ระบำศรีวิชัย

ในครั้งที่แล้วได้นำเสนอระบำโบราณคดีชุด ระบำทวาราวดีท่านผู้อ่านจะได้เห็นถึงความงามที่ถ่ายทอดผ่านทางนาฏศิลป์ไทย ที่สื่อให้เห็นถึงความเจริญรุ่งเรื่องของไทยในสมัยทวาราวดีว่างดงามเพียงใด วันนี้ขอนำเสนอระบำโบราณคดีในชุดที่ ๒ ที่มีความงดงามไม่แพ้กันเลยครับ

ระบำศรีวิชัย เป็นระบำโบราณคดี เกิดขึ้นเมื่อกลางปี พ.ศ. ๒๕๐๙ โดยได้รับแจ้งจากคุณประสงค์ บุญเจิม เอกอัครราชทูตไทย ประจำกรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย ว่าท่านตนกู อับดุลราห์มาน นายกรัฐมนตรีแห่งมาเลเซีย ต้องการจะได้นาฏศิลป์จากประเทศไทยไปถ่ายทำเป็นภาพยนต์เรื่อง Raja Bersiyong ซึ่งเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับอาณาจักรศรีวิชัยที่ท่านตนกูแต่งขึ้น จึงขอให้กรมศิลปากรจัดระบำให้ ๒ ชุด คือ รำซัดชาตรี และระบำศรีวิชัย สำหรับระบำศรีวิชัยเป็นการศึกษาค้นคว้าขึ้นใหม่ โดยหาแบบอย่างเครื่องดนตรี เช่น เครื่องดีด เครื่องสี เครื่องตี เครื่องเป่า จากภาพจำหลักที่พระสถูปบุโรพุทโธ ในเกาะชวา และมอบให้ศาสตราจารย์มนตรี ตราโมท เลือกเครื่องดนตรีของไทยที่มีลักษณะใกล้เคียงกันบ้าง นำมาผสมปรับปรุงเล่นเพลงประกอบจังหวะระบำขึ้น

 

 

ดนตรีที่ใช้ประกอบการแสดงระบำศรีวิชัย

๑.  เครื่องดนตรีประเภทเครื่องดีด  ได้แก่  กระจับปี่  คือ  พิณ ๔ สายชนิดหนึ่ง
๒.  เครื่องดนตรีประเภทเครื่องสี  ได้แก่  ซอสามสาย
๓.  เครื่องดนตรีประเภทตี  ได้แก่  ตะโพน  กลองแขก  ฆ้อง ๓ ลูก  ฉิ่ง  กรับ  ฉาบ
๔.  เครื่องดนตรีประเภทเป่า  ได้แก่  ขลุ่ย

เครื่องแต่งกาย

-         เสื้อในนาง  ตัวเสื้อใช้ผ้าต่วนเนื้อหนาสีเนื้อ เป็นเสื้อเข้ารูปไม่มีแขน ดันทรง เปิดช่วงไหล่และหลัง
-  ผ้านุ่ง  เป็นผ้าโสร่งบาติก เย็บเป็นจีบหน้านางเล็กๆ อยู่ตรงกลางด้านหน้า ไม่มีชายพก
-  ผ้าคาดรอบสะโพก  ใช้ผ้าแพรเนื้อบาง มี ๒ สี คือ สีเขียว และสีแดง
-  เข็มขัด  ทำด้วยโลหะชุบทอง ลายโปร่งเป็นข้อๆ ต่อกัน หัวเข็มขัดทำด้วยหนังลงรักปิดทอง ประดับพลอยสี
-  ต่างหู  เป็นต่างหูแบบห้อย ตรงส่วนแป้นหูทำด้วยหนังลงรักปิดทอง ประดับด้วยพลอยสี
-  สร้อยคอ  เป็นห่วงๆ ต่อกัน ประดับด้วยพลอยสีแดงและสีเขียว
-  สร้อยสะโพก  เป็นห่วงๆ ต่อกัน ทำด้วยหนังลงรักปิดทอง ประดับด้วยพลอยสีเขียวหรือสีแดง
-  กำไลต้นแขน  มีลักษณะโปร่งตรงกลาง ด้านหน้าของกำไลเป็นรูปกลมเรียงสูงขึ้นไป ๓ ชั้น
-  กำไลมือ  มีลักษณะกลม ประดับด้วยพลอยสีขาว

-  กำไลข้อเท้า  ลักษณะกลมแต่ด้านในทึบ ตัวกำไลสลับลวดลายทำด้วยหนังลงรักปิดทอง ประดับพลอย
-  โบ  โบเส้นเล็กๆ สำหรับสอดใต้เข็มขัด
-  ผ้าสไบ  มีแผ่นโค้งเหนือไหล่ตอดสร้อยตัว ๒ เส้น ประกอบด้วยผ้าแพรบาง ความยาวเท่ากับสร้อย ชายผ้าและสร้อยตัวทั้งสองข้างติดอยู่กับเครื่องประดับสีทอง ที่ใช้คล้องไว้บนไหล่เครื่องประดับนี้ ทำด้วยหนังลงรักปิดทอง ประดับด้วยพลอยสีเขียว สีแดง ส่วนสร้อยตัวเป็นโซ่ห่วงทองเล็กๆ ต่อให้ติดกัน ทำด้วยโลหะชุบทอง
-   กะบังหน้า  มีลักษณะคล้ายกะบังหน้าธรรมดา ตรงกลางด้านหน้าเป็นรูปกลมและต่อยอดกลมให้แหลมถึงตรงปลาย ประดับด้วยพลอยสีขาว
-  ปิ่นปักผม  ตรงโคนที่ใช้ปักผมนั้นเรียวแหลม ส่วนตอนปลายกลึงจนมีลักษณะกลม ประดิษฐ์ขึ้นด้วยไม้นำมากลึงตามลักษณะ แล้วทาสีทองทับ

    

     ในครั้งต่อไปจะขอนำเสนอในชุดระบำลพบุรีซึ่งมีความงดงามไม่แพ้สองชุดนี้

เลยครับ

 

 


       ท่ารำระบำศรีวิชัยประดิษฐ์ขึ้นจากภาพจำหลักและภาพปูนปั้นสมัยศรีวิชัย ประสมกับท่ารำชวาและบาหลี สอดแทรกลีลาทางนาฏศิลป์ ลักษณะรำบางท่าคล้ายท่ารำของชวา และบาหลี เช่น การตั้งวงกันศอก ออกเป็นวงโค้ง การทำมือ การใช้คอยักคอเหมือนนาฎศิลป์ชวาและบาหลี การตั้งท่านิ่ง ท่าบิดสะโพกคล้ายท่ารำของบาหลี