เล้ง มาจนถึง แผนกอาหารด้านต้นโพธิ์หัวถนน ด้านสนามกีฬาปูตะเธมีย์ ครั้งที่สองก็ที่โรงงานอาหารอีกแห่งหนึ่งร้อยกว่าไร่เช่นกัน การเดินสำรวจโรงงานก็ต้องใช้ทักษะ เหมือนกัน ดูลักษณะทั่วไป ดูความสะอาด ความเป็นระเบียบเรียบร้อย เครื่องหมาย สัญญลักษณ์ สวัสดิการ และอื่นๆ ตามกฏหมายอาคาร ดูการระบายอากาศ ดูสุขนิสัย ดูการแต่งตัว การใช้เครื่องป้องกันอันตรายส่วนบุคคล ต่อมาก็ดูสิ่งคุกคามทางกายภาพเช่นเสียงดัง แสงน้อย แสงมาก แสงจ้า ความสั่นสะเทือน รังสี ความร้อน ความเย็น ฝุ่น  แล้วก็ดูสิ่งคุกคามทางสารเคมี การฟุ้งกระจาย เป็นฟูม เป็นไอ เป็นผง เป็นสารระเหย เป็นละออง ดูสิ่งคุกคามทางชีวภาพเช่นเชื้อโรค มาลาเรีย แอนแทรกซ์ ดูสิ่งคุกคามเกี่ยวกับชีวกลศาสตร์ได้แก่ท่าทางการทำงาน ความสบายในการทำงาน แล้วก็ดูสิ่งคุกคามทางจิตสังคม เราใช้ข้อมูลพวกนี้มาวางแผนการเฝ้าระวัง การตรวจร่างกาย การจัดทำบริการอาชีวอนามัยในสถานประกอบการ ร่วมกับเจ้าหน้าที่ ความปลอดภัยประจำโรงงานที่เรียกว่า จป นั่นเอง วันนี้จะไม่พูดเรื่องอะไรอื่นนอกจากการล้างมือ เนื่องจากในสถานประกอบการที่ต้องการความสะอาดจะมีการล้างมือมาก โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมอาหาร (เข้าห้องน้ำก็ต้องเปลี่ยนชุด ออกไปข้างนอกกลับเข้ามาก็ต้องล้างมือ supervisor ก็ต้องล้างมือ จป เวลาเดินตรวจก็ต้องล้างมือ) และอุตสาหกรรม โรงพยาบาล (เนื่องจากโรงพยาบาลบ้านเราเป็นสถานประกอบการที่เอากำไร) จริงอยู่การล้างมือเป็นเรื่องจำเป็น เป็นการป้องกันเชื้อโรค เป็นการป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค เป็นการป้องกันผลิตภัณฑ์ติดเชื้อที่มาจากคนทำงาน แต่การล้างมือบ่อยครั้งก็ทำให้เกิดผิวหนังอักเสบแบบระคายเคืองได้ ในที่ประชุมของสถาบันแพทย์ผิวหนังของประเทศสหรัฐอเมริกา โดยคุณหมอซูซาน ที เนดูรอส ผู้ช่วยศาสตราจารย์ประจำโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยเคสเมดิคัลเซนเตอร์ในมลรัฐคลีฟแลนด์ โอไฮโอ ได้รายงานการล้างมือ และการทำให้เกิดโรคผิวหนังอักเสบในบุคลากรทางการแพทย์ โดยเฉพาะคนที่ไวต่อยาฆ่าเชื้อและคนที่ทำงานในสภาพที่ชื้น ซึ่งการล้างมือบ่อยครั้งเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดผิวหนังอักเสบที่มือ ซึ่งอาจใช้เวลาเป็นเดือนกว่าจะหาย การวิจัยของหมอทำร่วมกับสถาบันอาชีวอนามัยและความปลอดภัยแห่งชาติของประเทศสหรัฐ (National Institue of Occupational Safety and Health : NIOSH) โดยศึกษาในบุคลากรทางการแพทย์ 100 คนซึ่งล้างมืออย่างน้อย 8 ครั้งต่อวัน โดยใช้น้ำยาที่ใช้แอลกอฮอลล์เป็นหลัก ใช้แบบสอบถาม เกี่ยวกับเรื่องการล้างมือ ผิวหนังอักเสบ รวมทั้งเรื่องหอบหืด ผื่นคัน และประวัติโรคผิวหนังในครอบครัว นอกจากนี้ยังทำการทดสอบที่เรียกว่า Patch test (ซึ่งใช้สารที่คิดว่าแพ้ แปะที่ผิวหนัง ถ้าแพ้ ผิวหนังบริเวณนั้นจะบวมแดงผิดปกติ) พบว่าน้ำยาที่มีความเข้มข้นต่ำถึงสามชนิดเป็นตัวการทำให้เกิดผิวหนังอักเสบ มีผู้ตอบแบบสอบถามและทำการทดสอบ 60 คน ซึ่งร้อยละ 63 มีผิวหนังอักเสบที่มือ โดยเฉพาะในคนที่ล้างมือมากกว่า 10 ครั้ง จะเป็นมากอย่างชัดเจน ปัจจัยอื่นๆ เช่นการใช้ถุงมือ การเป็นโรคภูมิแพ้ การเป็นโรคผิวหนังในครอบครัว ไม่ใช่ตัวการสำคัญ เป็นจากการล้างมืออย่างเดียว จากการทำการทดสอบ Patch test พบว่าความไวต่อการเป็นผิวหนังอักเสบเกิดจากกรรมพันธ์ และตัวการสำคัญในน้ำยาล้างมือที่มีปฏิกริยาคือ sodium lauryl sulfate ซึ่งคนที่ทดสอบและแพ้ต่อสารตัวนี้ จะเป็นผิวหนังอักเสบที่มือมากกว่าคนที่ไม่แพ้ สารพันธุกรรมที่สำคัญคือยีนส์ filaggrin ซึ่งจับกับผิวหนังชั้นนอก ซึ่งทำให้เป็นโรคภูมิแพ้ที่ผิวหนังชนิดหนึ่งที่เรียกว่า atopic eczema น่าจะเป็นตัวการสำคัญอีกตัวหนึ่ง  ซึ่งถ้ามีการกลายรูปของ filaggrin ยีนส์ ก็จะเกิดการรบกวนของผิวหนังชั้นบนสุดทำให้ง่ายต่อการแยก หรือแตก เมื่อถูกความชื้น หรือแห้ง ทำให้เกิดการอักเสบ ในการป้องกันคุณหมอซูซานให้คำแนะนำว่า

1.             ควรใส่ถุงมือผ้าแล้วสวมถุงมือยางทับเวลาทำงานที่เปียกเพื่อป้องกันการระเหิดจากผิวหนังที่ชื้น ถุงมือผ้าควรมีการเปลี่ยนบ่อยครั้งถ้าทำงานเปียกนานๆ

2.             ควรเปลี่ยนจากน้ำยาที่มีแอลกอฮอลล์ถ้าทำได้

3.             อาจใช้ครีมหรือน้ำมันทามือหลังจากล้างมือ ก่อนที่มือจะแห้ง เพื่อป้องกันการแห้งและแตก ซึ่งเกิดอย่างรวดเร็ว การใช้หลังผิวหนังแห้งอาจไม่ได้ผล

การใช้สเตียรอยด์ทาบ่อยๆเพื่อรักษาอาการผิวหนังอักเสบ  จะทำให้ผิวหนังไม่ทนต่อการระคายเคือง ความรู้นี้เป็นเพียงหนึ่งในหลายเรื่องที่ยืนยันว่าการล้างมือทำให้เกิดผิวหนังอักเสบได้ อย่างไรก็ดีการล้างมือเป็นเรื่องที่ดี และควรทำ จึงควรจะหาวิธีว่าทำอย่างไร จึงจะไม่เกิดผิวหนังอักเสบด้วย