เพียงเพราะพระพุทธเจ้าเห็นคนเกิดแก่เจ็บตายในช่วงเวลาสั้นๆนั้น เป็น "แรงบันดาลใจ" มากพอถึงขนาดที่ทำให้ท่านต้องออกนอกเมืองเพื่อค้นหาทางหลุดพ้นจริงหรือ

เงียบหายไปนาน  วันนี้เพิ่งมี "แรงใจ" ในการเขียนเพราะอ่านเรื่อง "วันวิสาขบูชา และพระพุทธเจ้าของไพร่" ของ "ชวนปัญโญ" ในเนชั่นสุดสัปดาห์

เราเองนั้นเคยตั้งคำถามมานานว่า  เพียงเพราะพระพุทธเจ้าเห็นคนเกิดแก่เจ็บตายในช่วงเวลาสั้นๆนั้น เป็น "แรงบันดาลใจ" มากพอถึงขนาดที่ทำให้ท่านต้องออกนอกเมืองเพื่อค้นหาทางหลุดพ้นจริงหรือ

ในงานเขียนของ "ชวนปัญโญ" นั้น ตอบคำถามข้อนี้ของเราพอดี  จะถูกต้องจริงเท็จอย่างไรไม่ทราบ แต่ก็ฟังดูน่าสนใจ

งานเขียนชิ้นนี้อ้างถึงงานของ อัมเภทการ์ ซึ่งเป็นนักปราชญ์และผู้นำวรรณะจัณฑาลชาวอินเดียที่เคลื่อนไหวให้คนในวรรณะดังกล่าวออกจากศาสนาฮินดูมานับถือศาสนาพุทธและเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการยกเลิกระบบวรรณะในอินเดีย ภายใต้กรอบรัฐธรรมนูญ  (แปลโดยท่าน เสฐียร พันธรังษี  โดยอ้างอิงหลักฐานทางมหายาน)

นอกจากความงดงามในจิตใจของเจ้าชายสิทธัตถะแล้ว พระองค์ยังไม่ชอบการกดขี่ขูดรีดมนุษย์ในต่างวรรณะ   พระองค์ทรงถามพระสหายเมื่อเห็นทาสกรรมกรในไร่นาของพระบิดาว่า  การขูดรีดเช่นนี้ถูกต้องแล้วหรือ

เหตุผลทางการเมืองมีความสำคัญที่ทำให้ท่านเสด็จออกบวช  เพราะในสภาศากยะ ซึ่งเป็นสภาเชื้อพระวงศ์  ผู้จะเข้าไปอยู่ในสภาต้องได้รับการรับรองจากสมาชิกและต้องปฏิญาณว่า จะรักษาผลประโยชน์ของวรรณะกษัตริย์   เจ้าชายสิทธัตถะเข้ามาอยู่ในสภาศากยะแปดปี แต่มีความขัดแย้งเรื่องการแย่งชิงน้ำในแม่น้ำโรหิตา  เจ้าชายสิทธัตถะปฏิเสธ "วิถีแห่งกษัตริย์" ที่จะแก้ปัญหาความขัดแย้งแย่งชิงโดยการรบหรือการทำสงคราม  ถือเป็นการผิดต่อระเบียบสภาศากยะ มีโทษรุนแรงต่อท่านและอาจจะมีผลต่อพระราชบิดาได้

ทางออกของพระองค์คือ การเนรเทศตัวเองออกจากเมืองในคราบนักบวช ซึ่งถือว่าเป็นโทษรุนแรงเพราะต้องสละความสุขของวรรณะกษัตริย์  โกนศีรษะ  แสวงบุญ ขออาหารจากผู้คนและเดินทางไปต่างเมืองโดยลำพัง

การออกบวชของเจ้าชายสิทธัตถะตามหลักฐานของอัมเภทการ์จึงมิได้เริ่มจากการเบื่อหน่ายละทิ้งความสุข (ทุกข์) ทางโลก  แต่เพื่อผดุงไว้ซึ่งสันติภาพ

แต่การออกบวชของพระองค์ทำให้เกิดเหตุการประท้วงในกรุงกบิลพัสดุ์  ผู้นำข่าวสารมาบอกเจ้าชายสิทธัตถะคือ ปัญจวัคคีย์

เจ้าชายสิทธัตถะให้เหตุผลของการบวชต่อไปเพื่อค้นพบสัจธรรม  แม้ว่าการออกบวชจะเริ่มมจากเรื่องของสงคราม  แต่สิ่งที่พระองค์แสวงหานั้นยิ่งใหญ่กว่า  ความขัดแย้งทางชนชั้นเกิดขึ้นตลอดเวลาและเป็นรากเหง้าของความทุกข์ในโลก  แนวคิดใดๆที่มีอยู่ในโลกก่อนพระองค์จะตรัสรู้นั้นไม่สามารถแก้ปัญหาดังกล่าวได้

**********

"ความสุขสงบที่แท้ คือ ความสงบ สะอาด สว่าง ทางใจ"