การเรียนรู้ที่ไม่ได้อยู่กับปัจจุบัน จะทำให้ท่านเนิ่นช้า เสียเวลา แล้วไม่ได้ประโยชน์อะไร

         ในการบรรยายเพื่อทำความเข้าใจเรื่อง KM ผมมักจะเริ่มต้นด้วยการอธิบายให้ผู้เข้าร่วมได้เห็นว่าแท้จริงแล้ว KM นั้นเป็น “เครื่องมือบริหาร” ชนิดหนึ่งที่เราสามารถนำมาใช้พัฒนาองค์กรของเราได้ ในองค์กรของเรานั้นมีการใช้เครื่องมือบริหารอยู่แล้วหลายดัว แต่ละตัวล้วนมีวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกันออกไป เช่น เราใช้ SWOT หรือ BSC สำหรับจัดทำแผนยุทธศาสตร์ ใช้หลัก 4P สำหรับวางแผนการตลาด เป็นต้น แต่คนแทนที่จะพยายามทำความเข้าใจว่าเครื่องมือตัวนี้มี “หลัก” อะไรที่สำคัญ หรือว่า “แก่นแท้” ของมันนั้นคืออะไร? กลับกลายเป็นชอบตั้งคำถามยอดนิยมในทำนองที่ว่า “ใครคิดเครื่องมือตัวนี้ขึ้นมา?” หรือว่า “เครื่องมือตัวนี้มันต่างจากเครื่องมือตัวนั้นอย่างไร?”

         ผมไม่แน่ใจว่าท่านเข้าใจอะไรผิดหรือเปล่า? ผมไม่ได้กำลังสอนหนังสืออยู่ในชั้นเรียน ไม่ได้บรรยายเพื่อให้ท่านจำไว้เอาไปไว้ใช้ตอนทำข้อสอบ แต่ผมกำลังพูดถึงวิธีการใช้งานเครื่องมือตัวนี้ ตัวที่เรียกว่า KM ผมอยากให้ท่านได้รู้จักมัน รู้จักมันดีพอที่ท่านจะนำมันไปใช้ในองค์กรของท่านจริง แล้วทำไมท่านจึงต้องรู้ให้ได้ว่าใครคือผู้ที่คิดประดิษฐ์เครื่องมือตัวนี้ขึ้นมา รู้แล้วมันช่วยทำให้ท่านใช้เครื่องมือตัวนี้ได้ดีขึ้นหรือเปล่า?  แต่ที่ผมเจอมาก็คือว่าถ้าผมเผลอเออออไปกับคำถามทำนองนี้ สิ่งที่ตามมาก็คือการถกเถียงต่างๆ นานา หลายครั้งก็หาข้อสรุปอะไรไม่ได้ บางท่านก็บอกว่าไม่ใช่เทคนิคของอเมริกา แต่มาจากญี่ปุ่น บางท่านก็บอกว่าเมืองไทยทำมานานแล้ว ไม่รู้จะเถียงกันไปถึงไหน? เถียงกันทำไม? เถียงแล้วได้อะไร?

         มันเหมือนกับว่าผมกำลังสอนท่านให้ใช้เครื่องมือชิ้นใหม่ที่มีคนประดิษฐ์ไว้เพื่อใช้ “เปิดกระป๋อง” เป็นเครื่องมือชิ้นใหม่ที่ท่านไม่คุ้นเคย สิ่งที่ท่านทำได้และควรกระทำก็คือการตั้งใจฟังวิธีใช้ให้ดี เพื่อที่จะได้นำไปทดลองใช้ด้วยตัวเอง ท่านจะได้ “รู้จริง” ว่าเครื่องมือตัวนี้ มันดีจริงเหมือนที่คุยไว้ไหม? แต่นี่อะไรกัน ในขณะที่ผมกำลังบรรยายวิธีการใช้ "ที่เปิดกระป๋อง" อยู่นั้น หลายท่านกลับไม่สนใจฟัง บางท่านก็พลิกเอกสารไปมา อ่านเนื้อหาที่อยู่ล่วงหน้าที่ผมยังไม่ได้พูดถึง บางท่านก็มาค่อนข้างสาย ไม่ได้ฟังสิ่งที่ผมอธิบายไว้ตั้งแต่ตอนเริ่มต้น จับต้นชนปลายไม่ถูก ตั้งใจมาฟัง "บางส่วน" ที่อยากฟัง นั่งลงได้ไม่ถึงห้านาที ท่านก็ถามขึ้นมาทันทีว่า “ไอ้เครื่องมือตัวนี้ มันต่างจากเครื่องมือตัวนั้นอย่างไร?”

         มันคล้ายๆ กับท่านกำลังถามผมว่าเครื่องเปิดกระป๋องที่เรากำลังเรียนรู้กันอยู่นี้ มันต่างจากมีดที่ผมใช้เปิดกระป๋องมาเป็นเวลากว่าสิบปีอย่างไร? ไม่ใช่ว่าเป็นคำถามที่ไม่ดีนะครับ แต่สำหรับผมแล้ว ผมว่าเราน่าจะสนใจเรียนรู้สิ่งที่อยู่ “ตรงหน้า” นี้ เพื่อที่จะได้รู้เพียงพอที่นำไปลองใช้ได้ และเมื่อท่านนำไปลองใช้ ท่านก็จะได้รู้จริงผ่านการกระทำของท่านเอง ดีกว่าที่จะมาถามว่า “มันต่างกันอย่างไร?” คำตอบที่แท้จริงน่าจะมาจากภายในตัวท่านมากกว่าผ่านคำพูดของคนอื่น . . . มิใช่หรือ?