รอยพระพุทธบาทนี้ มีมาแต่สมัยที่พระบรมศาสดา พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้จาริกมายังสุวรรณภูมิ ได้ผ่านมายังบ้านเมืองแปง ในสมัยนั้นมีชื่อว่า เมืองทาผาน้อย ได้เสด็จมาพักยังเหนือก้อนหินก้อนหนึ่ง ซึ่งมีรอยประทับอยู่ตราบทุกวันนี้ โดยชาวบ้านที่นี่เรียกว่า ห้วยพระนอน พอรุ่งขึ้นก็เสด็จออกจากที่นี่ ได้ทรงประทับรอยพระบาทไว้เหนือก้อนหินก้อนหนึ่ง ก่อนจะเสด็จไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ หรือทางตำบล ยั้งเมิน อำเภอสะเมิง

จากบันทึกที่แล้ว ครูแอนได้นำประวัติศาตร์ศึกษา : ประวัติวัดเมืองแปง (วัดศรีดอนชัย) ให้ท่านผู้สนใจศึกษา..ต่อจากนี้คือสิ่งสำคัญคู่บ้านคู่เมืองชุมชนเมืองแปง คือ

๑. รอยพระพุทธบาท

          รอยพระพุทธบาทนี้ มีมาแต่สมัยที่พระบรมศาสดา พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้จาริกมายังสุวรรณภูมิ  ได้ผ่านมายังบ้านเมืองแปง ในสมัยนั้นมีชื่อว่า  เมืองทาผาน้อย  ได้เสด็จมาพักยังเหนือก้อนหินก้อนหนึ่ง ซึ่งมีรอยประทับอยู่ตราบทุกวันนี้ โดยชาวบ้านที่นี่เรียกว่า ห้วยพระนอน  พอรุ่งขึ้นก็เสด็จออกจากที่นี่  ได้ทรงประทับรอยพระบาทไว้เหนือก้อนหินก้อนหนึ่ง ก่อนจะเสด็จไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ หรือทางตำบล  ยั้งเมิน  อำเภอสะเมิง 

 

          ที่นี่พระพุทธองค์พักนอน ในภาษาเมืองเหนือจึงเรียกว่า  บ้านยั้งเมินและบ้านอมลอง คือ พระพุทธองค์ได้ลองอมเมี่ยงที่ชาวบ้านได้นำมาถวาย แล้วพระองค์ได้ทรงคายคำเมี่ยงออกที่บ้านอังคาย ก่อนจะเสด็จผ่านเข้าเชียงใหม่ เช่น พุทธบาทสี่รอย  พุทธบาทตากผ้า ที่จังหวัดลำพูน  เป็นต้น 

          รอยพระพุทธบาทที่ทรงประทับที่นี่มีขนาดความกว้าง 67 เซนติเมตร  ความยาว  107  เซนติเมตร ค้นพบโดยนายพรานบุญที่อพยพมาจากถิ่นอื่น  ได้เข้ามาล่าสัตว์ในแถบนั้น  ได้เจอต้นมะม่วงต้นหนึ่ง มีลักษณะลำต้นขาดกลางลำ เหมือนโดนมีดตัดทั้งที่ลำต้นใหญ่มาก  จึงแปลกใจ  โดยมีความเชื่อว่า เหมือนอย่างคนหมายอะไรบางอย่างไว้

          พรานบุญจึงได้เดินดูโดยรอบจึงพบรอยพระพุทธบาทนี้  แล้วได้กลับไปบอกชาวบ้านมาดูแล้วชวนกันสร้างศาลาครอบไว้  โดยไม่มีหลักฐาน พุทธศักราชอ้างอิงถึงวันสร้างและมีการบูรณะมาตามลำดับ  เมื่อ พุทธศักราช 2517-2518  ได้บูรณะอีกครั้งหนึ่ง

          จนกระทั่ง พุทธศักราช 2550 ช่วงเดือนเมษายน  จึงเกิดไฟไหม้ทำให้ตัวอาคารหลังไหม้หมด เหมือนดั่งจะชี้ชัดซึ่งรอยพระพุทธบาทที่ซ่อนอยู่ในเนื้อปูน ที่ชาวบ้านได้ตกแต่งไว้อย่างดี จนแทบไม่ปรากฏรอยเดิม จึงเป็นเหตุให้บุคคลถิ่นอื่นที่มาเที่ยว สงสัยเอาหิน ทุบขอบรอบๆ รอยพระบาทเสียหาย  พอไฟไหม้ปูนที่ฉาบรอยพระพุทธบาทก็หลุดออกหมด  คงเหลือแต่รอยเดิมให้เห็นอย่างเด่นชัด 

          ชาวบ้านจึงได้ประชุมลงมติ สร้างศาลาหลังใหม่ขึ้นเมื่อวันที่ 12 มีนาคม พุทธศักราช  2551  ขึ้น 6 ค่ำ เดือน 6  เพื่อเก็บไว้เป็นปูชนียสถานให้ระลึกถึงพุทธคุณของพุทธองค์สืบไป

                   

 

ครูแอนขอเชิญชวนทุกท่านร่วมทำบุญสั่งสมบารมีด้วยการมีส่วนร่วมในการบูรณะศาลาและโบราณสถาน ที่บ้านเมืองแปง ตามแต่จิตศรัทธา ขออนุโมทนาบุญนี้ที่ท่านทำขอให้ประสบแต่ความสุขสวัสดิผล สู่มรรคผลนิพพาน .หรือหากท่านมีโอกาสมาเยี่ยมชุมชนบ้านเมืองแปงด้วยตัวท่านเองก็ขอสาธุอนุโมทนา